I OZ 1192/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Sołeckiej wsi [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 321/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Gminy Wiśniowa na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu 27 maja 2013 r. wyrok w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 321/13. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony, między innymi, Sołtysowi wsi [...]. 2. We wniosku z 8 sierpnia 2013 r. wystąpiono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Jako wnioskodawcę w rubryce 2.1 wpisano "Rada Sołecka wsi [...]". Jako adres do korespondencji wpisano "Rada Sołecka wsi [...], Sołtys wsi [...] (...)". Uzasadnienie wniosku rozpoczęto od sformułowania "Sołectwo wsi [...] wnosi o (...)". Ostatnie zdanie tego uzasadnienia brzmi: "Mając na uwadze, iż jako Rada Sołecka bez pełnomocnika nie możemy wnieść skargi kasacyjnej wnosimy o ustanowienie radcy prawnego do końca biegu w/w sprawy i wniesienie przez niego skargi kasacyjnej". Wniosek został podpisany przez Sołtysa wsi [...]. 3. Postanowieniem z 30 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy Radzie Sołeckiej wsi [...], która wniosła sprzeciw od tego postanowienia. 4. Postanowieniem z 18 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Radzie Sołeckiej wsi [...] przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia – identycznym z uzasadnieniem postanowienia referendarza sądowego z 30 sierpnia 2013 r., z wyjątkiem przedstawienia stanu sprawy – Sąd pierwszej instancji wskazał, między innymi, że występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy rada sołecka nie posiada zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), a zatem nie jest podmiotem, którego wniosek o prawo pomocy podlegałby merytorycznemu rozpoznaniu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rada sołectwa wspomaga jedynie działalność organu wykonawczego jednostki pomocniczej gminy jakim jest sołectwo i w żadnym przypadku nie jest organem jednostki pomocniczej gminy wyposażonym w uprawnienia do samodzielnego działania (art. 36 ust. 1 zd. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz. U. nr 16, poz. 95, z późn. zm.). Rada sołectwa w szczególności nie podejmuje uchwał o skorzystaniu ze środków prawnych przysługujących sołectwu jako ewentualnej stronie w postępowaniu administracyjnym, nie dysponuje też kompetencją do reprezentowania sołectwa na zewnątrz. 5. W piśmie z 30 listopada 2013 r. Rada Sołecka wsi [...] złożyła zażalenie na postanowienie z 18 listopada 2013 r. Zwróciła się z prośbą do Sadu o przeanalizowanie całości dokumentacji spawy szkoły oraz o przydzielenie z urzędu radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, istotne w sprawie jest stwierdzenie, czy podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy jest "stroną" w rozumieniu art. 243 § 1 p.p.s.a. 7. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594, z późn. zm.), gmina posiada osobowość prawną. Na podstawie art. 5 ust. 1 zd. 1 ustawy o samorządzie gminnym gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne. Jak stanowi art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Jak z tego wynika, rada sołecka nie jest organem samodzielnym, uprawnionym do reprezentowania sołectwa lub sołtysa. Nie posiada też osobowości prawnej. W sprawie o sygn. akt I SA/Wa 321/13 Rada Sołecka wsi [...] nie ma więc zdolności występowania przed sądem administracyjnym jako strona. Nie można przyznać jej prawa pomocy. 8. Nie zmienia to jednak faktu, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie jest wadliwe. Sąd pierwszej instancji błędnie bowiem przyjął, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez Radę Sołecką wsi [...]. Jak wynika z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, jego autor niedokładnie orientuje się w prawie i w postępowaniu o sygn. akt I SA/Wa 321/13. Jego intencją – mówiąc potocznie – jest uzyskanie pełnomocnika, który broniłby interesów wsi [...]. Skoro uczestnikiem postępowania jest Sołtys wsi [...], doręczono mu odpis wyroku, a wniosek o przyznanie prawa pomocy (motywowany chęcią wniesienia skargi kasacyjnej) został podpisany właśnie przez Sołtysa wsi [...], to należy przyjąć, że wnioskodawcą jest właśnie Sołtys wsi [...], a nie Rada Sołecka wsi [...]. Należy bowiem zawsze mieć na względzie istotę treści danego wniosku, a nie jego dosłowne brzmienie – zwłaszcza, gdy jego autorem nie jest profesjonalista, a samo pismo jest niejasne lub wewnętrznie sprzeczne. Nie może przy tym dziwić, że kolejne pisma w sprawie pochodziły od Rady Sołeckiej wsi [...], skoro to właśnie do niej korespondencję kierował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpozna teraz ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, jako pochodzący od Sołtysa wsi [...]. Na marginesie, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na wysoki stopień podobieństwa uzasadnień postanowień z 30 sierpnia 2013 r. i z 18 listopada 2013 r. (w tym powołanie się w obu na nieobowiązującą ustawę o samorządzie terytorialnym). Wprawdzie kopiowanie treści uzasadnienia nie zawsze oznacza jego bezrefleksyjne powielenie, jednak w niniejszej sprawie mogło mieć wpływ na rezultat rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. 9. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.