III SA/Gd 244/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut ( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 10 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Prezydent Miasta decyzją z dnia 1 października 2011 r. orzekł o zwrocie przez M. M. (dalej: "strona", "skarżący") kwoty 3.060 zł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka poniżej 16 roku życia. Decyzja ta wraz z pouczeniem została doręczona w dniu 31 października 2011 r. na adres ul. [...] w G., a przesyłkę odebrała matka strony. Strona odwołała się od tej decyzji. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2013 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 i art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona stronie w dniu 31 października 2011 r., zatem termin przewidziany na złożenie odwołania upłynął 14 listopada 2011 r. Odwołanie od ww. decyzji organu pierwszej instancji zostało złożone za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 30 marca 2012 r., tymczasem stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie winno być wniesione w ciągu 14 dni od daty doręczenia decyzji. Ponieważ odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu. M. M. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący twierdził, że doręczenie wskazanej decyzji z dnia 1 października 2011 r. było nieprawidłowe. Podkreślił, że w 2002 r. zakupił mieszkanie przy ul. [...] w G. i od tego czasu miesza tam wraz z rodziną. W sprawie nie ma podstaw, aby uznać, że stale przebywa w lokalu przy ul. [...] w G.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zaznaczyło przy tym, że adres doręczenia decyzji, tj. ul [...] w G. wynika z kopii dowodu osobistego załączonego do akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie z dnia 10 stycznia 2013 r. (nr [...]) Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ w podstawie prawnej wskazał art. 134 i art. 129 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Stosownie zaś do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Sąd podkreśla, że skarżący złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji oraz jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy wydał w dniu 10 stycznia 2013 r. dwa postanowienia dotyczące odwołania od decyzji z dnia 1 października 2011 r. W jednym, o nr [...] (zaskarżone postanowienie) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma prawidłowość doręczenia decyzji Prezydent Miasta z dnia 1 października 2011r. nr [...]. Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona na adres ul. [...] w G. do rąk matki skarżącego w dniu 31 października 2011 r. Jak przewiduje art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pisma doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 k.p.a.). W skardze i w piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2013 r. skarżący twierdził, że nie mieszka przy ul. [...] w G., gdyż wyprowadził się z tego lokalu i od 2002 r. wraz z rodziną mieszka przy ul. [...] w G.. W domu przy ul. [...] mieszka natomiast jego matka, która jest w podeszłym wieku. Nadto w ww. piśmie z dnia 24 kwietnia 2013 r. skarżący podnosił, że nie posiada dowodu osobistego od 1 stycznia 2008 r. – posługuje się paszportem. Twierdzenia te korespondują z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Otóż jedynie wezwanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 3 grudnia 2011 r. - adresowane na ul. [...] w G. – zostało odebrane osobiście przez skarżącego, co mogło mieć miejsce przy okazji wizyty u matki. Kolejne pisma wysyłane na ten adres nie były odbierane przez skarżącego ani przez jego matkę. Organ pierwszej instancji, wobec zwrotu korespondencji kierowanej na powyższy adres ( wśród nich było zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie) doręczał pisma do miejsca zatrudnienia skarżącego. Przy czym należy zauważyć, że organ nie mógł uznać doręczeń ww. pism w miejscu pracy za skuteczne. Artykuł 42 § 1 k.p.a. stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy. Jednak doręczenie przesyłki do siedziby miejsca pracy powinno nastąpić, jeżeli nie do rąk adresata to do rąk osoby przez nią upoważnionej ( tak postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011 r., II GSK 2218/11, baza LEX nr 1070249). W aktach sprawy brak jest potwierdzenia, by pisma były odbierane w miejscu pracy skarżącego przez pracowników, którzy mieli jego upoważnienie do ich odbioru. Z powyższego wynika, że nie doszło do skutecznego zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, co nakładałoby na niego m.in. obowiązek zawiadomienia organu o zmianie swojego adresu ( zob. art. 41 § 1 k.p.a.), nota bene zawiadomienie o wszczęciu postępowania pouczenia o takim obowiązku nie zawiera. Zauważyć przy tym należy, że jeżeli strona zmieniła miejsce zamieszkania przed wszczęciem postępowania z urzędu, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, organ administracji nie może powołać się na przepis art. 41 § 2 k.p.a., także wówczas, gdy nie jest to pierwsze prowadzone przez ten sam organ postępowanie w jej sprawie. Ww. przepis stanowi, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Odnosząc się do powyższego Sąd uznał, że na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, organ ten mając stałe trudności z doręczaniem pism skarżącemu – chcąc kontynuować postępowanie - powinien był podjąć działania zmierzające do weryfikacji czy posiadana przez niego informacja o miejscu zameldowania skarżącego jest nadal aktualna. Takie działania nie wymagałyby od organu pierwszej instancji podjęcia skomplikowanych działań - organ orzekający w sprawie - Prezydent Miasta jest bowiem równocześnie organem, który prowadzi ewidencję ludności. Jak wynika z akt sprawy, dopiero sam skarżący w piśmie z dnia 4 lutego 2012r. wskazał adres ul. [...] w G.. Od tego czasu wszystkie pisma wysyłane przez organy na ten adres (w tym zaskarżone postanowienie) były odbierane przez skarżącego osobiście. Co więcej, do wniosku o przywrócenie terminu (pismo z dnia 27 marca 2012 r., w aktach sprawy) została dołączona kopia potwierdzenia zameldowania na pobyt stały skarżącego, wystawionego przez Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w G., z której wynika, że M. M. od 27 sierpnia 2010 r. jest zameldowany na pobyt stały przy ul. [...] w G.. Organ odwoławczy odnosząc się do powyższego stwierdził, że adres na który organy wysyłały korespondencję tj. ul [...] w G. wynika z dowodu osobistego, co uzasadniało przyjęcie, że odbiór przez jego matkę decyzji pod ww. adresem, powodowało skuteczne doręczenie mu decyzji. W tym miejscu należy zauważyć, że organ powołał się na znajdującą się w aktach sprawy kserokopię dowodu osobistego skarżącego, która pochodziła z 2006 r., podobnie jak inne dokumenty, które zawierały adres ul. [...] w G.. Zauważyć trzeba, że ww. dowód osobisty został wydany w dniu 27 marca 1990 r. i był tzw. dowodem książeczkowym, który już dawno utracił ważność. ( zob. art. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o czasowym posługiwaniu się dowodami osobistymi wydanymi przed dniem 1 stycznia 2001 r. Dz. U. nr 191, poz. 1363). Tym samym organ nie mógł powołać się na treść nieważnego dokumentu i wynikający z niego adres zameldowania skarżącego. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało racji twierdząc, że dokonane w dniu 31 października 2011r. doręczenie skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji było skuteczne. Przesyłka zawierająca decyzję została skierowana na adres, pod którym skarżący od dawna nie mieszkał i którego, w świetle wcześniejszych rozważań, nie można było uznać za adres, na który można było skutecznie kierować pisma organu. W sytuacji zatem, gdy skarżący otrzymał decyzję organu pierwszej instancji w dniu 22 marca 2012 r. ( oświadczenie o odebraniu kopii dokumentacji - k. 23 akt administracyjnych), dopiero od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia przez niego odwołania od tej decyzji. Skarżący złożył odwołanie w dniu 30 marca 2012 r. (data stempla pocztowego), tym samym zachował termin, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Mając na względzie przytoczone okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie, zostało ono bowiem wydane z naruszeniem art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie zobowiązane do uwzględnienia powyższy rozważań w dalszym toku postępowania.