I OSK 2366/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz del. WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1197/11 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 30 maja 2012 r., III SA/Kr 1197/11 oddalił skargę K. S. na postanowienie Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał na art. 56 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968). Przepis ten reguluje przesłanki, które pozwalają na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Co prawda, jest to przepis odnoszący się do egzekucji zarówno należności pieniężnych, jak i egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednakże z treści pkt 1 tego przepisu (w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej) wyraźnie wynika, że rozłożenie na raty spłat stanowi przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego jedynie w stosunku do egzekucji należności pieniężnej. Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu egzekwowany był obowiązek o charakterze niepieniężnym. Zatem nawet ewentualne rozłożenie skarżącej na raty spłaty zadłużenia czynszowego nie stanowiłoby podstawy do zawieszenia egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, czyli opróżnienia przez K. S. lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w Krakowie. Dlatego też zarzut skargi, że w momencie wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania toczyły się rozmowy dotyczące rozłożenia egzekwowanej należności na raty, nie jest zasadny i nie można mówić o naruszeniu przez organy egzekucyjne art. 56 § 1 u.p.e.a. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 33 pkt 2 w związku z art. 34 § 3 u.p.e.a. Treść wniosku skarżącej z 20 czerwca 2011 r. (k. 277 akt adm.) nie mogła być zakwalifikowana jako zgłoszenie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. Organy egzekucyjne prawidłowo odczytały treść wniosku skarżącej i zbadały, czy zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślono również, że organ odwoławczy przez okres czternastu dni wstrzymał się z wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia, lecz skarżąca nie dostarczyła ugody dotyczącej spłaty zadłużenia czynszowego. Sąd stwierdził, że organy egzekucyjne trafnie zakwalifikowały pismo skarżącej z 20 czerwca 2011 r. jako wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, następnie prawidłowo zbadały wszystkie okoliczności mające wpływ na to, czy zachodziły podstawy do zawieszenia i zastosowały odpowiednie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. S. zaskarżyła w całości skargą kasacyjną z 7 sierpnia 2012 r. Przedmiotowemu wyrokowi zarzucono w niej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 134 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") poprzez brak rozstrzygnięcia w granicach sprawy, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że w dniu wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego toczyły się negocjacje odnośnie spłaty zadłużenia, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 2 i art. 34 § 3 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że zgłosiła zarzuty do postępowania egzekucyjnego, które nie zostały rozpatrzone w terminie 14 dni, a zatem postępowanie powinno zostać zawieszone. Wskazując na powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została opłacona ani w całości, ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarżąca wykazała, że stanowisko organu nie było zasadne. Skarżąca będąca osobą samotnie wychowującą 9-letnią córkę i borykającą się z dużymi trudnościami finansowymi, podjęła bowiem próbę ustalenia zasad spłaty zadłużenia poprzez ustalenie stosownego harmonogramu rat. Ze znajdującej w aktach sprawy korespondencji stron potwierdzającej ten fakt wynika, że w momencie wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania rozmowy te były ciągle prowadzone, zaś skarżąca nie ustawała w próbach zawarcia ugody tym samym nie ulega wątpliwości, że organy nie miały podstaw do wydania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. To zaś oznacza, że skarżone rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem art. 56 § 1 u.p.e.a. Stanowisko skarżącej znajduje uzasadnienie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z 6 czerwca 1997 roku (I SA/Gd 1526/96), którego teza powinna nastąpić według stanu rzeczy w chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny pierwszej instancji. Skarżąca która nie jest prawnikiem i nie potrafi tym samym prawidłowo pod względem formalnym wyrazić swych wniosków oraz twierdzeń, w treści swych pism wnosiła nie tylko o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, ale także o uchylenie tytułu wykonawczego nr 11/2011 z 2 czerwca 2011 roku. Oznacza to, że złożyła ona prawidłowo - w oparciu o art. 33 pkt 2 u.p.e.a. - zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, który nigdy nie został przez organy rozstrzygnięty. Tym samym, wobec niewyrażenia przez wierzyciela stanowiska w terminie 14 dni od powiadomienia go o treści zarzutu, zgodnie z dyspozycją art. 34 § 3 u.p.e.a., organ zobligowany jest zawiesić przedmiotowe postępowanie, czego jednak nie uczynił, a co nie zostało uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Tym samym i Sąd naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co samo w sobie skutkować powinno uchyleniem skarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. 2. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie są trafne. 3. Granice sprawy sądowoadministracyjnej są wyznaczone m.in. przez prawną formę działania administracji, będącą przedmiotem zaskarżenia. Skoro, w rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sprawie przedmiotem skargi było postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, to przedmiotem swojej oceny sąd nie mógł uczynić zgodności z prawem wystawionego w sprawie tytułu wykonawczego – por. wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., II OSK 1546/09. Tym samym zarzut naruszenia art. 134 § p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w granicach sprawy jest całkowicie bezzasadny, bo Sąd ten rozpoznał i rozstrzygnął sprawę, określoną przez skarżącą przedmiotem zaskarżenia, który wszak wyznacza granice sprawy rozpoznawanej przez sąd. 4. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że w dniu wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego toczyły się negocjacje odnośnie spłaty zadłużenia nie mógł być uznany za zasadny. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, z treści pkt 1 tego drugiego przepisu (w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej) wyraźnie wynika, że rozłożenie na raty spłat stanowi przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego jedynie w stosunku do egzekucji należności pieniężnej. Tymczasem w niniejszym postępowaniu egzekwowany był obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w Krakowie, a więc obowiązek o charakterze niepieniężnym. Tak więc, nawet ewentualne rozłożenie skarżącej na raty spłaty zadłużenia czynszowego nie stanowiłoby podstawy do zawieszenia egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie, bo art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie ma w niej zastosowania. 5. Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 2 i art. 34 § 3 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że zgłosiła zarzuty do postępowania egzekucyjnego, które nie zostały rozpatrzone w terminie 14 dni, a zatem postępowanie powinno zostać zawieszone, ponieważ – wbrew twierdzeniu jej pełnomocnika – skarżąca nie wniosła zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, mimo że o takiej możliwości została prawidłowo pouczona. 6. Przepis art. 33 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko: 1) wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie, albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku, albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej..., 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia w myśl art. 15 ustawy, 7) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Żadne inne sytuacje, czy powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów. Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przy tym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego, wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organ egzekucyjny. 7. Wniosku skarżącej z 20 czerwca 2011 r. (k. 277 akt adm.) nie można uznać za środek prawny wskazany w art. 33 u.p.e.a., ponieważ, ani nie został on tak nazwany przez skarżącą, ani też w jego treści nie powołano żadnych powodów, które odpowiadałyby określonym w tym przepisie podstawom zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji uznać należało, że zarzucanie organowi egzekucyjnemu, że nie rozpoznał on zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy skarżąca nie wniosła tego środka zaskarżenia czyni również bezprzedmiotowym zarzut naruszenia art. 34 § 3 u.p.e.a. 8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.