II OZ 673/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 249/13 odmawiające przyznania praw pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności i prawidłowości wykonania wewnętrznej instalacji gazu postanawia: oddalić zażalenie Z. W. wniósł skargę na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności i prawidłowości wykonania wewnętrznej instalacji gazu. Następnie przy piśmie z dnia 13 maja 2013 r. skarżący przesłał wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, ma 82 lata, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.544 zł, a jego wydatki kształtują się następująco: podatek i ubezpieczenie mieszkania- 50 zł; opłata za media- 180 zł; koszt opału- 200 zł; koszt lekarstw- 200 zł; koszt wyżywienia- 500 zł; wydatki na odzież i środki higieny- 100 zł; stypendium dla studiującego wnuka- 200 zł. Dodał, że posiada udział (40, 5 %) w nieruchomości o pow. 1904 m2 oraz oszczędności w wysokości 11.000 zł -"przeznaczone na wydatki na leczenie, ewentualną opiekę i pochówek". Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 17 czerwca 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 maja 2013 r. Następnie po rozpoznaniu wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący posiada stałe źródło utrzymania w postaci emerytury w wysokości 1544,21 zł. Wnioskodawca posiada również majątek (mieszkanie o pow. 51 m² i 40,5 % udziału w gruncie posesji o pow. 1904 m²) oraz oszczędności w kwocie ok. 11.000 zł. Powyższe dane dotyczące sytuacji finansowej skarżącego wykluczają przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie ponieważ prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zażalenie na powyższe postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2013 r. złożył Z. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji, ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń skarżącego wynika bowiem, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć go wraz z rodziną do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał niniejszą sprawę w stanie faktycznym ustalonym przez Sąd pierwszej instancji, w świetle okoliczności podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Natomiast w sytuacji zmiany okoliczności sprawy, a w szczególności okoliczności dotyczących stanu majątkowego, dochodów, czy też stanu rodzinnego, skarżący może złożyć w trybie art. 165 p.p.s.a. nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić jednak trzeba, że muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.