I OSK 1970/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 270/13 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od obciążenia P. T. kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz Wojewody [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 270/13, po rozpoznaniu skargi P. T., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 33 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U z 2008 r. Nr 69, poz. 415, ze zm., zwanej dalej: "ustawą") orzekł o utracie przez P. T. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 23 października 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że P. T. nie stawił się w Urzędzie Pracy [...] W. w wyznaczonym terminie, tj. w dniu 23 października 2012 r. i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, co spowodowało pozbawienie go statusu osoby poszukującej pracy na okres 120 dni od następnego dnia po dniu niestawiennictwa. P. T. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, podnosząc, że nie stawił się w Urzędzie, ponieważ źle się czuł po napadzie [...], na którą choruje, a ponadto na drugi dzień po ustalonym terminie wizyty e-mailowo powiadomił Urząd Pracy o przyczynie swojej nieobecności. Pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. Wojewoda [...] wezwał skarżącego do dostarczenia dokumentu potwierdzającego przesłanie e-maila. Na powyższe wezwanie skarżący wskazał, że w dniu 25 października 2012 r. o godzinie 15.58 z [...] Informacji Turystycznej w [...] wysłał ze swojego adresu e-mail na adresy: [email protected], [email protected], podając informację, że w dniu 23 października 2012 r. nie stawił się w Urzędzie Pracy w W., ponieważ bardzo źle się czuł i przez dwa dni nie wychodził z domu. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 2, art. 33 ust. 4b pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powołał art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeżeli poszukujący nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, który został ustalony między poszukującym pracy a tym urzędem i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 4b pkt 2 ustawy pozbawienie statusu poszukującego pracy następuje na okres 120 dni od dnia niestawiennictwa. Organ stwierdził, że P. T. złożył wyjaśnienia odnośnie swojego niestawiennictwa dopiero w odwołaniu, tym samym nie zachował terminu przewidzianego w ustawie. Ponadto pośrednicy pracy nie otrzymali na swoje skrzynki poczty elektronicznej żadnej informacji od skarżącego. Wysłanie zatem informacji pod błędny adres nie może zostać uznane za wywiązanie się z obowiązku poinformowania w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, bowiem przyczyna ta może być uznana za uzasadnioną tylko wówczas, gdy jest udokumentowana. Nie można natomiast dokonać jej weryfikacji jedynie na podstawie oświadczenia strony. Zatem niedopełnienie przez poszukującego pracy obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy i niepoinformowania w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa uzasadnienia pozbawienie strony statusu poszukującego pracy. P. T. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zarzucił jej naruszenie art. 9 K.p.a. przez niedoinformowanie skarżącego o właściwych adresach e-mail oraz art. 33 ust. 4a pkt 2 przez jego błędną wykładnię. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił "art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a" ustawy, zgodnie z którym bezrobotny, który nie stawił się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego. Pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt. 3 w zależności od liczby niestawiennictw. W ocenie Sądu pierwszej instancji, P. T. o właściwych adresach e-mail został powiadomiony przez Urząd Pracy [...] W. dopiero pismem z dnia 7 stycznia 2013 r. Gdyby zatem został poinformowany o danych kontaktowych organu w dniu rejestracji w "informacji dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba poszukująca pracy", to wówczas próba powiadomienia o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa się w urzędzie pracy byłaby skuteczna i skarżący miałby możliwość zachowania siedmiodniowego zawitego terminu. Z tych przyczyn organ nie wyjaśnił stanu faktycznego niniejszej sprawy, mając na względzie słuszny interes skarżącego, który cierpi na [...] i dodatkowo [...], a w 2011 r. był hospitalizowany na oddziale [...]. Podsumowując swój wywód, Sąd pierwszej instancji, powołując się tym razem na art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy, stwierdził, że organ, dokonując wykładni tego przepisu, powinien wziąć pod uwagę powyższe okoliczności, a w szczególności właściwości, cechy i warunki osobiste P. T. Skarżący, zachowując siedmiodniowy termin, wysłał powiadomienie o przyczynie niestawiennictwa na taki adres, jaki udało mu się ustalić. Natomiast jest to osoba o obniżonych właściwościach [...] z zaburzeniami [...], przyjmująca leki [...]. Podkreślił też, że "uzasadniona przyczyna", jako pojęcie niezdefiniowane ustawowo, musi być rozważane indywidualnie na tle wszechstronnych okoliczności każdej indywidualnej sprawy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewoda [...]. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawę kasacyjną wskazał na naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, a to: - art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; - art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie; 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm., zwanej dalej: "P.u.s.a."); - art. 141 § 4 P.p.s.a.; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 K.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł niedokonanie własnej kontroli zgodności z prawem decyzji organu pierwszej instancji, bowiem Sąd pierwszej instancji błędnie wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy. Tymczasem skarżący nie posiadał statusu bezrobotnego, a tylko status osoby poszukującej pracy, zatem w stosunku do niego mógł mieć zastosowanie tylko i wyłącznie art. 33 ust. 4a i 4b ustawy. W ocenie, organu powyższy zarzut wiąże się również z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, bowiem przepis ten dotyczy pozbawienia statusu bezrobotnego, natomiast w przedmiotowej sprawie skarżący był osobą poszukującą pracy i takiego statusu został pozbawiony. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący P. T. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Powołana w skardze kasacyjnej podstawa kasacyjna w postaci naruszenia prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy jest zasadna, bowiem Sąd pierwszej instancji niewłaściwie go zastosował. W przedmiotowej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji o utracie przez skarżącego P. T. statusu osoby poszukującej pracy z dniem 23 października 2012 r. stanowił art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeżeli poszukujący pracy nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, który został ustalony między poszukującym pracy a tym urzędem i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji błędnie wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił "art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a" ustawy dotyczący pozbawienia statusu bezrobotnego. Wprawdzie oba powołane powyżej przepisy są w swej treści niemalże identyczne, bowiem zawierają te same przesłanki, których spełnienie powoduje utratę jednego z tych statusów, jednakże nie zmienia to faktu, że dotyczą one zupełnie dwóch różnych instytucji, tj. bezrobotnego oraz osoby poszukującej pracy. Od tego jakie warunki spełnia osoba zarejestrowana w urzędzie pracy, uzależniony jest właśnie jej status. Z tych przyczyn, skoro ustawodawca umieścił powyższe regulacje w dwóch różnych jednostkach redakcyjnych, tj. dwóch różnych przepisach, instytucje te nie mogą być traktowane zamiennie. W konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy, zasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie. W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji nie zastosował bowiem art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy, który stanowił podstawę materialnoprawną decyzji dotyczącej pozbawienia skarżącego statusu osoby poszukującej pracy, a nie – tak jak podał Sąd pierwszej instancji - statusu bezrobotnego. Wskazanie natomiast przez Sąd pierwszej instancji jedynie w końcowej części uzasadnienia prawidłowego przepisu bez żadnej argumentacji nie konwaliduje uchybienia popełnionego na wcześniejszym etapie, w którym Sąd pierwszej instancji w sposób szczegółowy wyjaśnił, co w istocie stanowi podstawę materialnoprawną jego rozstrzygnięcia. Ponadto ta wewnętrzna sprzeczność uzasadnienia może świadczyć o tym, że Sąd pierwszej instancji w istocie nie wyjaśnił,w jakim stanie faktycznym rozstrzygał sprawę, a więc wątpliwa pozostaje subsumpcja przepisu prawa materialnego do przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, co powoduje naruszeniem również zarzucanego skargą kasacyjną art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 K.p.a. Powyższe naruszenie prawa materialnego w pełni koresponduje z zasadnością zarzutu naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji powołał przepis niemający zastosowania w sprawie i w konsekwencji niestanowiący podstawy materialnoprawnej kontrolowanej decyzji. Oznacza to, że uzasadnienie wyroku nie zawierało jednego z podstawowych elementów wskazanych w tym przepisie, tj. podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia. Wychodząc z powyższych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy skargi kasacyjnej okazały się usprawiedliwione i na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Uwzględniając przedmiot sprawy i sytuację życiową skarżącego, w oparciu o art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia na rzecz Wojewody [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od P. T.