II OSK 445/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-10-29

Skład orzekający: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, sędzia NSA Paweł Miładowski, sędzia del. NSA Janina Kosowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ inspekcji sanitarnej, wydając decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu środka spożywczego na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, jest zobowiązany do przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy środek ten spełnia wymagania i czy stwarza zagrożenie dla zdrowia, czy też wystarczające jest ustalenie, że środek znajduje się w obrocie i że Główny Inspektor Sanitarny prowadzi postępowanie wyjaśniające w tej sprawie?
Ratio decidendi
Organ inspekcji sanitarnej, wydając decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu środka spożywczego na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, nie jest zobowiązany do przeprowadzania własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy środek ten spełnia wymagania i czy stwarza zagrożenie dla zdrowia. Wystarczające jest ustalenie, że środek znajduje się w obrocie oraz że Główny Inspektor Sanitarny prowadzi postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy środek spełnia wymagane kryteria. Obowiązek ustalenia spełnienia wymagań spoczywa na Głównym Inspektorze Sanitarnym, a decyzja o wstrzymaniu ma charakter tymczasowego środka zarządzania ryzykiem.
Stan faktyczny
Przedsiębiorca powiadomił Głównego Inspektora Sanitarnego o pierwszym wprowadzeniu do obrotu 80 suplementów diety pochodzenia chińskiego. Główny Inspektor Sanitarny zobowiązał przedsiębiorcę do przedłożenia opinii jednostki naukowej lub dokumentacji potwierdzającej notyfikację w innym kraju UE. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wstrzymał wprowadzanie do obrotu 35 produktów do czasu zakończenia postępowania przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę przedsiębiorcy, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 29 października 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. NSA Janina Kosowska /spr./ Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H.B.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 112/13 w sprawie ze skargi H.B.Z. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [..], nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 112/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H.B.Z. (dalej zwanego skarżącym) na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] , nr [...], w przedmiocie nadzoru sanitarnego. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy: W dniu 1 czerwca 2009 r. skarżący, będący właścicielem Przedsiębiorstwa "A" z siedzibą w J., powołując art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. nr 171 poz. 1225 – dalej jako u.b.ż.), powiadomił Głównego Inspektora Sanitarnego w Warszawie o pierwszym wprowadzeniu do obrotu jako środka spożywczego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 80 suplementów diety. Wskazał, że adresatem pierwszego powiadomienia w państwie członkowskim Unii Europejskiej jest Wielka Brytania, a na wprowadzenie do obrotu zezwolił wymienionym w powiadomieniu trzem firmom angielskim Urząd Celny w Anglii i lokalny Inspektor Sanitarno-Spożywczy. Do powiadomienia załączono "wykaz produktów pochodzenia chińskiego wprowadzonych do obrotu przez przedsiębiorcę" zawierających 80 pozycji określonych z nazwy, głównych składników, producenta i importera. Postanowieniem z dnia [...] Główny Inspektor Sanitarny, powołując art. 31 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 4 u.b.ż., zobowiązał skarżącego do przedłożenia opinii właściwej jednostki naukowej w celu udokumentowania, że produkty spełniają wymagania określone w art. 30 ust. 1 pkt 1-3 u.b.ż. i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia człowieka, ewentualnie do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej notyfikację w innym kraju członkowskim UE, o ile środki spożywcze będące przedmiotem powiadomienia zostały już w nim wprowadzone do obrotu. Następnie organ ten, pismem z dnia [...], wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych powiadomienia i przedłożenia wzorów opakowań w języku polskim i kopii uprzednich powiadomień. Pismem z dnia [...] Główny Inspektor Sanitarny zwrócił się do Państwowych Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych o rozważenie wydania decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu środków spożywczych, co do których zachodzi podejrzenie braku spełnienia określonych wymagań, do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż.; lista wyrobów, co do których nie zostało zakończone rzeczone postępowanie, została przekazana organom inspekcji sanitarnej drogą elektroniczną. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (dalej zwany organem I instancji), powołując art. 32 ust. 1, art. 73 ust. 1, w zw. z art. 29 i 30 u.b.ż. oraz art. 7 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L.02.31.1 ze zm. – dalej jako rozporządzenie (WE) Nr 178/2002) w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.) nakazał skarżącemu wstrzymanie wprowadzania do obrotu 35 wymienionych w decyzji produktów pochodzących z Chin, importowanych przez E. [...] Ltd. do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że przeprowadzona w dniu [...] w punkcie sprzedaży należącym do przedsiębiorstwa skarżącego kontrola sanitarna wykazała, że skarżący wprowadza do obrotu wymienione w decyzji produkty, w stosunku do których nie zostało jeszcze zakończone postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy produkty objęte obowiązkiem powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego ze względu na ich skład, właściwości oraz przeznaczenie, spełniają ogólne warunki kwalifikacji do poszczególnych grup zdefiniowanych w przepisach prawa żywnościowego określone w art. 29 u.b.ż. Wyjaśnił, że powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego o pierwszym wprowadzeniu do obrotu, o którym mowa w art. 29 u.b.ż., nie można uznać za wykonanego, jeżeli nie zostało zakończone postępowanie wszczęte na podstawie art. 30 ust 1 u.b.ż. Wskazał, że decyzja wydana została ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa żywności, zgodnie z zasadą ostrożności. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej zwany organem odwoławczym) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zauważył, że wyroby objęte zaskarżoną decyzją wymienione zostały w wykazie Głównego Inspektora Sanitarnego, jako produkty, co do których nie została jeszcze zakończona procedura wyjaśniająca. Wskazał, że decyzję o wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu wydano w odniesieniu do takich wyrobów, które w dniu kontroli sanitarnej w przedsiębiorstwie skarżącego były przedmiotem sprzedaży, a pominięto te, z których zrezygnowano lub których importerem nie było przedsiębiorstwo skarżącego. Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutów skarżącego sformułowanych w odwołaniu uznając je za bezpodstawne. Zaznaczył, że wstrzymanie wprowadzenia do obrotu wymienionych w decyzji organu I instancji preparatów ma charakter czasowy i stanie się bezprzedmiotowe po zakończeniu postępowania Głównego Inspektora Sanitarnego. Wyjaśnił, że wynikająca z art. 29 u.b.ż. zasada ostrożności odnosi się do przedsiębiorców działających w Polsce i sprowadzających wyrób celem oferowania go mieszkańcom Polski, na których spoczywa odpowiedzialność za wprowadzany przez siebie wyrób. Przytoczył przy tym definicję terminu "wprowadzanie na rynek", zawartą w art. 3 pkt 8 rozporządzenia WE Nr 178/2002, rozumianego jako posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucja i inne formy dysponowania. Ocenił, że zakres działania skarżącego odpowiada wskazanej definicji, a fakt wcześniejszej legalnej obecności wyrobu na rynku krajów członkowskich Unii Europejskiej jest elementem dodatkowym, pomocnym przy ustalaniu bezpieczeństwa produktu. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił organowi odwoławczemu rażące naruszenie prawa poprzez jednostronną i błędną interpretację zdarzeń gospodarczych, wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie błędnej interpretacji prawa i na podstawie przepisów niezgodnych z prawem Unii Europejskiej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uznanie, że skarżący ma prawo do prowadzenia praktyki lekarskiej, jako lekarz medycyny według swojej najlepszej wiedzy. W uzasadnieniu skargi podał, że żaden z wyrobów objętych zaskarżoną decyzją nie został odkupiony od firmy polskiej, a skarżący kooperował z trzema brytyjskimi przedsiębiorstwami, na dowód czego załączył do skargi faktury potwierdzające zakup preparatów od konkretnych firm. Zakwestionował przypisanie mu roli "pierwszego wprowadzającego do obrotu" wymienione w zaskarżonym akcie suplementy diety, a w konsekwencji adresowanie do niego zasady ostrożności. Wskazał, że procedury przed Głównym Inspektorem Sanitarnym toczą się od 2009 r. i ocenił, że fakt ten nie może wywoływać dla niego negatywnych skutków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] skarżący wniósł dodatkowo o uchylenie decyzji organu I instancji zarzucając organom naruszenie przepisów u.b.ż., w szczególności art. 30 – 32, oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżący zakwestionował działania organów podjęte w niniejszej sprawie, jak również działania podjęte przez Głównego Inspektora Sanitarnego na skutek powiadomienia skarżącego. Oddalając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w pierwszej kolejności wyznaczył granice sprawy sądowoadministracyjnej, przyjmując, że tworzą je decyzje organu I instancji i organu odwoławczego wydane na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż. Stwierdził, że poza tymi granicami pozostają działania Głównego Inspektora Sanitarnego, co oznacza, że wszelkie zarzuty skarżącego kierowane pod adresem tego organu pozostają poza kontrolą sądu w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego kierowanych w stosunku do postępowania prowadzonego na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż., Sąd I instancji zauważył, że w dacie wydania decyzji organu I instancji (7 września 2012 r.), do podjęcia, na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż., decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania środka spożywczego do obrotu lub wycofaniu z obrotu do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 u.b.ż., wystarczające było podejrzenie (a nie stwierdzenie - jak podaje skarżący), że środek spożywczy, o którym mowa w art. 29 ust. 1, niespełniający wymagań określonych dla tego środka, znajduje się w obrocie. Jako nieuzasadnioną Sąd I instancji potraktował polemikę skarżącego ze stanowiskiem organu, co do tego, że był on podmiotem, o którym mowa w art. 29 ust. 1 u.b.ż., przypominając, że to sam skarżący, z powołaniem się na wskazany przepis, dokonał powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego o pierwszym wprowadzeniu do obrotu jako środka spożywczego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 80 suplementów diety wymienionych w załączonym do powiadomienia wykazie. Ocenił, że obowiązek, o którym mowa w art. 29 ust. 1 u.b.ż., występuje również wtedy, gdy środek spożywczy wprowadzony na terytorium RP znajduje się już w obrocie w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Podał, że w takim wypadku obowiązkiem podmiotu powiadamiającego o wprowadzeniu na terytorium RP produktu, który jest w obrocie w krajach UE, jest udokumentowanie tego faktu (art. 29 ust. 3 u.b.ż.), co jest zgodne zarówno z zasadą wzajemnego uznania w obrocie środkami spożywczymi (zgodnie z którą, preparat legalnie wyprodukowany lub wprowadzany do obrotu w jednym z państw członkowskich Wspólnoty powinien być dopuszczony do obrotu we wszystkich innych państwach członkowskich), jak i z art. 3 dyrektywy 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych (Dz. U. UE. L 2002.183.51 ze zm.), na mocy którego Państwa Członkowskie zagwarantują aby suplementy żywnościowe mogły być sprzedawane tylko wówczas, jeśli spełniają wymogi przepisów w niej ustanowionych. Zdaniem Sądu I instancji, w sytuacji, w której zostało podjęte postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy wprowadzane przez skarżącego suplementy żywnościowe spełniają wymogi wyznaczone przepisami prawa, a powiadamiający nie przedstawił żądanych dokumentów pozwalających na zakończenie tego postępowania, uzasadnionym było zastosowanie środka, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002. Podał, że zgodnie z ustanowioną w tym przepisie zasadą ostrożności, w szczególnych okolicznościach, gdy po dokonaniu oceny dostępnych informacji stwierdzono niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia, ale nadal brak jest pewności naukowej, w oczekiwaniu na dalsze informacje naukowe umożliwiające bardziej wszechstronną ocenę ryzyk mogą zostać przyjęte tymczasowe środki zarządzania ryzykiem konieczne dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia określonego we Wspólnocie; środki te powinny być proporcjonalne i nie bardziej restrykcyjne niż jest wymagane w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia określonego we Wspólnocie. Sąd I instancji przyjął, że takim tymczasowym środkiem zarządzania dla zapewnienia ochrony zdrowia jest przepis stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji, co oznacza, że organ I instancji, wobec podjęcia działań zmierzających do zapewnienia należytej ochrony zdrowia przez Głównego Inspektora Sanitarnego, był umocowany do zastosowania, wskazanego w art. 32 ust. 1 u.b.ż., tymczasowego środka zarządzania. W ocenie Sądu I instancji, literalna wykładnia przepisu art. 32 ust. 1 u.b.ż. prowadzi do wniosku, że przed podjęciem decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu środka spożywczego niespełniajacego wymagań określonych dla tego środka, obowiązkiem organu jest wyłącznie ustalenie, że taki środek znajduje się obrocie. Wywiódł przy tym, że podejrzenie, że jest to środek spożywczy niespełniający wymagań określonych dla tego środka, związane jest z działaniem Głównego Inspektora Sanitarnego, który jest organem właściwym do prowadzenie postępowania mającego na celu dokonanie takich właśnie ustaleń. Stwierdził, że sam fakt wszczęcia przez uprawniony organ takiego postępowania i jego niezakończenie stanowi jedyną przesłankę, której spełnienie się powoduje obowiązek wydania decyzji na mocy art. 32 ust. 1 u.b.ż. Sąd I instancji przyjął bowiem, że celem regulacji art. 32 ust. 1 u.b.ż. jest czasowe uniemożliwienie obrotu określonym produktem do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego. W uzasadnieniu tego poglądu Sąd I instancji odwołał się do wykładni porównawczej wskazując, że na mocy art. 27c. ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu produktu, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt ten stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Uznał, że za takim rozumieniem przepisu art. 32 ust. 2 u.b.ż. przemawia także jego wykładnia celowościowa. Ocenił, że sprzeczne z ratio ustawy byłoby wymaganie od dwóch różnych organów (GIS i PPIS) prowadzenie równolegle tożsamych postępowań w celu ustalenia, czy produkt objęty powiadomieniem spełnia wymagania określone dla tego środka. Zdaniem Sądu I instancji, celem regulacji, zawartej w art. 32 ust. 1 u.b.ż., nie jest prowadzenie dwutorowego postępowania w dodatku przez dwa organy o różnej właściwości, wyjaśniającego jakość wprowadzonego po raz pierwszy na terytorium RP produktu; celem takim jest natomiast uniemożliwienie stosowania tego środka do czasu zakończenia działania Głównego Inspektora Sanitarnego. Skonstatował więc, że organ I instancji, w chwili powiadomienia go o postępowaniu prowadzonym w trybie art. 31 ust. 1 u.b.ż., uprawniony był w stosunku do posiadanych przez przedsiębiorcę produktów spożywczych do zastosowania czasowego środka ostrożności i wstrzymania obrotu tymi produktami. W tych okolicznościach Sąd I instancji uznał, że wydane w sprawie decyzje odpowiadały prawu. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił Sądowi I instancji: 1) naruszenie prawa materialnego przez: - błędną wykładnię art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 polegającą na przyjęciu, że z przepisu tego wynika prawo wstrzymania wprowadzenia do obrotu produktów spożywczych w razie niezakończenia postępowania wyjaśniającego przez Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy przepis ten wskazuje, że tymczasowe środki mogą zostać przyjęte gdy stwierdzono niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia, a środki te powinny być proporcjonalne i nie bardziej restrykcyjne dla handlu niż jest to wymagane; skarżący podał, że tego niebezpieczeństwa nie stwierdzono w niniejszej sprawie, a dodatkowo sporne środki spożywcze są w obrocie w innym kraju UE na podstawie zezwolenia wydanego w tym kraju; - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 u.b.ż., przez przyjęcie, że dla uznania środka spożywczego jako niespełniającego wymagań dla tego środka wystarczy ustalenie, że środek ten znajduje się w obrocie, a także okoliczność wszczęcia przez Głównego Inspektora Sanitarnego postępowania w celu wyjaśnienia, czy ten środek spożywczy spełnia przewidziane dla niego wymagania i niezakończenia tego postępowania; skarżący za nieprawidłową uznał ocenę Sądu I instancji, że o niespełnieniu przez środek spożywczy określonych dla niego wymagań decyduje wyłącznie Główny Inspektor Sanitarny, a nie organ prowadzący postępowania na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż., podczas gdy dla wydania decyzji w trybie tego przepisu konieczne jest stwierdzenie niebezpieczeństwa zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez środek spożywczy oraz stwierdzenie, że środek spożywczy nie spełnia wymagań przewidzianych dla tego środka spożywczego; 2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 u.b.ż., przez przyjęcie, że organy po ustaleniu, że sporne suplementy diety znajdują się w obrocie oraz okoliczności niezakończenia postępowania wyjaśniającego przez Głównego Inspektora Sanitarnego, miały obowiązek wydania decyzji, o której mowa w art. 32 ust. 1 u.b.ż., bez przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy te suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania oraz w celu stwierdzenia, czy zachodzi niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez te suplementy diety, a także przez przyjęcie, że o podejrzeniu, że suplementy diety nie spełniają wymagań określonych dla tych środków decyduje tylko Główny Inspektor Sanitarny; zdaniem skarżącego, samo wszczęcie postępowania wyjaśniającego przez Głównego Inspektora Sanitarnego na podstawie art. 30 ust. 1 u.b.ż. nie jest wystarczające do wydania decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania środka do obrotu, gdyż organy, wydające decyzje na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż., zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. powinny przeprowadzić własne postępowanie dowodowe oraz wykazać i uzasadnić podejrzenie, że sporne suplementy diety nie spełniają wymagań określonych dla tych środków w taki sposób, aby można uznać, że stwierdzony jest brak spełnienia tych wymagań i występuje ich szkodliwość dla zdrowia, czego nie wykazano; skarżący ocenił, że analiza taka powinna być przeprowadzona przez organy niezależnie od postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego, szczególnie, że organ uznał, że sporne suplementy diety są wprowadzone do obrotu w Wielkiej Brytanii, czego Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, a powinien i w ramach kontroli legalności uchylić zaskarżoną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z tych też powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymieniona w art. 183 § 2 powołanej ustawy, tym samym sprawa ta może być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, które – zgodnie z art. 176 w zw. z art. 174 powołanej ustawy – tworzą, podnoszone przez strony, zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych. Sądowi I instancji zarzucono bowiem naruszenie prawa materialnego, to jest: art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 oraz art. 32 ust. 1 u.b.ż., jak również przepisów postępowania, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 32 ust. 1 u.b.ż. Zarzuty te nie mają jednak usprawiedliwionych podstaw. Nie sposób podzielić poglądu skarżącego, że organy inspekcji sanitarnej, przed podjęciem decyzji, o której mowa w art. 32 ust. 1 u.b.ż., zobowiązane są do przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania oraz w celu stwierdzenia, czy zachodzi niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez te suplementy diety. Ustalenie, czy suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania, jest bowiem przedmiotem postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż., do którego przeprowadzenia właściwy jest Główny Inspektor Sanitarny. Natomiast przesłanka niebezpieczeństwa zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez suplementy diety winna być uwzględniona przez prawodawcę krajowego przy przyjmowaniu tymczasowych środków zarządzania ryzykiem (art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002). Wyrazem tego jest regulacja art. 32 ust. 1 u.b.ż., w której przyjęto taki środek w postaci decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania środka do obrotu. Zauważyć jednak należy, że niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez suplementy diety nie stanowi przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w przypadku podejrzenia, że środek spożywczy, o którym mowa w art. 29 ust. 1, niespełniający wymagań określonych dla tego środka, znajduje się w obrocie, właściwy państwowy powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny podejmuje decyzję o czasowym wstrzymaniu wprowadzania tego środka spożywczego do obrotu lub wycofaniu z obrotu do czasu zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 30 ust. 1. W świetle powyższych argumentów podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że w przypadku wszczęcia i niezakończenia przez Głównego Inspektora Sanitarnego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż., którego - jak już podano - przedmiotem jest ustalenie, czy suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania, obowiązkiem organów inspekcji sanitarnej, przez podjęciem decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu tych suplementów diety, jest wyłącznie ustalenie, że znajdują się one w obrocie. Za taką konstatacją przemawia umieszczenie art. 32 ust. 1 u.b.ż. w rozdziale 8 zatytułowanym "Żywność wprowadzana po raz pierwszy do obrotu", które potwierdza związek postępowania zmierzającego do podjęcia decyzji o czasowym wstrzymaniu wprowadzania do obrotu środka z postępowaniem wyjaśniającym, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.b.ż., które może być przeprowadzone przez Głównego Inspektora Sanitarnego po otrzymaniu stosownego powiadomienia na skutek powzięcia wątpliwości, czy wprowadzany środek spełnia określone w przepisach wymagania. Jako prawidłowe ocenić należy przy tym argumenty Sądu I instancji, które legły u podstaw wykładni art. 32 ust. 1 u.b.ż. Tym samym, za chybiony uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego. Nie może odnieść zamierzonego skutku także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów o postępowaniu. Jak już wskazano, w postępowaniu zmierzającym do podjęcia decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.b.ż. brak jest podstaw do badania przez organy inspekcji sanitarnej, czy suplementy diety spełniają przewidziane dla nich wymagania oraz, czy zachodzi niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia przez te suplementy diety. Zgromadzony zaś w niniejszej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia przez organy inspekcji sanitarnej z uwzględnieniem treści art. 32 ust. 1 u.b.ż. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Wskazać jednocześnie należy, że Naczelny Sad Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. W związku z tym należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu (także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258- 261 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło