II GZ 724/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 17 października 2013 r. sygn. akt II SA/Po 390/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 15 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. B. B. (dalej skarżąca) w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z 15 stycznia 2013 r.. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że otrzymuje rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy oraz że przekazała bratu aktem darowizny gospodarstwo rolne o powierzchni 10 ha. Wskazała, że od 14 lat jest w separacji z mężem i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczyła, że brat opłaca jej rachunki i opiekuje się nią. Zarządzeniem z 25 lipca 2013 r. wezwano skarżącą do przedłożenia Sądowi dokumentów mogących potwierdzić jej aktualną sytuację majątkową. W odpowiedzi skarżąca powiadomiła Sąd, że nie posiada żadnego majątku oprócz Fiata P. z 1999 r. i powtórzyła informacje podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. postanowieniem z 4 września 2013 r. odmówił B. B. przyznania prawa pomocy podnosząc, że skarżąca nie wykazała przesłanek określonych w art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), których wystąpienie jest konieczne do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. B. B. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, do którego załączyła decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 12 września 2013 r. o przyznaniu prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z 17 października 2013 r. sygn. akt II SA/Po 390/13 odmówił B. B. przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji z akt sprawy wynika, że skarżąca nie udowodniła okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W szczególności skarżąca nie przedłożyła odpisu lub kopii rocznego zeznania podatkowego PIT za rok 2012, ani też nie podała jakie są obroty na posiadanym przez nią rachunku bankowym, nie przedłożyła wyciągów bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy oraz nie podała szczegółowego spisu miesięcznych kosztów bieżącego swojego utrzymania. Z oświadczeń skarżącej wynika że nieprzerwanie uzyskuje ona dochód, a z decyzji Prezesa KRUS, dołączonej do sprzeciwu, wynika że dysponuje rachunkiem bankowym, na który przekazywana jest obecnie renta rolnicza. Sąd pierwszej instancji nie dał również wiary wyjaśnieniom skarżącej, zgodnie z którymi jedynym majątkiem jaki posiada jest samochód marki Fiat Palio rocznik 1999 r. Sąd zauważył, że skarżąca w żaden sposób nie wskazała co stało się ze sprzętem, który służył jej do wykonywania działalności gospodarczej (wydobywanie kruszywa), a także nie wyjaśniła przeznaczenia nakładów poniesionych na wykonywaną wcześniej działalność gospodarczą. Sąd pierwszej instancji powołał się na akta administracyjne sprawy z których, jednoznacznie wynika, że w celu prowadzenia działalności gospodarczej skarżąca wykorzystywała należącą do niej koparkę L. 941 oraz samochód ciężarowy marki J.-S. (protokół z rozprawy administracyjnej z dnia 23 grudnia 2009 r., k. 4aa) oraz że czyniła znaczne nakłady na tę działalność (protokół przesłuchania k. 15aa). Sąd zauważył, że skarżąca podała również, że jest obciążona zobowiązaniami bankowymi, przy czym nie wskazała jaka jest wysokość tych zobowiązań oraz czy wspomniane zobowiązania są spłacane w sposób systematyczny i terminowy. Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego przekazanie aktem darowizny bratu skarżącej gospodarstwa rolnego o powierzchni 10 ha, który umożliwiłby Sądowi dokonanie pełnej oceny wpływu tej darowizny na możliwość przyznania prawa pomocy. B. B. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia. Do zażalenia skarżąca dołączyła: kopię PIT 36 za 2012 r., umowę sprzedaży pojazdu (F. P. W.), kopię aktu notarialnego z 10 września 2013 r., wyciąg rachunku bankowego z 31 sierpnia 2013 r., umowę kredytu na wykonywanie działalności gospodarczej oraz wyciąg rachunku w Banku Spółdzielczym w Ch.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Stosownie zaś do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach okaże się niewystarczające strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z 4 września 2013 r. B. B. została zobowiązana przez Sąd do przedłożenia określonych w zarządzeniu dokumentów i wyjaśnień w celu potwierdzenia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji B. B. nie przedłożyła wymaganych przez Sąd dokumentów co spowodowało, że niemożliwe było dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej pod kątem kryteriów przyznania prawa pomocy wymienionych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednakże wskazać w tym miejscu należy, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił stan finansowy skarżącej opierając się wyłącznie na dokumentach zawartych w aktach administracyjnych sprawy. Zauważyć trzeba, że dokumenty, na które powołuje się Sąd w uzasadnieniu postanowienia (protokół z rozprawy administracyjnej z dnia 23 grudnia 2009 r., k. 4aa, z którego wynika, że w danym dniu skarżąca posiadała koparkę L. 941 oraz samochód ciężarowy marki J.-S. oraz protokół przesłuchania k. 15aa potwierdzający, że skarżąca czyniła znaczne nakłady na wykonywaną działalność gospodarczą) nie obrazują rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej w dniu składania wniosku tj. w dniu 24 czerwca 2013 r. Podstawą przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest sytuacja majątkowa wnioskodawcy aktualna na dzień złożenia wniosku. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy istniejąca w okresie poprzedzającym o co najmniej kilka lat (4 lata) złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest miarodajna do przeprowadzenia oceny majątku wnioskodawcy i ustalenia wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji, bez istnienia ku temu dostatecznych podstaw, wyprowadził wnioski dotyczące sytuacji majątkowej oraz dochodów skarżącej z nieaktualnych danych. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Skarżąca wnosząc zażalenie dołączyła kopię aktu notarialnego z 10 września 2013 r., wyciąg rachunku bankowego z 31 sierpnia 2013 r., umowę kredytu na wykonywanie działalności gospodarczej oraz wyciąg rachunku w Banku Spółdzielczym w Ch.. Wymienione dokumenty dotyczą obecnej sytuacji majątkowej skarżącej i potwierdzają informacje podane we wniosku. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że analiza wymienionych dokumentów prowadzi do wniosku, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.