II GSK 2012/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-01-14
Skład orzekający: Janusz Drachal, Zofia Borowicz, Zbigniew Czarnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę rolnika na decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie odnosząc się w wystarczającym stopniu do wyników kontroli przeprowadzonych na miejscu w latach 2010 i 2011?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że sąd pierwszej instancji nie dokonał wystarczającej analizy faktycznej i prawnej sprawy. W szczególności, WSA pominął istotne okoliczności faktyczne podnoszone przez skarżącego, dotyczące wyników kontroli przeprowadzonych na miejscu w latach 2010 i 2011, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie o przyznaniu płatności. Ogólny opis funkcjonowania elektronicznego systemu ewidencji działek rolnych nie zastąpił konieczności rzetelnego wyjaśnienia sprawy przez sąd.Stan faktyczny
Rolnik K. K. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2009. Po stwierdzeniu konfliktu kontroli krzyżowej i nieprawidłowości, organy ARiMR kolejno przyznawały i odmawiały przyznania płatności, ostatecznie odmawiając ich przyznania z powodu przekroczenia 20% różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika, uznając m.in. ostateczność decyzji stwierdzającej nieważność wcześniejszych decyzji. Rolnik wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym nieuwzględnienie prawomocnej decyzji przyznającej płatności oraz brak należytej kontroli stanu faktycznego, zwłaszcza w kontekście wyników kontroli na miejscu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 355/13 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
Wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 355/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako ARiMR) w Warszawie z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jednocześnie Sąd zasądził od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokat M. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).
Wyrok ten zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W dniu [...] K. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Sokołowie Podlaskim wniosek o przyznanie płatności na rok 2009. Łączna powierzchnia gruntów rolnych zadeklarowana przez rolnika do przyznania płatności wyniosła odpowiednio: jednolitej powierzchni obszarowej - 6,29 ha, uzupełniającej płatności obszarowej - 2,39 ha, płatności zwierzęcej - 1,50 ha.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał K. K. do złożenia wyjaśnień, ponieważ do tych samych gruntów wniosek o przyznanie dopłat złożył oprócz K. K., również inny producent rolny – D. B.
W związku z wezwaniem K. K. dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR umowę dzierżawy z dnia [...], z której wynikało, iż w dniu jej zawarcia wnioskodawca wydzierżawił działki nr 427/1, 713, 756, 907 na okres 10 lat. Drugi z wnioskodawców, D. B. dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR kopię umowy dzierżawy z dnia [...], zawartej przez niego z A. G., w której jako przedmiot wydzierżawienia wskazano działki nr 907 i 713. Ponadto dołączył wypis z rejestru gruntów, oświadczenie strony o użytkowaniu działek nr 907 i 713 od roku 2007 oraz oświadczenia świadków: T. O., W. N. i A. W. o użytkowaniu przez D. B. działek nr 907 i 713.
W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sokołowie Podlaskim wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, którą przyznał K. K. jednolitą płatność obszarową w wysokości 1467,50 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 1229,63 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 851,96 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 753,93 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania K. K., Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z dnia [...] uchylił wcześniejszą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestii tzw. konfliktu kontroli krzyżowej oraz rozważenia możliwości przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] przyznał K. K. jednolitą płatność obszarową w wysokości 1467,50 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 1229,63 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 851,96 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 753,93 zł.
Po rozpatrzeniu kolejnego odwołania K. K., Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Pismem z dnia [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wcześniejszych decyzji. W dniu [...] organ ten stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokołowie Podlaskim z dnia [...] roku w sprawie przyznania K. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.
Następnie, decyzją z dnia [....] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sokołowie Podlaskim odmówił przyznania stronie płatności na rok 2009.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z [....] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia działki rolnej I (0,05 ha) nie spełnia wymogu powierzchni działki rolnej (tj. 0,10 ha) i została ona wykluczona z płatności. Łączne pomniejszenie zadeklarowanych działek rolnych wyniosło 1,23 ha, a zatem różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności JPO a stwierdzoną w stosunku do powierzchni zadeklarowanej wyniosła: (6,29 ha - 5,06 ha)/5,06 ha x 100% = 24,31 %.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z 2004 r., Nr 141, str. 18 ze zm.), różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, przekraczająca 20% powierzchni stwierdzonej, powoduje odmowę przyznania płatności. W związku z tym odmówiono skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że powierzchnia działki rolnej I położonej na działce nr 276/2 została wykluczona z płatności, ponieważ powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza (PEG) 0,05 ha nie odpowiada definicji działki rolnej, gdyż na wspomnianej działce znajduje się siedlisko. Poza tym organ wskazał, że odnośnie do kwestii uprawy i powierzchni działki o nr 276/2 (łąka, pastwisko) o powierzchni 0,18 ha wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 1803/11. Z analizy wskazanego wyroku wynika, że "skarżący przedstawił wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że działki o nr 276/1 i 276/2 to tereny rolne zabudowane. Z dokumentacji fotograficznej wynika, że ww. działka to ogrodzony pas ziemi przy zabudowaniach (siedlisko). Zdaniem Sądu potwierdza ona prawidłowość ustaleń kontrolujących, iż cała działka nie jest gruntem rolnym (...)". Co prawda ustalono, że z deklarowanej powierzchni 0,18 ha rolnik użytkuje 0,05 ha, jednakże ze względu na to, że pozostała powierzchnia nie odpowiada definicji działki, została ona wykluczona z płatności. Zatem ustalenia w tym zakresie, co podkreślił organ, pozostają spójne. Powoływanie się na kontrolę z roku 2011 pozostaje bez znaczenia dla sprawy ze względu na upływ czasu i możliwość dokonania zmian w tym okresie. Odnośnie do działki rolnej J położonej na działce nr 756 o powierzchni deklarowanej 0,25 ha (stwierdzono 0,17 ha) skarżący przedstawił opinie biegłych. Z opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa wynika, że dotyczy ona kwestii wyliczenia dochodów z uprawy rzepaku w latach 2007- 2009 na działkach nr 427/1, 713 i 907. Zatem opinia nie dotyczy działki o nr 756. Co więcej, nie przeprowadzono w sprawie wizji lokalnej, gdyż - jak wskazano w opinii - większość informacji potrzebnych do sporządzenia kalkulacji uprawy rzepaku znajduje się w aktach sprawy. Dodano jednocześnie, że na działkach będących przedmiotem sporu tj. 427/1, 713 i 907 rolnik w roku 2009 zadeklarował ugór, nie zaś zgodnie z opinią – uprawę rzepaku. Także druga przedłożona opinia z 21 czerwca 2010 r. dotyczy uprawy rzepaku. Opinia dotyczy działek o nr 427/1, 713, 756 i 907. Ustalenia odnośnie do powierzchni dokonano na podstawie wypisu z rejestru gruntów. Zatem organ odwoławczy uznał, że przedmiotowe opinie pozostają bez znaczenia dla sprawy, gdyż nie potwierdzają uprawiania przez skarżącego ugoru na działce o nr 756 o powierzchni 0,25 ha.
W skardze z dnia 18 grudnia 2012 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K.i podnosił, że wyniki kontroli, które są korzystne dla niego, organ bezzasadnie uznał za niewiarygodne z powodu upływu czasu i możliwości dokonania zmian.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę K. K. stwierdził, że kontrola z czerwca 2011 r. dotyczyła wzajemnej zgodności, nie zaś kwalifikowalności powierzchni, a więc nie odnosiła się ona do ustalenia granic i powierzchni działek rolnych oraz zweryfikowania zadeklarowanej grupy upraw. Nie mogła mieć zatem wpływu na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania.
W ocenie Sądu I instancji, kluczowe znaczenie w sprawie ma fakt, iż na skutek niezaskarżenia przez K. K. do sądu administracyjnego decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokołowie Podlaskim z dnia [...] przyznającej mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 – decyzja ta stała się ostateczna. Tym samym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sokołowie Podlaskim zobligowany był do rozpoznania wniosku K. K. z dnia [...] o przyznanie płatności na rok 2009. W dacie rozpatrywania tego wniosku wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane już były do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych, pozwalającego na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, aktualnej powierzchni działki rolnej i kontrolę pod względem kwalifikowalności w odniesieniu do danego schematu pomocy. Organ korzysta przy tym z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Tak więc dane dotyczące działek rolnych zawarte w PEG są dokładne, rzetelne i aktualne, a obszar kwalifikowany działek rolnych musi odpowiadać powierzchni rzeczywistej. Brak zatem podstaw, by wynikające stąd dane z góry uznawać za niewiarygodne, a konkretnych zastrzeżeń skarżący nie zgłosił.
Skargą kasacyjną z dnia 30 lipca 2014 r. zaskarżono wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
1. naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji prawomocnej decyzji Dyrektora ARiMR z dnia 24 czerwca 2010 roku utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu płatności za 2009 rok. Obie decyzje oparto na podstawie dokumentów będących w posiadaniu w danym czasie przez ARiMR - w tym karta informacyjna dotycząca powierzchni PEG za 2009 rok, gdzie system nie wygenerował powierzchni dla żadnej działki, czego dowód stanowi karta informacyjna dołączona przez skarżącego na rozprawie w Sądzie i instancji dnia 15 maja 2013 r. – tj. Dział 5 karty pozycja 6 pow. PEG JPO dla działek o nr.756 oraz 276/2 - informacji dla rolnika brak. Dodano, że takie karty informacyjne otrzymuje na dany rok uprawy i ubiegania się o płatność każdy rolnik wraz z załącznikami graficznymi - ortofotomapami oraz wstępnie wypełnionym wnioskiem o przyznanie płatności.
Konsekwencją powyższego stało się naruszenie:
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo zaistnienia podstaw do jej uwzględnienia,
3. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U z 2014 r.,1647 - powoływanej dalej jako "p.u.s.a.") oraz art. 184 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez brak dokonania przez WSA prawidłowej kontroli organu, w szczególności pod kątem wydania w obu instancjach przez Kierownika Biura Powiatowego oraz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzji zgodnych z obowiązującym prawem, co skutkowało błędnym przyjęciem PEG bez niezbędnej weryfikacji w terenie i umożliwienia stronie wniesienia ewentualnego skutecznego sprzeciwu do przedstawionych powierzchni upraw w danym roku ubiegania się o płatność obszarową. Trzy lata po roku uprawnym, w roku 2012 unieważniono decyzję, a Sąd I instancji uznaje wersję za wiarygodną — choć nie popartą żadnymi dowodami (dowód: zawiadomienie Prezesa ARiMR znak DPB- 6400-53/WO/IN/12) o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – tj. trzy lata po roku uprawnym, gdzie powierzchnia PEG jest zmienna w kolejnych latach uprawy, a za 2009 r. system nie wygenerował danych o powierzchni dla wiadomości rolnika i weryfikacji złożonego wniosku przez pracowników ARiMR w okresie wydania decyzji.
Wskazując na powyższe, na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej w ramach nadzoru judykacyjnego. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa procesowego w postaci art. 153 p.p.s.a. oraz art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., jak również prawa ustrojowego, a więc art. 184 Konstytucji RP, art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. Pomimo, iż zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie zostały precyzyjnie sformułowane, przy ich całościowej ocenie, zasługują na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego lakoniczny wywód zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśnia istotnych – z punktu widzenia merytorycznej oceny tej sprawy – kwestii prawnych i faktycznych. Obowiązkiem Sądu I instancji jest dokonanie kompleksowej i precyzyjnej analizy całości sprawy, umożliwiającej rzeczywistą i efektywną kontrolę Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach nadzoru judykacyjnego sprawowanego w trybie postępowania kasacyjnego. W przeciwnym razie Naczelny Sąd Administracyjny niejako po raz pierwszy poddaje analizie faktograficznej i prawnej rozpatrywaną sprawę. Taka sytuacja nie jest jednak dopuszczalna z powodu naczelnych zasad, które legły u podstaw postępowania przed sądami administracyjnymi, w szczególności zaś zasady dwuinstancyjności postępowania. Sąd kasacyjny może poddać kontroli instancyjnej wyrok, w którym Sąd I instancji zajmuje merytoryczne stanowisko w kwestiach istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Taki jest bowiem cel postępowania przed Sądem I instancji, który jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie został w niniejszym postępowaniu osiągnięty.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że w pewnym stopniu wpływ na lakoniczność wywodu zawartego w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku mogła mieć treść skargi K. K. z dnia [...] (karta nr 3 akt sądowych). Niemniej jednak, Sąd I instancji, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga sprawę w jej granicach nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym kontekście uzasadnienie orzeczenia Sądu I instancji pozbawione jest koniecznej z punktu widzenia standardów postępowania sądowoadministracyjnego pogłębionej analizy merytorycznej i prawnej, co - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - skutkuje iluzorycznością kontroli legalności decyzji organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydanych w rozpatrywanej sprawie.
Jedyna kwestia, w której Sąd I instancji zajął merytoryczne stanowisko w rozpatrywanej sprawie, dotyczyła niezaskarżenia przez K. K. do sądu administracyjnego decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stwierdzającej nieważności wcześniejszej decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokołowie Podlaskim z [...] przyznającej mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Zdaniem Sądu I instancji fakt, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznających skarżącemu płatność za 2009 r. nie została zaskarżona i stała się ostateczna, ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania w tej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wspomniana okoliczność nie ma jednak decydującego znaczenia z punktu widzenia kontroli zgodności z prawem decyzji administracyjnych wydanych w postępowaniu przeprowadzonym po stwierdzeniu nieważności wcześniejszych decyzji. Jedynym bowiem następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji przyznających skarżącemu płatności za 2009 r. - w znaczeniu procesowym - była konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie przyznania lub odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W toku ponownego rozpoznania sprawy, tj. po stwierdzeniu nieważności wcześniejszych decyzji, pojawiła się konieczność należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności skarżący podnosił, że wyniki kontroli przeprowadzonej we wrześniu 2010 r. organ odniósł do stanu upraw z 2009 r., przeprowadzone zaś w maju i grudniu 2011 r. kontrole na miejscu, były dla niego korzystne. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie odniósł się w dostatecznym zakresie do wspomnianych okoliczności faktycznych, do których należy zaliczyć m.in. wyniki ustaleń poczynionych podczas tzw. "kontroli na miejscu" przeprowadzonej przez pracowników ARiMR. Tymczasem kwestia ta jest konsekwentnie podnoszona przez skarżącego w toku całego postępowania m.in. w odwołaniu z dnia 23 lipca 2012 r. – strona 135 akt administracyjnych oraz skardze do Sądu I instancji – karta nr 3 akt sądowych, jak też w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – strona nr 44 akt sądowych.
Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał jedynie, że w dacie wydawania przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzji odmawiających skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 r. funkcjonował w krajach członkowskich Unii Europejskiej, jednolity system identyfikacji działek rolnych. System ten pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, aktualnej powierzchni działki rolnej i kontrolę pod względem kwalifikowalności w odniesieniu do danego schematu pomocy. Dodatkowo wskazano, że system ten korzysta z technik skomputeryzowanych informacji geograficznych, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego wymaganą dokładność kartograficzną.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w istocie jedynie ogólny opis funkcjonowania elektronicznego systemu ewidencjonowania działek rolników będących beneficjentami pomocy dla rolników, nie spełnia kryterium należytego i rzetelnego wyjaśnienia sprawy przez sąd administracyjny. Nie umniejszając wartości ewidencyjnej i dowodowej systemu elektronicznego, którym posługują się organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie istnieją określone, istotne z punktu widzenia dokładnego jej wyjaśnienia wątpliwości faktyczne, które zostały pominięte przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Nie można bowiem nie zauważyć, że zaskarżone decyzje odnoszą się do stosunkowo odległych czasowo zdarzeń faktycznych (stanu za 2009 rok), dodatkowo skarżący konsekwentnie podnosi istotne z tego punktu widzenia okoliczności dotyczące tzw. kontroli na miejscu z 2010 i 2011 r. W związku z tym należy podkreślić, że w takiej sytuacji konieczne jest odniesienie się do wyników kontroli działek skarżącego dokonywanych przez pracowników ARiMR na miejscu, o których mowa w art. 23 i następnych rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z 2004 r., Nr 141, str. 18 ze zm.).
Kwestia ta została jednak całkowicie pominięta w zaskarżonym wyroku. Sąd I instancji nie wyjaśnił bowiem okoliczności faktycznych sprawy wskazując jedynie na istnienie zintegrowanego systemu elektronicznego ewidencjonowania działek rolnych objętych dopłatami, co stanowi w zasadzie okoliczność obiektywną w rozpatrywanej sprawie. Samo istnienie elektronicznego systemu ewidencyjnego, przy niejako automatycznym przyjęciu, że wygenerowane z niego informacje, stanowią wystarczającą podstawę do odmowy przyznania skarżącemu dopłat, jest zbyt daleko idącym uproszczeniem, w szczególności wobec okoliczności faktycznych konsekwentnie podnoszonych przez skarżącego w toku całego postępowania.
W związku z tym Sąd I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien wziąć pod uwagę także pominięte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności i argumenty podnoszone przez skarżącego, odnoszące się przede wszystkim do wyników kontroli przeprowadzonych na miejscu w 2010 i 2011 r. Kwestia ta nie została zbadana przez Sąd I instancji, przez co Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się do niej merytorycznie odnieść w ramach kontroli instancyjnej. Z uwagi zatem na niedostateczne wyjaśnienie sprawy zaskarżony wyrok nie mógł zostać utrzymany w mocy.
Z tych też względów orzeczono, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. jak w sentencji orzeczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło