I OSK 1910/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 312/13 o odrzuceniu skargi S.G. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 1 marca 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 312/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę S.G na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 1 marca 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że zarządzeniem z 8 kwietnia 2013 r. wezwano S.G do uzupełnienia braku formalnego i fiskalnego skargi przez nadesłanie odpisu skargi oraz uiszczenie należnego wpisu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie nadsyłając jednak odpisu skargi. Sąd I instancji wskazał, iż skarga jako kwalifikowane pismo w postępowaniu sądowym powinna spełniać wymogi określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. należy do niej dołączyć odpowiednią liczbę odpisów wraz z załącznikami dla doręczenia ich pozostałym stronom. Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jej uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia (art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Zdaniem Sądu, z powyższego obowiązku skarżący się nie wywiązał, pomimo skutecznego doręczenia mu wezwania i pouczenia o skutkach jego niewykonania (k. 14). Zatem stosownie do dyspozycji art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 P.p.s.a. Sąd obowiązany był skargę odrzucić. Sprawie nie można bowiem nadać prawidłowego biegu, ponieważ nie można doręczyć odpisu skargi uczestnikowi postępowania. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł skargę kasacyjną. Sądowi I instancji zarzucono w trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 P.p.s.a. oraz art. 49 § 1 P.p.s.a. Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie zasad prawnych tj. art. 45 ust. 1, 77 ust. 2 oraz 78 Konstytucji RP. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżone postanowienie jest nadmiernie represyjne i zamyka drogę do kontroli legalności działania administracji publicznej. Powołano się na orzeczenie, w którym, zdaniem skarżącego przyjęto, że nie każdy brak formalny ma charakter istotny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Jednocześnie w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podstawę odrzucenia skargi z uwagi na nieusunięci braków formalnych stanowi natomiast przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który przewiduje odrzucenie skargi w razie nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Jednakże wyraźnego podkreślenia wymaga, iż obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 powołanej ustawy, polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwi nadanie pismu procesowemu właściwego biegu. Niewykonanie wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów skargi nie powoduje natomiast automatycznie odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Odmienna interpretacja – taka jak zastosowana przez Sąd I instancji – jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Braku jednego odpisu skargi nie można, w ocenie Sądu odwoławczego, zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ Sąd jest władny wykonać dodatkową kopię pisma we własnym zakresie, a tym samym nadać prawidłowy bieg. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie skarżącego do nadesłania odpisu skargi było uzasadnione, jednakże niewykonanie, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie – wezwania w terminie nie może zamykać stronie prawa do sądu. Stanowiłoby to rażące naruszenie zasady zapisanej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazujących zamykanie drogi sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby właśnie takie zamknięcie, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie. Należy ponadto zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje pogląd, zasługujący na akceptację, że nie każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (patrz: postan. NSA z dnia 27 czerwca 2008 r., I OZ 430/08, Legalis). Odrzucenie skargi S.G przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 czerwca 2013 r. było zatem nadmiernym rygoryzmem, prowadzącym do nieuzasadnionego pozbawienia strony postępowania administracyjnego prawa do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.