II SA/Ol 153/13

Dnia 16 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 roku sprawy ze skargi H. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2/ zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego H. G. kwotę 500 złotych (słownie: pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Komendant Powiatowy Policji w O. zawiadomieniem z dnia 15 października 2012 r. poinformował H.G. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908 ze zm.) z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 powołanej ustawy. Pismem z dnia 22 października 2012 r. H.G. zwrócił się do organu pierwszej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym przewidziano możliwość zmniejszenia ilości punktów karnych o 6 w wyniku odbycia stosownego szkolenia. Podał, że w dniu 13 października 2012 r. odbył takie szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, zatem ilość punktów uległa zmniejszeniu. Decyzją nr x z dnia 26 października 2012 r. Komendant Powiatowy Policji w O., działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt. 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym, skierował H.G. na badania psychologiczne, gdyż kierowca przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 powołanej ustawy. Następnie, Komendant Wojewódzki Policji w O. decyzją z dnia 4 grudnia 2012 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podał, że w dniu 14 listopada 2012 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła, że błędnie naliczono punkty za wykroczenia, gdyż nie uwzględniono odbytego szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego. Organ odwoławczy podał, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem z dnia 3 października 2012 r. wystosowany został za wykroczenia, których kierowca dopuścił się w okresie od dnia 6 października 2011 r. do dnia 12 września 2012 r. Kierowca trzykrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za które zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012 r. poz. 488), wpisano do ewidencji 26 punktów. Szkolenie, które kierowca odbył w dniu 13 października 2012 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w O., zgodnie § 8 ust. 6 powołanego rozporządzenia nie spowodowało odjęcia 6 punktów przypisanych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, gdyż przed jego rozpoczęciem łączna ilość punktów ostatecznych zarejestrowanych w ewidencji przekroczyła 24. Komendant Wojewódzki wywiódł ponadto, że niezależnie od rozbieżnego orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczących kwestii przekroczenia delegacji ustawowej w § 8 ust. 6 rozporządzenia, organy Policji, stosownie do zasady praworządności ustanowionej w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a. mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa i w jego granicach. W konsekwencji prowadząc postępowanie administracyjne są zobligowane zastosować w ustalonym stanie faktycznym aktualnie obowiązujące przepisy wymienione w Konstytucji jako źródle prawa, bez względu na ich ewentualną niezgodność z ustawą lub Konstytucją. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, tylko sędziowie są uprawnieni do odmowy zastosowania przepisu aktu podustawowego (rozporządzenia), sprzecznego z ustawą lub z Konstytucją. Organ odwoławczy zaznaczył, że do dnia wydania decyzji nie została podważona konstytucyjność delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Uwzględniając powyższe Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że żądanie zmniejszenia liczby punktów w ewidencji po odbyciu szkolenia, ale po przekroczeniu limitu 24 punktów ujętych w ewidencji, nie mogło zostać uwzględnione. W złożonej skardze H.G. wskazał, że art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym przewiduje możliwość zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w przypadku odbycia szkolenia przez kierowcę, przy czym możliwość ta nie dotyczy kierowców w okresie 1 roku od dnia wydania prawa jazdy po raz pierwszy. Podkreślił, że powyższe ograniczenie jest jedynym ograniczeniem, jakie wprowadza ustawa w zakresie możliwości zmniejszenia liczby punktów. Skarżący zauważył, że zawarte w art. 130 ust. 4 pkt 4 upoważnienie dla właściwego ministra do określenia w drodze rozporządzenia liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, nie zawiera delegacji do określania osób, wobec których odjęcie punktów pomimo odbytego szkolenia nie jest dopuszczalne. W tej sytuacji § 8 ust. 6 rozporządzenia został wydany nie tylko z przekroczeniem delegacji ustawowej, ale też pozostaje w sprzeczności z art. 130 ust. 3 ustawy. Skarżący podkreślił, że powołany przepis ustawy w sposób jasny i kategoryczny formułuje zasadę, iż odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a jedyny wyjątek dotyczy kierowcy posiadającego prawo jazdy przez czas krótszy niż jeden rok. Zdaniem skarżącego, jeżeli przepis ustawy określa zasadę przewidując w niej jednocześnie jeden wyjątek to należy uznać, że wprowadzenie kolejnego wyjątku wymagałoby szczególnego przepisu rangi ustawowej lub przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie wyraźnej delegacji ustawowej. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 5 marca 2013 r. pełnomocnik organu odwoławczego wyjaśnił, że w dniu 25 października 2012 r. do Komendanta Powiatowego Policji w O. pismo skarżącego z dnia 22 października 2012 r., w którym wniósł on o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe pismo wpłynęło w terminie złożenia odwołania, tym samym organ administracji uznał powyższe pismo za odwołanie od skierowania na badanie psychologiczne. Mając na uwadze powyższe organ administracji omyłkowo w treści uzasadnienia decyzji z dnia 4 grudnia 2012 r. wskazał, że odwołanie zostało złożone w dniu 14 listopada 2012 r., podczas gdy prawidłowo powinno być w dniu 25 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz nie z uwagi na podniesione w niej zarzuty. Przede wszystkim należy podnieść, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości. Oznacza to, że organ odwoławczy może podjąć czynności procesowe w postępowaniu drugoinstancyjnym wyłącznie wskutek czynności strony, jaką jest wniesienie zwyczajnego środka odwoławczego (odwołanie, zażalenie). Organ odwoławczy nie może bowiem działać z urzędu. Dopiero czynność strony, którą jest skuteczne wniesienie odwołania powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień przewidzianych dla organu odwoławczego. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej powoływanej jako K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z akt sprawy wynika, że decyzję organu pierwszej instancji doręczono skarżącemu w dniu 9 listopada 2012 r. Termin do wniesienia odwołania rozpoczął więc bieg, stosownie do art. 57 § 1 K.p.a., w dniu 10 listopada 2012 r. i upłynął z dniem 23 listopada 2012 r. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że w tym okresie skarżący nie złożył do organów administracji orzekających w sprawie żadnego podania, które można by zakwalifikować jako odwołanie. Jedynym pismem skarżącego jest bowiem pismo z dnia 22 października 2012 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji – 25 października 2012 r.), w którym zwraca się on do Komendanta Powiatowego Policji w O. o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na odbycie w dniu 13 października 2012 r. szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego. Zaskarżoną decyzja wydana została dnia 26 października 2012 r. Organ odwoławczy potraktował za odwołanie pismo wniesione do organu I instancji przed wydaniem decyzji przez ten organ, co potwierdził pełnomocnik Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. w piśmie z dnia 5 marca 2013 r. (odpowiedzi na wezwanie do nadesłania odwołania, na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji). Sprawa została zatem rozpoznana przez organ II instancji bez odwołania strony, co stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Powyższe, stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Dodać należy, że uwzględnienie skargi z przyczyn wyłącznie formalnych skutkuje brakiem możliwości merytorycznego odniesienia się do zarzutów skargi. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę rozważania Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.