II OZ 182/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 22 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Po 21/13 o odmowie przyznania C. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie ochrony zwierząt postanawia: oddalić zażalenie. Skarżąca w dniu 20 marca 2015 r. wniosła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, który został uzupełniony kolejnym wnioskiem z 15 czerwca 2015 r. Z wniosku wynika, że skarżąca jest starszą i schorowaną osobą, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, który z uwagi na stan zdrowia nie pracuje i pozostaje na jej utrzymaniu. Wraz z synem utrzymuje się z emerytury w wysokości 1819,37 zł. Syn skarżącej leczy się prywatnie, w związku z tym skarżąca ponosi koszty jego leczenia, sama korzysta z publicznej służby zdrowia. Referendarz sądowy postanowieniem z 23 czerwca 2015 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od orzeczenia referendarza. W piśmie z 21 września 2015 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, m.in. do nadesłania aktualnych wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą lub jej syna za okres od czerwca do września 2015 r. i szczegółowego spisu średnich miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez skarżącą i jej syna za ten sam okres. Przy piśmie wniesionym w dniu 28 września 2015 r. drogą elektroniczną skarżąca nie przedstawiła aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej, załączyła prognozę wydatków na poszczególne miesiące 2014 r. oraz wyciągi bankowe za okres od 6 marca do 5 września 2014 r. Postanowieniem z 22 października 2015 r. Sąd I instancji oddalił wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji materialnej, jednak sąd rozpoznał wniosek merytorycznie, odwołując się do dokumentacji zawartej w innych sprawach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu (sygn. akt II SAB/Po 164/14 i II SAB/Po 144/14). Na podstawie wyciągów z rachunków bankowych zgromadzonych w tej oraz innych sprawach wskazał, że strona posiada emeryturę w wysokości 1 819,37 zł miesięcznie oraz oszczędności na rachunku bankowym, których wysokość w okresie jednego roku wahała się od 13000 zł do 15000 zł. Zgromadzone środki - poza świadczeniem emerytalnym, pochodzą ze zlikwidowanej polisy ubezpieczeniowej syna skarżącej. Skarżąca nie korzysta z kredytów ani pożyczek, nie wskazała, aby w ostatnim czasie poniosła jakieś nadzwyczajne wydatki, które wiązałyby się z uszczupleniem oszczędności. Nie wykazała, aby ponosiła wydatki związane z leczeniem w wysokości 900 zł miesięcznie, nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej wydatki na prywatne leczenie syna. Sąd I instancji odniósł się do przedstawionej przez stronę prognozy wydatków na rok 2014, która nie potwierdziła się. Z tych względów uznano, że skarżąca posiada środki finansowe na pokrycie kosztów postępowania i z tych przyczyn wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Na powyższe postanowienie C. K. wniosła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). - P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Dotyczy osób, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają najwyżej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację materialną strony, należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. Należy uwzględnić także wydatki tej osoby, związane z koniecznym utrzymaniem. Zwrot "gdy osoba ta wykaże", zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Innymi słowy, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu trafnie ocenił sytuację finansową i majątkową C. K., przyjmując, że nie wykazała przesłanek określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. Przeciwnie, zgromadzone dane wskazują, że sytuacja materialna skarżącej jest wystarczająca do poniesienia wszelkich kosztów postępowania w sprawie. Skarżąca wraz z synem posiada stały dochód w postaci emerytury, na rachunku bankowym ma zgromadzone oszczędności w wysokości wahającej się od 13000 zł do 15000 zł. W takiej sytuacji nie można uznać, aby skarżąca była osobą, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Z tych względów przenoszenie ciężaru ponoszenia tych kosztów na Skarb Państwa, wobec możliwości poniesienia ich przez stronę, jest niezasadne. Należy jeszcze dodać, że skarżąca nie wykazała aktualnych i realnie ponoszonych wydatków na utrzymanie. Przedłożone w sprawie tzw. prognozy wydatków nie mogą być podstawą do oceny sytuacji materialnej skarżącej, zwłaszcza, że, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, prognoza na rok 2014 nie sprawdziła się. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.