I OSK 2044/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Sędzia del. NSA Janusz Furmanek, Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 131/13 w sprawie ze skargi G. C. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 131/13 , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi G. C. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej: oddalił skargę (pkt I), przyznał radcy prawnemu wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt II). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: G. C. została zarejestrowana w PUP w D., po raz kolejny, jako osoba bezrobotna w dniu 23 grudnia 2010 r. W dniu rejestracji otrzymała obszerną informację o prawach i obowiązkach dla osób rejestrujących się w PUP, m.in., że status bezrobotnego może posiadać osoba, która nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (w KRUS-ie). W dniu 22 października 2012 r. G. C. złożyła w PUP oświadczenie, że od dnia 17 października 2012 r. uczęszcza na szkolenie "Aktywna integracja" , na które została wytypowana przez Ośrodek Pomocy Społecznej, zobowiązała się o wszelkich zmianach powiadomić Urząd Pracy. W dniu 3 grudnia 2012 r. PUP w D. powziął informację, że G. C. znajduje się na liście uczestników szkolenia "Aktywna Integracja" i podlega ubezpieczeniom społecznym od dnia 31 października 2012 r. z tytułu przyznanego prawa do stypendium szkoleniowego. Starosta D. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l/ ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), pozbawił G. C. statusu osoby bezrobotnej z dniem 31 października 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że skoro skarżąca od dnia 31 października 2012 r. podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, należało orzec o pozbawieniu jej z tym dniem statusu osoby bezrobotnej. Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając, iż niesłusznie została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej. Wskazała na swoją sytuację życiową, zdrowotną i materialną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 131/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę. Sąd wskazał, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy umowy uczestnictwa w projekcie z dnia 15 października 2012 r. wynika, że skarżąca jako osoba bezrobotna, została wytypowana na uczestnika bezpłatnego projektu "Aktywna Integracja", którego Liderem jest Fundacja [...] we W., a Partnerem [...] Sp. z o.o. we W. Z tytułu uczestnictwa w tym kursie, realizowanego w ramach projektu operacyjnego Kapitał Ludzki, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, skarżąca uzyskała, z dniem jego rozpoczęcia, prawo do stypendium szkoleniowego, od którego organizator szkolenia odprowadzić miał składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe. Skarżąca w tym okresie była zatem osobą, o jakiej mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w związku z zawarciem umowy stypendialnej z podmiotem niebędącym urzędem pracy i nierealizowanej w trybie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia. W ocenie Sądu, w tej sytuacji zaistniały przesłanki do pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego. Wskazany w sprawie skutek nastąpił w dniu rozpoczęcia przez stronę szkolenia organizowanego przez inny podmiot niż PUP, wobec podlegania z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Sąd I instancji uznał zatem, że wydane w sprawie decyzje określające, że utrata przez skarżącą statusu bezrobotnego nastąpiła z dniem 31 października 2012 r. są zgodne z prawem. Skarżąca nie spełniała bowiem warunku, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l/ powołanej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. już w tym dniu. Sąd podkreślił, że przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co nie daje organom administracji uprawnienia do uznaniowego orzekania w tym przedmiocie. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną złożyła G. C., reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Zaskarżając wyrok w pkt I skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w tym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l/ ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca spełniała ustawowe warunki uzasadniające pozbawienie ją statusu osoby bezrobotnej, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l/ w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nieprawidłową ocenę zastosowania prawa materialnego przez organ administracji polegającą na pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej, 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 151 p.p.s.a., polegające na pominięciu w materialne dowodowym sprawy dokumentu wskazującego na okoliczność, iż skarżąca z tytułu udziału w projekcie "Aktywna integracja" podlegała ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia 31 października 2012 r. do dnia 29 listopada 2012 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji pominął rzeczywisty okres podlegania przez skarżącą ubezpieczeniom społecznym w związku z uczestnictwem w projekcie "Aktywna integracja". Wskazano, że skarżąca w momencie podjęcia postępowania przez organ administracyjny, który wydał decyzję w pierwszej instancji, nie podlegała ubezpieczeniu z tytułu uczestnictwa w szkoleniu. W związku z tym brak było podstaw do wszczęcia postępowania i w jego wyniku pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej. Zdaniem skarżącej, decyzja w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej ma charakter konstytutywny. Skoro przepisy prawa materialnego nie wskazują daty, z którą organ ma wiązać skreślenie z listy bezrobotnych, to skutek ten należy łączyć dopiero z chwilą doręczenia decyzji stronie. W niniejszej zaś sprawie organ uznał, że skutek nastąpił w dniu rozpoczęcia szkolenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy w postępowaniu kasacyjnym rozważone być mogły wyłącznie zarzuty stanowiące podstawę skargi kasacyjnej. Istota wniesionej przez G. C. skargi kasacyjnej sprowadzała się do zakwestionowania dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l/ ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca spełniała ustawowe warunki uzasadniające pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej. W konsekwencji powyższego zarzucono także niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l/ w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy poprzez nieprawidłową ocenę zastosowania prawa materialnego przez organ administracji, które polegało na pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej. Oba zarzuty nie mogły być uznane za usprawiedliwione. W art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. zawarta została definicja ustawowa "bezrobotnego". W przepisie tym wskazano przesłanki, jakie dana osoba obowiązana jest spełnić, by w świetle przepisów ustawy mogła być uznana za osobę bezrobotną oraz wyliczono konkretne okoliczności, których wystąpienie stanowi przeszkodę w uzyskaniu takiego statusu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l/ ustawy za bezrobotną może być uznana osoba, która nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że G. C., która uczestniczyła w szkoleniu "Aktywna Integracja", zgodnie z umową z dnia 15 października 2012 r. otrzymywała za każdą godzinę uczestnictwa w szkoleniach lub warsztatach stypendium szkoleniowe. W konsekwencji powyższego, w okresie od dnia 31 października do 29 listopada 2012 r. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 (przepis ten nie dotyczy sytuacji skarżącej), pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Takie sformułowanie przepisu oznacza, że organ w każdym przypadku wystąpienia wskazanych w ustawie przesłanek utraty statusu bezrobotnego obowiązany jest wydać stosowną decyzję. Nie można podzielić stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej, że decyzja administracyjna w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej ma charakter konstytutywny i skutek w postaci "skreślenia z listy bezrobotnych" łączyć należy dopiero z chwilą doręczenia decyzji stronie. Decyzja wydana w omawianym przedmiocie jest decyzją deklaratoryjną, którą organ obowiązany jest potwierdzić utratę statusu bezrobotnego, która to utrata następuje od daty zdarzenia, powodującego w myśl regulacji ustawowej taki skutek. W przypadku skarżącej prawidłowo więc przyjęto, że utrata wskazanego statusu nastąpiła w dniu 31 października 2012r. Zgodnie z art. 33 ust. 4c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.: "W przypadku pozbawienia statusu bezrobotnego lub poszukującego pracy na wskazany okres ponowne nabycie statusu bezrobotnego lub poszukującego pracy może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji po upływie tego okresu, przy spełnieniu warunków zawartych w ustawie do ich nabycia". Skarżąca została pouczona w zaskarżonej decyzji, że po zakończeniu udziału w szkoleniu i podlegania z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu może dokonać ponownej rejestracji jako osoba bezrobotna. Powołany wyżej przepis ustawy wykluczał sugerowaną w skardze kasacyjnej możliwość przywrócenia skarżącej, niejako z mocy prawa, po zakończeniu szkolenia, w czasie którego podlegała na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, statusu osoby bezrobotnej. W każdym bowiem przypadku pozbawienia tego statusu ponowne jego nabycie następować może jedynie w wyniku ponownej rejestracji, co wynika z powołanego art. 33 ust. 4c ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo zinterpretował i następnie zastosował przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zarówno przez organy, jak i przez Sąd pierwszej instancji zostały wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia wykładni przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dokonując kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem i oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie naruszył art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Z powyższych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.