I SA/Bd 176/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2012r. ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wobec niepodjęcia w ustawowym terminie przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2012r., powyższa decyzja została zwrócona organowi pierwszej instancji. Z adnotacji zamieszczonej na kopercie oraz przedstawionego przez skarżącego pisma Poczty Polskiej wynika, że z uwagi na nieobecność adresata przesyłkę pozostawiono w dniu 15 października 2012 r., na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym B. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponowne zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym B. nastąpiło w dniu 23 października 2012 r. Przesyłka nie została podjęta w wyznaczonym 14-dniowym terminie. 2. W dniu 3 grudnia 2012r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Wnioskodawca wyjaśnił, że informację o wydaniu decyzji powziął w dniu 27 listopada 2013r. tj. z chwilą doręczenia upomnienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]2012 r. Podatnik wskazał, że brak odebrania decyzji spowodowany był okolicznościami od niego niezależnymi, co w konsekwencji doprowadziło do niezawinionego uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Począwszy od lutego 2012 r. do chwili obecnej jest zastraszany przez nieznane osoby, co przejawia się nie tylko groźbami, lecz również zachowaniami nacechowanymi przemocą fizyczną kierowaną do skarżącego oraz jego rodziny. Ponadto, miejsce zamieszkania skarżącego jest notorycznie dewastowane, a nawet podpalane. Na skutek tych zdarzeń strona podjęła szereg działań mających na celu powstrzymanie tego problemu, zgłaszając sprawę do organów ścigania oraz wynajmując firmę ochroniarską, co nie przyniosło pożądanego efektu, ponieważ przedstawiona sytuacja z różnym nasileniem trwa do dnia dzisiejszego. Strach o zdrowie i życie rodziny skutkował nieobecnością skarżącego i członków jego rodziny pod adresem zamieszkania przez dłuższe okresy. Skarżący wyjaśnił również, że w ramach prowadzonej działalności często wyjeżdża służbowo i wówczas rodzina także opuszczała na ten czas dom. Taka sytuacja miała miejsce w czasie, gdy nastąpiła próba doręczenia przesyłki zawierająca decyzję z dnia [...] 2012r. Skarżący podniósł, że akty wandalizmu jakich dopuszczają się oprawcy, powodują uszkodzenia przedmiotów znajdujących się w obrębie nieruchomości, w tym również skrzynki pocztowej. Przy próbie doręczenia decyzji z dnia [...] 2012 r. listonosz zastał właśnie taką sytuację, lecz mimo wszystko pozostawił w niej zawiadomienie o nadejściu przesyłki. Zawiadomienia te nigdy nie zostały jednak przez skarżącego otrzymane, prawdopodobnie zostały zabrane przez te same osoby, które mu grożą i dokonały zniszczenia skrzynki, co skutecznie uniemożliwiło powzięcie informacji o zawizowaniu przesyłki, a w konsekwencji wniesienie odwołania. 3. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku podatnika i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej wskazując, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np.: przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, pożar, powódź. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w sytuacji, gdy osoba zainteresowana uwiarygodni stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Zatem przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy osoba zainteresowana dopuściła się choćby lekkiego zaniedbania. Odnosząc się do argumentacji związanej z istnieniem zagrożenia ze strony nieznanych sprawców organ wskazał, że skarżący załączył kopię dowodu zapłaty z dnia 12 marca 2012r. za usługi [...]w związku z groźbami oraz próbą podpalenia, jednak jak wynika z postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia [...] 2012r. stwierdzono brak znamion czynu zabronionego. Dodatkowo, trudno na podstawie zdarzeń, które miały mieć miejsce w okresie luty-marzec 2012r. wywodzić, że stan zagrożenia trwał także w okresie późniejszym. Jednocześnie organ podkreślił, że nawet w sytuacji występowania realnego zagrożenia i nieprzebywania pod adresem zamieszkania, dokładając należytej staranności skarżący winien był podać inny adres do doręczeń. Miał bowiem świadomość prowadzenia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006r. - otrzymał postanowienie z dnia 16 grudnia 2011r. w sprawie wszczęcia przedmiotowego postępowania, w którym zawarto pouczenie o skutkach niezawiadomienia o zmianie adresu. Odnosząc się do kwestii uszkodzenia skrzynki pocztowej organ wyjaśnił, że z kopii pisma Poczty Polskiej, sporządzonego już po próbie doręczenia przesyłki, rzeczywiście wynika, że stanowiąca własność skarżącego skrzynka pocztowa nosi ślady uszkodzenia z możliwością dostępu osób trzecich. Trudno jednak na podstawie tego faktu założyć, że skrzynka była w takim stanie także w chwili doręczenia przesyłki. Na kształt niniejszego rozstrzygnięcia wpływ miało jednak głównie to, że nawet w przypadku uszkodzenia skrzynki pocztowej trudno dopatrzyć się zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie organu fakt niepodejmowania decyzji na wcześniejszych etapach postępowania przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej może świadczyć o ewentualnych zaniedbaniach w zakresie naprawy skrzynki pocztowej. Przede wszystkim jednak nawet gdyby przyjąć, że do uszkodzenia skrzynki pocztowej doszło w okresie doręczenia, nic nie stało na przeszkodzie by dochowując należytej staranności skarżący zasięgnął stosownej informacji w placówce pocztowej. 4. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż uchybienie terminowi nastąpiło pomimo tego, że podjął szereg działań zmierzających do zniwelowania skutków, które zmuszały go do czasowego opuszczenia miejsca zamieszkania, zgłaszając sprawę organom ścigania i wynajmując agencję ochrony. W ocenie podatnika organ wyciągnął nieprawidłowe wnioski z postanowienia o umorzeniu śledztwa. W postanowieniu tym stwierdza się bowiem jedynie, iż zaistniałe zdarzenia nie wyczerpywały znamion czynu zabronionego określonego w art. 191 § 2 Kodeksu karnego, nie zaś, że w ogóle nie miały miejsca, gdyż wówczas podstawę umorzenia stanowiłby art. 17 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego - to jest przesłanka braku popełnienia czynu. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że skoro pierwsze zdarzenia miały miejsce w lutym 2012r. to nie sposób wywodzić, iż stan zagrożenia trwał nadal. Powołał się na fakt uszkodzenia skrzynki pocztowej, potwierdzony przez operatora pocztowego na okres prób doręczenia, czy też oświadczenie Pani M. M. dołączone do wniosku o przywrócenie terminu. Podobnie, zdaniem podatnika, wadliwie oceniono oświadczenie Poczty Polskiej, które w sposób jednoznaczny dotyczy stanu skrzynki pocztowej istniejącego w chwili podejmowania prób doręczenia decyzji. Skarżący podniósł, że w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, mowa jest o uprawdopodobnieniu, które w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych winno dawać prawdopodobieństwo, w przeciwieństwie do pewności o danym fakcie. Za bezzasadne podatnik uznał stanowisko organu o obowiązku powiadomienia o zmianie adresu, na podstawie art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej, albowiem jego zamiarem nigdy nie była zmiana adresu zamieszkania, ponieważ czasowe opuszczenie mieszkania nastąpiło wyłącznie z przyczyn niezależnych, a opisanych we wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem strony nie sposób podzielić stanowiska organu, że podatnik winien okresowo udawać się do swej placówki pocztowej, w celu zasięgnięcia informacji, czy aby na pewno nie przyszła do niego jakaś korespondencja, której nie doręczono mu w prawidłowy sposób. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ) - zwana dalej p.p.s.a. - ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 6.2. W pierwszej kolejności należało zbadać czy w przedmiotowej sprawie istniały podstawy przyjęcia fikcji prawnej doręczenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2012r. Zgodnie z art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Na podstawie art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2). W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że w sprawie zostały wykazane przesłanki do przyjęcia, iż doszło do doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 150 Ordynacji podatkowej. Z adnotacji zamieszczonej na kopercie wynika, że z uwagi na nieobecność adresata przesyłkę pozostawiono w dniu 15 października 2012r., na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym B.. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponowne zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym B. nastąpiło w dniu 23 października 2012 r. Przesyłka nie została podjęta w wyznaczonym 14-dniowym terminie. Co prawda na zwrotnym poświadczeniu odbioru nie ma informacji gdzie pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki, nie mniej uchybienie to nie ma wpływu na skuteczność doręczenia w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, albowiem z pisma Poczty Polskiej – Urząd Pocztowy B., które strona dołączyła do wniosku o przywrócenie terminu wynika, że powtórne awizo również umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. 6.3. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazać należy, że z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści tego przepisu wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie dotyczącym art. 162 Ordynacji podatkowej powszechny jest pogląd, iż "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 779/09, publ. Lex nr 550152). Zatem, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie. Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa czy katastrofa. W niniejszej sprawie strona skarżący podniósł, że uchybił terminowi do złożenia odwołania nie z własnej winy, ponieważ nie mógł odebrać skierowanej do niego decyzji, gdyż nie przebywał w miejscu zamieszkania z powodu częstych wyjazdów. Ponadto skarżący wskazał, że miejsce zamieszkania skarżącego jest notorycznie dewastowane, a nawet podpalane. Na skutek tych zdarzeń podjął działania mające na celu powstrzymanie tego problemu, zgłaszając sprawę do organów ścigania oraz wynajmując firmę ochroniarską, co nie przyniosło pożądanego efektu, ponieważ przedstawiona sytuacja z różnym nasileniem trwa do dnia dzisiejszego. Strach o zdrowie i życie rodziny skutkował nieobecnością skarżącego i członków jego rodziny pod adresem zamieszkania przez dłuższe okresy. Taka sytuacja miała miejsce w czasie, gdy nastąpiła próba doręczenia przesyłki zawierająca decyzję z dnia [...]2012r. Skarżący podniósł, że akty wandalizmu jakich dopuszczają się oprawcy, powodują uszkodzenia przedmiotów znajdujących się w obrębie nieruchomości, w tym również skrzynki pocztowej. Przy próbie doręczenia decyzji z dnia [...] 2012 r. listonosz zastał właśnie taką sytuację, lecz mimo wszystko pozostawił w niej zawiadomienie o nadejściu przesyłki. Zawiadomienia te nigdy nie zostały jednak przez skarżącego otrzymane, prawdopodobnie zostały zabrane przez te same osoby, które mu grożą i dokonały zniszczenia skrzynki, co skutecznie uniemożliwiło powzięcie informacji o zawizowaniu przesyłki, a w konsekwencji wniesienie odwołania. Zdaniem Sądu zaniechanie skarżącego w zakresie zorganizowania odbioru kierowanej do niego korespondencji, w czasie gdy nie przebywał w miejscu zamieszkania (które stanowiło jedyny znany organowi adres do korespondencji), należy uznać za brak staranności w prowadzeniu własnych spraw. Nie zmienia tego również powoływanie się przez stronę na fakt uszkodzenia skrzynki pocztowej przez nieznanych sprawców. Nawet przy założeniu, że skrzynka korespondencyjna była uszkodzona (z pisma Urzędu Pocztowego w B. nieopatrzonego żadną datą nie wynika, że skrzynka pocztowa skarżącego w dniu doręczenia decyzji organu I instancji była uszkodzona. W piśmie tym oświadczono, że skrzynka pocztowa, własność klienta nosi ślady uszkodzenia z możliwością dostępu osób trzecich) to mając na uwadze regulacje zawartą w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej oraz podany przez skarżącego adres do doręczeń listonosz mógł pozostawić awizo w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W ocenie Sądu pomimo uszkodzenia skrzynki pocztowej pozostawienie w niej zawiadomienia odznaczało się tym samym ryzykiem, co pozostawienie w drzwiach mieszkania bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. To skarżący miał w obowiązku utrzymywać skrzynkę pocztową w takim stanie (dokonywać niezbędnych napraw), aby osoby trzecie nie miały możliwości dostępu do korespondencji w niej się znajdującej. Dołożeniu przez skarżącego należytej staranności przeczy też fakt, iż uszkodzenia skrzynki pocztowej i opróżnienia jej przez nieznane osoby nie zgłosił na poczcie, a przede wszystkim, iż nie poczynił starań celem uzyskania w placówce pocztowej informacji o ewentualnej oczekującej na niego korespondencji. Tym bardziej, że miał świadomość toczącego się postępowania podatkowego w jego sprawie. Dodać jednocześnie należy, iż z treści pisma Urzędu Pocztowego w B. nieopatrzonego żadną datą, które podatnik załączył do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jednoznacznie wynika, że zostało ono sporządzone po upływie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji i nie świadczy ono o dbałości i staranności w prowadzeniu sprawy przez skarżącego, a jedynie ma na celu uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu. Odnosząc się do argumentacji związanej z istnieniem zagrożenia ze strony nieznanych sprawców wskazać należy, że postanowieniem z dnia [...] 2012r. umorzono śledztwo wobec braku znamion czynu zabronionego. Za prawidłową należy w związku z tym uznać konkluzje organu, że stan zagrożenia nie zaistniał. Podnieść również należy, że okoliczności związane z rzekomym stanem zagrożenia miały miejsce 5 miesięcy przez doręczeniem stronie decyzji. Nawet gdyby przyjąć, że występował stan realnego zagrożenia i nieprzebywanie pod adresem zamieszkania skarżącego i jego rodziny, to dokładając należytej staranności skarżący winien był podać inny adres do doręczeń. Tym bardziej, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą gdzie w centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej jako adres do doręczeń wskazano B. ul. [...]. Strona mogła również wskazać jako adres do doręczeń mieszkanie Pani M. M. gdzie jak wynika z jej oświadczenia z dnia 30 listopada 2012r. podczas częstej nieobecności skarżącego jego żona oraz dwójka dzieci przebywały w jej mieszkaniu. Końcowo należy również wskazać, że o niedbalstwie skarżącego w zakresie prowadzonego postępowania świadczą również notatka służbowa inspektora kontroli skarbowej G. C.z dnia 17 maja 2012r. (K-253) oraz adnotacja starszego Komisarza Skarbowego M. L. oraz inspektora kontroli skarbowej G. C. z dnia 30 listopada 2012r (K-365). Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.