II SA/Bd 56/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi Ł. W. na decyzję [...] Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wyprowadzania bydła oraz nakazu jego zniszczenia oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w I. na podstawie art. 32a ust. 4 z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2009 r. Nr 116, poz. 976), art. 1 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 494/98 z dnia 27 lutego 1998 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 820/97 w odniesieniu do stosowania minimalnych sankcji administracyjnych w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła (Dz.U.UE.L Nr 60 z 28.02.1998 r.) oraz art. 104 i 108 §1 K.p.a. zakazał Ł. W. wyprowadzania z gospodarstwa dwóch sztuk bydła będącego jego własnością, a także nakazał poddać te zwierzęta eutanazji a ich zwłoki unieszkodliwić w zakładzie utylizacyjnym. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w toku postępowania ustalił, że w gospodarstwie należącym do Ł. W. znajdują się dwie sztuki bydła (krowa w wieku ok. 10 lat oraz jałówka w wieku ok. 1,5 roku), które nie zostały zarejestrowane w Biurze Powiatowym ARiMR, nie otrzymały stosownych numerów identyfikacyjnych oraz nie posiadają paszportów. Organ ustalił również, że owe dwie sztuki bydła nie były nigdy poddane badaniom diagnostycznym w kierunku chorób zakaźnych bydła: białaczki, brucelozy i gruźlicy. W związku z powyższym ich status epizootyczny jest nieznany. Od decyzji tej odwołanie wniósł Ł. W., zaskarżając decyzję w części dotyczącej obowiązku zniszczenia zwierząt, podnosząc iż przedmiotowe sztuki bydła są pozostałością z czasu gdy zajmował się prowadzeniem gospodarstwa rolnego i że nie wiedział o obowiązku zarejestrowania stada i zwierząt w nim przebywających. Wywodził również, że owe dwie sztuki bydła nie miały kontaktów z innymi zwierzętami i deklarował chęć poddania ich określonym badaniom. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że okoliczności, iż zwierzęta nie kontaktowały się z innymi zwierzętami i nie są od nich pobierane żadne pożytki nie mają dla sprawy żadnego znaczenia. Z art. 1 ust 2 rozporządzenia Komisji wynika to, że wystarczy niepotwierdzenie autentyczności identyfikacji i identyfikowalności zwierzęcia aby można mówić o zarządzeniu zniszczenia takiego zwierzęcia, podkreślając, że to organ I instancji, a nie właściciel ocenia ryzyko dla zdrowia zwierząt i bezpieczeństwa żywności. W ocenie organu odwoławczego Powiatowy Lekarz Weterynarii słusznie zauważył, że skoro bydło nie było poddane badaniom diagnostycznym w kierunku chorób zakaźnych tj. białaczki, brucelozy i gruźlicy, to status epizootyczny tego bydła jest nieznany. Istnieje więc uzasadnione ryzyko, iż może dojść do zagrożenia zdrowia innych zwierząt i bezpieczeństwa żywności. Badania zdrowia zwierząt mają bowiem charakter profilaktyczny i prewencyjny właśnie po to aby eliminować zagrożenia. Brak takich badań powoduje, że owo zagrożenie ma charakter realny i słusznie organ I instancji ocenił stopień ryzyka jako wysoki. W skardze Ł. W., podniósł, iż organ wydając decyzję nakazującą likwidację zwierząt, był w błędnym przekonaniu, że przepisy obligują go wydania właśnie takiej decyzji. Zarzucił również organowi, iż nie przeprowadził koniecznej ocen ryzyka dla zdrowia zwierząt i bezpieczeństwa żywności. Wskazał również na niewłaściwe użycie słowa eutanazja zwierząt, bowiem pojęcie to dotyczy człowieka i zakłada wyrażenie woli spowodowania śmierci, co w przypadku zwierząt jest nieadykwatne. Podniósł, że możliwość zabicia zwierząt daje dopiero stwierdzenie poważnego zagrożenia, a nie jedynie uzasadnione ryzyko, że może dojść do takiego zagrożenia. Ponadto zabicie tych zwierząt musiałoby być działaniem niezbędnym, by to zagrożenie usunąć, a w przedmiotowej sprawie nie ma nawet pewności czy to zagrożenie w ogóle występuje. Wyjaśnił, że krowy są w dobrej kondycji, nie kontaktują się z innymi zwierzętami i nie są z nich pobierane żadne pożytki. W jego opinii zabijanie zwierząt nie jest działaniem niezbędnym , ponieważ można podjąć inne działania mające na celu zapobieganie ewentualnemu rozprzestrzenianiu się chorób. Wyjaśnił, że nie jest rolnikiem, a tylko emerytem, a to właśnie rolników dotyczy obowiązek rejestracji zwierząt, a bydło jest pozostałością z czasów prowadzenia działalności rolniczej. Potencjalne zagrożenie można w jego opinii usunąć poprzez zastosowanie mniej drastycznych działań, takich jak przeprowadzenie niezbędnych badań oraz nakazanie usunięcia braków w zakresie rejestracji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podzielił argument skarżącego, że organ I instancji błędnie przyjął obligatoryjność zarządzenia zniszczenia zwierząt, jednak w decyzji organu II instancji wyraźnie wskazano na konieczność dokonania oceny ryzyka dla zdrowia zwierząt i bezpieczeństwa żywności. Wyjaśnił również, że wydanie decyzji było konsekwencją niewykonania obowiązku skarżącego zarejestrowania zwierząt, a nieznany stan epizootyczny zwierząt już sam w sobie jest wysokim zagrożeniem dla zwierząt i bezpieczeństwa żywnościowego. Dodatkowo wyjaśnił, że zabicie zwierząt jest konsekwencją zaniechań właściciela bydła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.). W myśl tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności (zgodności z prawem) ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości albo w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dokonując kontroli w wyżej wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego ani też naruszenia prawa procesowego, w konsekwencji czego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, ani też podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymująca decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w I. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wyprowadzania bydła i nakazu jego zniszczenia, jednak skarżący podważa jedynie drugą część decyzji, a więc nakaz zniszczenia zwierząt. W art. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 lipca 2000 r. ustanawiającym system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczącego etykietowania mięsa wołowego i produktów z mięsa wołowego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz.U. UE L z 2000 r. Nr 204 poz. 1) wskazano, że system identyfikacji i rejestracji zwierząt obejmuje następujące elementy: kolczyki pozwalające na indywidualne identyfikowanie zwierząt, komputerowe bazy danych, paszporty zwierząt, indywidualne rejestry, prowadzone dla każdego gospodarstwa. Z kolei w art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 494/98 ustanawiającym szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 820/97 w odniesieniu do stosowania minimalnych sankcji administracyjnych w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła (DZ.U. UE L z 1998 r. Nr 60 poz. 78) wskazano, że jeżeli jedno lub więcej zwierząt nie spełnia przepisów ustanowionych w art. 3 ww. rozporządzenia nr 820/97, wprowadza się ograniczenie przewozu zwierząt do lub z tego gospodarstwa (ust. 1). Jeżeli natomiast właściciel zwierzęcia nie może potwierdzić autentyczności jego indentyfikacji i identyfikowalności, właściwy organ w stosownych przypadkach i na podstawie oceny ryzyka dla zdrowia zwierząt i bezpieczeństwa żywności, zarządza zniszczenie takiego zwierzęcia bez odszkodowania (ust. 2). W tym miejscu wyjaśnienia wymaga również, że przepisy rozporządzeń unijnych są stosowane bezpośrednio i nie wymagają implementacji do prawa krajowego. Z powyższego jasno wynika, iż już samo stwierdzenie przez właściwy organ, że bydło nie jest prawidłowo zarejestrowane, zobowiązuje ten organ, po uprzedniej ocenie ryzyka dla zdrowia zwierząt i bezpieczeństwa żywności, do nakazania zniszczenia tego bydła. Na właścicielu zwierząt ciąży obowiązek potwierdzenia autentyczności ich identyfikacji i identyfikowalności co jest konsekwencją art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie indentyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2008 r. Nr 204 poz. 1281) bowiem posiadacz zwierzęcia gospodarskiego jest obowiązany zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa siedzibę stada oraz miejsce gromadzenia zwierząt w celu nadania numeru siedziby stada i numeru miejsca gromadzenia zwierząt nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada lub miejsca gromadzenia zwierząt. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie zgłosił przedmiotowych zwierząt w biurze powiatowym ARMiR. Skarżący sam potwierdził ten fakt w odwołaniu od decyzji organu I instancji tłumacząc się brakiem wiedzy o takim obowiązku. Niewykonanie tego obowiązku, a w konsekwencji brak możliwości potwierdzenia autentyczności identyfikacji i identyfikowalności zwierząt powoduje wypełnienie hipotezy art. 1 ust. 2 rozporządzenia komisji nr 494/98, wobec czego uznać należy, iż organy rozpatrujące sprawę prawidłowo orzekły o zniszczeniu zwierząt. Dokonując oceny o której mowa w przepisie, słusznie organ przyjął, iż skoro przedmiotowe dwie sztuki bydła nigdy nie były poddane badaniom diagnostycznym w kierunku chorób zakaźnych bydła, to ich status epizootyczny jest nieznany i mimo, iż zwierzęta znajdują się w dobrej kondycji i zapewnione im są odpowiednie warunki, to uzasadnione jest ryzyko, że może dojść do zagrożenia zdrowia innych zwierząt i bezpieczeństwa żywności. Wskazany powyżej przepis nie nakłada bowiem na organ obowiązku przeprowadzenia dodatkowych badań w celu potwierdzenia wystąpienia u zwierząt chorób zakaźnych, wskazując na domniemanie, że skoro zwierzęta nie zostały zgłoszone w odpowiednim organie i przebadane, to mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia zwierząt i bezpieczeństwa żywności. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, iż Sąd nie podzielił argumentu skarżącego, że z powodzeniem można podjąć inne działania zapobiegające rozprzestrzenianiu się chorób oraz, że organ nie podjął żadnych czynności mających na celu wykrycie lub wykluczenie choroby zakaźnej, bowiem jak już powyżej wskazano samo stwierdzenie braku możliwości potwierdzenia identyfikowalności zwierząt oraz wystąpienie ryzyka dla zwierząt i bezpieczeństwa żywności dają podstawę do wydania decyzji o zniszczeniu. Zamierzonego skutku nie może również odnieść argument, iż obowiązek rejestracji zwierząt dotyczy rolników, a skarżący będąc emerytem przedmiotowe bydło utrzymuje wyłącznie hobbystycznie. Cytowany powyżej art. 9 ust. 1 ustawy o systemie indentyfikacji i rejestracji zwierząt obowiązek taki nakłada na posiadacza zwierzęcia gospodarskiego, a więc i na osobę, która nie jest rolnikiem. Tak więc nie budzi żadnych wątpliwości, iż skarżący podlegał obowiązkowi, jaki nakłada wskazany powyżej przepis. Słusznie natomiast skarżący wskazał na niefortunne użycie przez organ sformułowania eutanazja w stosunku do zwierząt, jednak fakt ten nie ma znaczenia dla trafności rozstrzygnięcia. Eutanazja jest bowiem rozmyślnym spowodowaniem śmierci człowieka, na jego prośbę - cierpiącego, nieuleczalnie chorego (Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz, Warszawa 2003). Przywołana słownikowa definicja słowa eutanazja nie pozwala przyjąć, iż organ trafnie użył właśnie tego słowa, jednak przy właściwym zastosowaniu przepisów prawa, nie ma to znaczenia dla sprawy zważywszy, iż z treści decyzji jak i powołanych w niej przepisów wynika jednoznacznie, że przedmiotowa decyzja nakazuje zniszczenie wskazanych w niej zwierząt, co było zgodne z przepisami. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.