II FZ 717/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 25/13 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. II FZ 717/13 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 25/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej jako: "WSA") działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. określanej dalej: "p.p.s.a"), odmówił A. W. (dalej również jako: "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 października 2012 r. nr [...]. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w dniu 12 grudnia 2012 r. skarżąca wniosła do WSA skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 października 2012 r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że sporządziła skargę i zamierzała ją nadać na poczcie w dniu 7 grudnia 2012 r. (w ostatnim dniu terminu do jej wniesienia), jednak nie mogła tego zrobić ze względu na nagłą chorobę młodszego dwumiesięcznego dziecka, objawiającą się wysoką gorączką i niepokojem uniemożliwiającym zostawienie go choćby na chwilę. Skarżąca wyjaśniła, że jest samotną matką i nie mogła liczyć na niczyją pomoc w opiece nad synkiem. Na potwierdzenie okoliczności związanych ze stanem zdrowia dziecka załączyła kopię zaświadczenia wystawionego przez lekarza medycyny rodzinnej, do którego skarżąca w związku z brakiem poprawy stanu zdrowia dziecka, zgłosiła się 10 grudnia 2012 r. Ponadto dodała, że skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia nadała w urzędzie pocztowym w dniu 12 grudnia 2012 r., tj. natychmiast po powrocie do L. mamy, która zajęła się dzieckiem. Podkreśliła jednocześnie, że wcześniej nie mogła tego zrobić, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, gdyż nie miała możliwości poinformowania swoich bliskich ani o stanie zdrowia synka, ani o konieczności nadania skargi na poczcie. Postanowieniem z 27 czerwca 2013 r. WSA odmówił przywrócenia terminu, wskazując jednocześnie, że w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. WSA zwrócił uwagę, że o braku winy strony w uchybieniu terminu, można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia tj. takie, których skarżąca przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku nie mogła usunąć. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga, więc uprawdopodobnienia braku winy, polegającego na dołożeniu należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Oceniając w tym kontekście wniosek skarżącej WSA stwierdził, że nie wykazała ona istnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi do sądu. WSA wskazał i podzielił pogląd wyrażany już wielokrotnie przez sądy administracyjne, że konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny nie w każdej sytuacji uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. WSA przyjął, że z przedstawionych przez skarżącą informacji nie wynika, aby choroba dziecka stanowiła przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie w terminie czynności procesowej polegającej na wniesieniu skargi, osobiście lub przy pomocy innej osoby. Wniesienie skargi (nadanie w polskim urzędzie pocztowym) nie jest bowiem czynnością skomplikowaną i nie wymagało osobistego zaangażowania skarżącej (np. poprzez stawienie się w sądzie). WSA podkreślił, że jak wynika ze złożonego wniosku, skarga została przez skarżącą przygotowana już wcześniej, a więc konieczne był jedynie jej faktyczne wniesienie do sądu. Reasumując WSA przyjął, że tym stanie rzeczy nie jest możliwe uznanie, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, WSA na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania sprawy, należy zacząć od wskazania na kasacyjny charakter postępowania zażaleniowego. Przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym nie jest więc istota sprawy wpadkowej, a jedynie ocena legalności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Punktem odniesienia oceny postępowania WSA, dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). W rozpatrywanej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje wywiedziony przez skarżącego zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 86 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła okoliczności wskazujących na brak winy w niedokonaniu tej czynności. Zgodzić się należy z WSA, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, istnienia w sprawie przeszkody uniemożliwiającej dotrzymanie terminu do wniesienia skargi. O ile bowiem zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, konieczność opieki nad chorym dzieckiem uniemożliwiła skarżacej osobiste złożenie skargi. O tyle nie sposób uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącej o braku możliwości poinformowania swoich najbliższych o chorobie synka i konieczności nadania skargi na poczcie, a co za tym idzie wyręczenie się osobą trzecią przy dokonaniu tej czynności. Zwłaszcza, że skarżąca nie podała we wniosku żadnych dodatkowych okoliczności, wskazujących na niemożność wyręczenia się przy dokonaniu czynności polegającej na wniesieniu skargi inną osobą. Zasadnie zatem, WSA przyjął, że z przedstawionych przez skarżącą informacji nie wynika aby choroba dziecka stanowiła przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie w terminie czynności procesowej polegającej na wniesieniu skargi, osobiście lub przy pomocy innej osoby. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym, bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Wobec powyższego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za chybiony należy uznać argument pełnomocnika skarżącej wywiedziony w zażaleniu, że okoliczność niemożności poinformowania rodziny skarżącej została uprawdopodobniona. Skarżąca we wniosku podała jedynie, że mieszka sama, nie może liczyć na pomoc rodziny w opiece nad dziećmi, gdyż żaden z jej członków nie mieszka w mieście zamieszkania skarżącej. W ocenie Sądu skarżąca winna była za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość zawiadomić o sytuacji członka rodziny i jemu zlecić dokonanie czynności tj. nadanie sporządzonego przez skarżącą pisma w najbliższej placówce pocztowej. Bądź, poczynić starania aby pomocy w dokonaniu czynności udzieliła jej inna osoba (np. sąsiad). Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Jak już to podniósł WSA, o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Wobec powyższego nieskorzystanie z pomocy osoby trzeciej powoduje, że skarżącej można co najmniej postawić zarzut niedbalstwa, a to wyklucza wyłączenie jej winy w uchybieniu terminu. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez WSA była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.