II FZ 214/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2816/12 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 30 listopada 2011 r., nr [...] w sprawie ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2816/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek S.B. (zwanego dalej: skarżącym, podatnikiem) o wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 lipca 2012 r. a także decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 30 listopada 2011 r. wydanej w sprawie ustalenia skarżącemu wysokości przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. Odwołując się do treści i wykładni art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej: p.p.s.a. – sąd wskazał, że wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony z tego względu, iż dotyczył wstrzymania wykonania postanowienia które ze swej istoty nie nadaje się do wykonania, gdyż nie wymagało ono żadnej czynności stron. Odnośnie wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik zarzucił naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. w szczególności przez uznanie, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. tj. "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. w szczególności poprzez uznanie, że skarżący nie przedstawił stosownych dokumentów potwierdzających istnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. tj. "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków". W związku z tak postawionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Z treści art. 61 § 3 u.p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne..., s. 146; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998, z. 3, poz. 54, teza 1). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. postanowienie o zawieszeniu postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 805/04, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji, które nie obliguje skarżącego do działania, a więc nie korzysta z przymiotu wykonalności. Instytucja wstrzymania wykonania aktów, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., może dotyczyć tylko takiej kategorii aktów administracyjnych, które posiadają przymiot wykonalności, tzn. stwierdzają lub tworzą po stronie swoich adresatów obowiązki prawne lub uprawnienia. Zaskarżone orzeczenie nie stwierdza ani nie tworzy po stronie skarżącego uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania), jak te (pieniężne) określone w decyzji wymiarowej. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Niewątpliwie akty administracyjne odmowne nie korzystają z przymiotu wykonalności (por. postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 282/09), podobnie jak postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji jest orzeczeniem o charakterze procesowym, nie nadaje się więc do wykonania i nie wymaga wykonania, nie wywołuje też skutków o charakterze materialnoprawnym (patrz. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GZ 149). Zgodnie z ogólną zasadą wprowadzoną art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże w określonych okolicznościach po przekazaniu skargi sądowi administracyjnemu sąd ten może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Do wykazania, że istnieje takie zagrożenie konieczne jest wskazanie na czym konkretnie polegałoby to naruszenie oraz przedstawienie dokumentów źródłowych, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 206). Wnioskodawca w uzasadnieniu zażalenia podkreślił, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej ani osobistej, nie osiąga też przychodów ze stosunku pracy czy renty. Wyjaśnił, że w rezultacie nie osiąga żadnych dochodów pozwalających na sfinansowanie, w wyznaczonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego czasie ustalonej kwoty podatku. Wnioskodawca nie przedstawił jednak żadnych popartych stosownymi dokumentami informacji dotyczącej np. pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Trafnie Sąd I instancji wskazał, że sama egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków, gdyż w razie uchylenia takiej decyzji wyegzekwowane kwoty są zwracane. Sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nie może stanowić przesłanki motywującej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty podatku i związane z tym uszczuplenie majątku podatnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy było uprawdopodobnienie, że na skutek uiszczenia podatku grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Samo bardzo ogólne przedstawienie możliwych konsekwencji egzekucji należności podatkowych objętych kwestionowaną decyzją, w sytuacji, gdy brak jest danych dotyczących źródeł i wysokości dochodów na utrzymanie posiadanych przez skarżącego, oraz nieznany poziom jej zasobów majątkowych, nie pozwał na zweryfikowanie jej twierdzeń w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji zatem za trafne należało uznać stanowisko sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie znajduje uzasadnienia. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji