II OZ 170/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 21/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Pobiedziska w przedmiocie ochrony zwierząt postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 21/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Pobiedziska w przedmiocie ochrony zwierząt, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa budzi wątpliwości. Jak wynika z oświadczenia skarżącej jedyny dochód skarżącej i jej przewlekle chorego syna stanowi emerytura skarżącej w wysokości 1.762,65 zł netto. Wg oświadczenia syn pozostaje na utrzymaniu skarżącej. Nadto skarżąca wskazała na wydatki jaki ponosi w związku z utrzymaniem syna – 600 zł lekarstwa, 300 zł koszty związane z wizytami u lekarza, dojazdy i badania. Zaś reszta środków zostaje przeznaczona na koszty utrzymania mieszkania, media i wyżywienie. W ocenie Sądu skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji, a w szczególności sytuacji finansowej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z przedłożonych rachunków bankowych M. K. za okres od 19 kwietnia 2013 r. do dnia 19 maja 2013 r. i od dnia 20 maja do dnia 18 czerwca 2013r. wynika, iż w tych miesiącach na konto M. K. dwukrotnie wpłynęły kwoty w wysokości 500,00 zł. Z przedłożonych wyciągów bankowych (nr rachunku: [...]) wynika, iż kwoty te zostały przelane przez M. K. z innego rachunku (nr [...]). Powyższe oznacza, iż syn skarżącej posiada inne rachunki bankowe, na których może posiadać środki. Wyciągów z tych kont nie przedstawiono Sądowi. Nie wyjaśniono także pochodzenia przelanych na konto M. K. kwot w sytuacji gdy skarżąca twierdzi, iż jej syn nie osiąga jakiegokolwiek dochodu od maja 2011 r. Powyższe budzi wątpliwości Sądu co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej i jej syna, z którym jak twierdzi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zauważyć również należy, iż skarżąca mimo wezwania nie przedłożyła do wglądu Sądu wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez nią oraz jej syna za miesiąc wrzesień 2013 r. Natomiast z wyciągów bankowych za miesiąc sierpień wynika, iż na dzień sporządzenia zestawień, tj. 26 sierpnia 2013 r. (rachunek nr [...]) i 27 sierpnia 2013 r. (rachunek nr [...]) skarżąca dysponowała oszczędnościami w łącznej kwocie 3.088,23 zł. Zdaniem Sądu nie można zatem uznać, iż C. K. wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym – nie zobrazowała bowiem w pełni swojej sytuacji majątkowej oraz sytuacji majątkowej swojego syna. Dlatego odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca, wskazując, że uczyniła zadość pierwszemu wezwaniu Sądu o uzupełnienie wniosku, przedkładając żądane dokumenty, zaś na ponowne wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądano m.in. przedłożenia wyciągów bankowych z ostatnich 6 miesięcy oraz podania obrotów na rachunkach skarżącej i syna, nie zdążyła udzielić odpowiedzi ze względu na stan zdrowia. W ocenie skarżącej sytuacja majątkowa syna została przez nią przedstawiona zgodnie z żądaniem. Syn pozostaje bowiem na utrzymaniu skarżącej, a kilkusetzłotowe wpływy na jego konto sytuacji tej nie zmieniają, tym bardziej, że są to przelewy wewnątrz konta syna, w ramach ograniczonej kwoty oszczędności przeznaczonych na jego leczenie. Odnosząc się zaś do wskazywanej przez Sąd kwoty oszczędności skarżąca podniosła, że emerytura i odszkodowanie nie stanowią dochodu w rozumieniu prawa podatkowego. Nadto skarżąca wskazała na cel działania sądów administracyjnych. Dodała także, że zamiast rozpoznawać sprawy merytorycznie, sąd bada zasobność portfela. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jest to jedyna przesłanka. Niewykazanie powyższego skutkuje odmową przyznania prawa pomocy, niezależnie od innych okoliczności podnoszonych przez stronę. Nadto wskazać należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Zaś ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, w której nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Niepełne bądź nierzetelne informacje w tym zakresie mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że przedstawione przez skarżącą informacje nie pozwalają w sposób niebudzący wątpliwości ustalić rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej i jej syna, co uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rację ma bowiem ten Sąd, że skarżąca nie przedstawiła w sposób wyczerpujący sytuacji finansowej swojego syna, z którym – jak podaje – prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i który pozostaje na jej utrzymaniu, bowiem nie osiąga dochodów. Tymczasem z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że syn skarżącej posiada inny jeszcze rachunek bankowy, z którego wyciągu skarżąca nie przedłożyła, a na którym M. K. posiada środki finansowe, skoro dokonuje przelewów w ramach rachunków własnych. Wyjaśnienia skarżącej złożone w zażaleniu, iż pieniądze te pochodzą z oszczędności, nie są wyczerpujące. Nie wiadomo bowiem nawet jaką kwotą oszczędności dysponuje M. K., co uniemożliwia ocenę sytuacji majątkowej skarżącej pod kątem przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zaś o fakcie, że syn skarżącej posiada oszczędności skarżąca nie poinformowała Sądu pierwszej instancji. Nie przedłożyła również wyciągów z rachunków bankowych za miesiąc wrzesień 2013 r., mimo żądania Sądu w tym zakresie. Zatem mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zasadne są wątpliwości Wojewódzkiego Sądu co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny, co nie pozwalało ocenić, czy skarżąca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji zasadnie odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ubocznie zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji jako podstawę odmowy przyznania prawa pomocy wskazał przepis art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., dotyczący prawa pomocy w zakresie częściowym, jednakże powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem z treści uzasadnienia wynika, że Sąd oceniał sytuację majątkową strony pod kątem przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Taki też przepis został powołany na początku rozważań Sądu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.