II OZ 304/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 578/12 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej w sprawie ze skargi P. P. na uchwałę Rady Miejskiej w Kowarach z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie. P. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na uchwałę Rady Miejskiej w Kowarach z dnia [...] października 2012 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. W dniu 10 maja 2013 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego. Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu oddalił wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Bogumiły Kalinowskiej od orzekania w sprawie ze skargi P. P. na uchwałę Rady Miasta w Kowarach z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że w sprawie nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziego do orzekania. Podkreślił, że nie zaistniały przesłanki wyłączenia sędziego określone w art. 18 ustawy z dnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), stanowiące podstawę wyłączenia sędziego z urzędu. Ponadto, stosownie do art. 19 p.p.s.a., wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek mogących wywołać uzasadnioną obawę co do bezstronności sędziego. W rozpoznawanym wniosku podniesiono, że Sędzia widziana "była z jednym z radnych, gdy wspólnie żywo dyskutowali w sposób wskazujący na dużą zażyłość", jednak okoliczność ta nie została doprecyzowana. Skarżący nie wskazał bowiem ile razy i w jakich konkretnie dniach oraz z jakim radnym Sędzia miała rzekomo "żywo dyskutować", nie przedłożył także żadnych dowodów uprawdopodobniających jego wersję wydarzeń. Sąd podkreślił, że gołosłowne twierdzenia skarżącego nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P. P. podnosząc, że na rozprawie odbywającej się w dniu 17 maja 2013 r., na której skarżący był nieobecny, ale na której obecna była jego żona, Sędzią WSA Bogumiłą Kalinowską stwierdziła, że "...po aktach sprawy widać jakiego typu jest to osoba, jaka ma mentalność ..." odnosząc się do osoby skarżącego oraz stwierdziła także, że chce "jak najszybciej zakończyć już tę sprawę". Dodatkowo Sędzia "ubolewała (...), że obecne prawo nie pozwala Jej na ukaranie" skarżącego grzywną. Powyższe stwierdzenia, zdaniem skarżącego, potwierdzają że Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska nie pozostaje bezstronną w sprawie oraz wskazują na jej emocjonalne zaangażowanie w sprawę. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2013 r. o sygn. akt II OZ 984/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie podnosząc, że niezbędnym stało się ustosunkowanie sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej do okoliczności podniesionych przez skarżącego w tym zażaleniu i dopiero po udzieleniu takiego wyjaśnienia, możliwa będzie ponowna ocena, czy w sprawie zaistniały okoliczności wymagające wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2013 r. akta sprawy zostały przedłożone Sędziemu Sprawozdawcy, celem złożenia stosownego oświadczenia. Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. Sędzia Bogumiła Kalinowska oświadczyła, że zaprzecza twierdzeniom sformułowanym w zażaleniu strony skarżącej, jakoby przedmiotem rozprawy była ocena osoby skarżącego. Stwierdziła, że wyśmiewanie się z cudzych ułomności czy chorób od zawsze stoi w sprzeczności z jej naturą. Dalej podniosła, że z tego co pamięta, po wywołaniu sprawy i stwierdzeniu kto się stawił, poinformowała o dokładnej treści wniosków skarżącego o wyłączenie sędziego oraz o odroczenie rozprawy, przez odczytanie całej treści tych pism, wraz z komentarzem, że do wniosku o odroczenie rozprawy nie dołączono kopii zaświadczenia lekarskiego. Wówczas pełnomocnik Rady Miejskiej oświadczyła, że Radzie Miejskiej w Kowarach z uwagi na charakter sprawy zależy na jak najszybszym rozpoznaniu skargi oraz w toku swojej wypowiedzi, w szczególności podkreślała, że wobec skarżącego został wydany prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze za przestępstwo umyślne ściganie z oskarżania publicznego z art. 286 § 1 i § 3 i art. 273 kk. W kontekście szerszej wypowiedzi pełnomocniczki strony przeciwnej Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska – jak podniosła w wyjaśnieniu – wskazała że w aktualnym stanie prawnym nie ma możliwości karania stron grzywną za formułowanie oczywiście bezzasadnego wniosku o wyłączenie Sędziego i zachodzą przeszkody do dalszego procedowania w dniu rozprawy – do czasu prawomocnego rozpatrzenia takiego wniosku – wobec czego rozprawa podlega odroczeniu. Okoliczności zawarte w oświadczeniu Sędzi WSA Bogumiły Kalinowskiej zostały potwierdzone przez pozostałych członków składu orzekającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem 12 grudnia 2013 r. na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił wniosek o wyłączenie sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że argumentacja zawarta przez skarżącego w zażaleniu nie wskazuje na istnienie po stronie Sędzi WSA Bogumiły Kalinowskiej okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej konkretnej sprawie. Tym bardziej, że Sędzia w złożonym oświadczeniu, którego treść została potwierdzona przez pozostałych członków składu orzekającego, wykluczyła przesłanki wyłączenia oparte na podstawie art. 19 p.p.s.a. Z treści tego oświadczenia wynika bowiem wprost, że "w kontekście szerszej wypowiedzi pełnomocniczki strony przeciwnej" podnoszącej, że Radzie Miejskiej w Kowarach zależy na jak najszybszym rozpoznaniu sprawy, wskazała "że w aktualnym stanie prawnym nie ma możliwości karania stron grzywną za formułowanie oczywiście bezzasadnego wniosku o wyłączenie Sędziego i zachodzą przeszkody do dalszego procedowania w dniu rozprawy" – do czasu prawomocnego rozpatrzenia takiego wniosku – wobec czego rozprawa podlega odroczeniu. Tym samym Sąd nie dopatrzył się, aby w tych okolicznościach sprawy uznać, że Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska "chciała jak najszybciej zakończyć już tę sprawę", czy też "ubolewała (...), że obecne prawo nie pozwala Jej na ukaranie skarżącego grzywną". A skoro skarżący nie wykazał, aby po stronie Sędzi WSA Bogumiły Kalinowskiej istniała realna okoliczność mogąca budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej konkretnej sprawie, to przyjąć należy, że jej oświadczenie nie zostało skutecznie podważone. Podnoszone zaś w zażaleniu okoliczności opierające się na "subiektywnym" przeświadczeniu skarżącego o negatywnym, czy też "emocjonalnym" nastawieniu Sędzi WSA Bogumiły Kalinowskiej do jego osoby nie mogą stanowić i nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej Jej wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2013 r. wniósł P. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a. - wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego Bogumiły Kalinowskiej zgodnie z wnioskiem skarżącego. Podniesione przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Również nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Sędzia którego wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyła wymagane oświadczenie oraz wyjaśnienie z dnia 27 listopada 2013 r., które zostało potwierdzone przez członków składu orzekającego. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), oraz tego, że skarżący nie udowodnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Mając powyższe na uwadze, wobec nienaruszenia prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.