III SA/Łd 329/13
WyrokWSA w Łodzi2013-05-28
Skład orzekający: Małgorzata Łuczyńska, Monika Krzyżaniak, Teresa Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiająca umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, w szczególności w zakresie oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy i sposobu podpisania decyzji?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego została uchylona z powodu naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Organ nie przeprowadził wyczerpującej oceny materiału dowodowego, nie wykazał wnikliwej analizy sytuacji majątkowej strony, a uzasadnienie decyzji było wadliwe. Ponadto, sposób podpisania decyzji budził wątpliwości co do jej legalności, sugerując wydanie przez organ kolegialny, co nie jest przewidziane w statucie KRUS. Sąd podkreślił, że decyzja uznaniowa wymaga szczegółowego uzasadnienia i odniesienia się do wszystkich istotnych okoliczności.Stan faktyczny
T.S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną niskimi dochodami, problemami zdrowotnymi i zdarzeniami losowymi w gospodarstwie. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) odmówił umorzenia składek, uznając, że sytuacja finansowa T.S. pozwala na spłatę zadłużenia w systemie ratalnym, mimo częściowego umorzenia odsetek. T.S. zaskarżył decyzję, wskazując na zdarzenia losowe jako przyczynę powstania zaległości i problemy z bieżącą spłatą składek.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 roku sprawy ze skargi T.S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną decyzją Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt. 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U z 2008 r. nr 50, poz. 291, ze zm.) oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20.12.2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 337 z 21.12.2007 r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku T. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 5.730,30zł. (należność główna wraz z kosztami upomnienia: 3.636,30zł. + odsetki za zwłokę 2.094,00zł) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], zgodnie z którą:
- umorzono T. S. 100% odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1.2002 do 2.2006 w kwocie 2.094,00 zł, w tym :
• na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie 540,00 zł (składki - 0,00 zł, odsetki za zwłokę - 540,00 zł) za okres od I kw. 2002 r. do II kw. 2006 r.,
• na ubezpieczenie emerytalno - rentowe w kwocie 1.554,00 zł (składki - 0,00 zł, odsetki za zwłokę - 1.554,00 zł) za okres od I kw. 2002 r. do II kw. 2006 r., z tego:
- 612,00 zł (składki 0,00 zł, odsetki 612,00 zł) za okres od III kw. 2004r. do II kw. 2006 jest pomocą de minimis, spełniającą warunki określone w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 337 z 21.12.2007 r.). Kwota do spłaty: 3.636,30zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż T. S. we wniosku o umorzenie należności składkowych opisał swoją trudną sytuację finansową spowodowaną między innymi uzyskiwaniem niskich dochodów z gospodarstwa rolnego, brakiem dodatkowych dochodów i problemami zdrowotnymi. Na poparcie tych okoliczności wnioskodawca przedłożył kartę informacyjną leczenia szpitalnego oraz oświadczenie o nieskorzystaniu z pomocy de minimis w rolnictwie w roku bieżącym i dwóch latach go poprzedzających. Prezes KRUS podniósł, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dokonaniu oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, ustalono, że w związku z prowadzeniem działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym o powierzchni 7,03ha fizycznych (2,18ha przeliczeniowych) T. S. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Organ zaznaczył, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników nakłada na rolnika obowiązek opłacania składek za każdego ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym, co wynika z przepisów art. 4 i art. 40 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, natomiast wnioskodawca nie wywiązywał się z tego od wielu lat. Zadłużenie narastało i mimo udzielonej ulgi w formie układu ratalnego strona nie podjęła spłaty zadłużenie, a układ ratalny został zerwany. Prezes KRUS wskazał, iż z zaświadczenia GOPS w D. wynika jednocześnie, że T. S. nie korzysta z pomocy ośrodka. Wnioskodawca nie posiada przy tym zaległości w opłacaniu podatku rolnego i pobiera dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych. W miarę możliwości finansowych reguluje swoje zobowiązania i opłaca na bieżąco składki z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników.
Organ zaznaczył, że rozpatrując wniosek o umorzenie należności wzięto pod uwagę sytuację finansową strony, warunki bytowe, zdarzenia losowe, które miały miejsce w gospodarstwie wnioskodawcy oraz jego problemy zdrowotne. W świetle powyższego uznano, że wskazane przesłanki należy uznać za przemawiające za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia części należności składkowych tj 100% odsetek od zaległych należności, gdyż wnioskodawca nie jest pozbawiony dochodów.
Z uwagi na zakwestionowanie przez T. S. decyzji z dnia [...] i złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dniu 29 listopada 2012 r. przeprowadzono kolejną wizytację w gospodarstwie rolnym dłużnika, podczas której strona przedłożyła rachunki i faktury między innymi za: ubezpieczenie budynków, ciągnika, za energię elektryczną, opłaty za wodę, zakup oleju napędowego do ciągnika, zakup nasion do siewu, opał, wydatki na leki i inne. W dniu 21 grudnia 2012 r. do wniosku dołączone zostało przez dłużnika zestawienie przychodów i rozchodów. Organ podniósł, iż analizując udokumentowane dochody przez Urząd Gminy i z ARiMR w [...] oraz dochody wykazane w zestawieniu, które złożył wnioskodawca, stwierdzić należy rozbieżności. Z zaświadczenia z Urzędu Gminy w D. wynika, że T. S. uzyskuje dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym i w roku 2011 wyniósł on 5.903,49zł. oraz pobiera dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych (za rok 2011 w kwocie 6.571,53zł.). Miesięczne uposażenie wnioskodawcy w 2011 r. wynosiło zatem 1.039.85zł., natomiast średnie miesięczne wydatki (udokumentowane i nieudokumentowane) jakie wyniosło - według zestawienia strony - 493,77zł. Z uwagi na powyższe Prezes KRUS uznał, że sytuacja finansowa T. S. - jakkolwiek niełatwa - pozwala na spłatę zaległych należności chociażby w dogodnym układzie ratalnym.
Organ zaznaczył, że zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników, ulgi w spłacie zobowiązań składkowych (do których mają też zastosowanie przepisy dotyczące zobowiązań podatkowych) mają charakter nadzwyczajny, gdyż stanowią odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania. Wobec tego, zdaniem organu, umorzenie części zadłużenia jest adekwatne do sytuacji wnioskodawcy, jak i do sfery związanej z gospodarką finansową Kasy. Przy rozstrzyganiu bowiem wniosku uwzględnić należało nie tylko możliwości płatnicze wnioskodawcy lecz także stan finansów funduszów emerytalno-rentowego oraz składkowego. Ponadto przy rozważaniu decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek istnieje także konieczność stosowania przepisów prawa unijnego dotyczących pomocy publicznej, której zasady regulują m in. postanowienia rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1535/2007, w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej. Według tych przepisów udzielenie pomocy może być uzasadnione wtedy, gdy rolnik znajduje się w przejściowo trudnej sytuacji spowodowanej okolicznościami noszącymi cechy niezależnych od rolnika. Dodatkowo decyzja w ramach pomocy de minimis ma charakter nadzwyczajny i stanowi incydentalną pomoc w ustabilizowaniu się sytuacji finansowej, gdyż udzielając pomocy publicznej oczekuje się w zamian efektów w postaci osiągnięcia korzyści, które pomogą rolnikowi uzyskać wzrost produkcji rolnej.
Prezes KRUS wskazał, że odstępując od umorzenia składek wzięto pod uwagę ustawowy obowiązek ich opłacania wynikający z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który obligatoryjnie dotyczy rolników posiadających gospodarstwo powyżej 1 ha przeliczeniowego jak również fakt korzystania w obecnym czasie przez wnioskodawcę ze świadczeń chorobowych.
W skardze z dnia 28 lutego 2013 r. T. S. podniósł, iż Prezes KRUS odrzucił jego prośbę o umorzenie zaległości, które powstały nie z zaniedbania czy lekkomyślności lecz z powodu wypadków losowych, jakie go dotknęły. Wskazał, iż w roku 2000 padła mu krowa na ocieleniu, w roku 2001 natomiast zachorował i znalazł się w szpitalu, a w 2002 roku stracił cielaka. Ponadto, w roku 2006 od dużej ilości śniegu zawalił się dach na stodole i obecnie budynki w gospodarstwie są stare i wymagają kompletnych remontów. Skarżący podkreślił, że opłaca składki KRUS na bieżąco, a problem dotyczy tych zaległości, które powstały na skutek opisanych wyżej zdarzeń losowych. Wskazał, że w 2012 r. znowu zachorował i był na zwolnieniu lekarskim ponad pół roku, a KRUS potrącał należności ze świadczeń, przez co leki zmuszony był kupować za własne pieniądze.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też uwzględniając niniejszą skargę, nie mógł uwzględnić wniosku o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie i stwierdzając, iż decyzja Prezesa KRUS jest wadliwa, orzekł o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego. Tym samym sprawa "wróci" do organu administracyjnego celem ponownego jej rozpatrzenia.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 41a ust 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 ze zm.) – dalej: u.s.r., Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego i na jego wniosek, uwzględniając zarówno możliwości płatnicze wnioskodawcy jak i stan finansów funduszu emerytalno rentowego i składkowego może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części.
Ustawodawca używając zwrotu "może umorzyć" przesądził, że decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga Prezes KRUS który może - ale nie musi - je umorzyć. Organ ten ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 41a ust 1 pkt 1 u.s.r. tj. w razie stwierdzenia ważnego interesu zobowiązanego dokonując oceny jego możliwości spłaty zaległości.
Kwestia działania organów administracji publicznej w ramach "uznania administracyjnego" już wielokrotnie wyjaśniana była w bogatym orzecznictwie sądowym. Dla przykładu, w wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".
Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę.
Oceniając zaskarżoną decyzję w powyższym świetle, Sąd doszedł do przekonania, iż organ orzekający w sprawie nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co najmniej nie dał wyrazu wnikliwej analizy sytuacji majątkowej strony w jej uzasadnieniu. Zaprezentowanie takiego wywodu, który obrazowałby - nie tyle dla Sądu, ile dla wnioskodawcy - dlaczego uznano, że jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, stanowi bezwzględny obowiązek organu. W tym miejscu powtórzyć należy za trafnym stwierdzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrażonym w wyroku 20 marca 2007 r. o sygn. akt II GSK 345/06 - iż okoliczności sprawy winny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie, że w omawianym przypadku, decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb - posiadania środków niezbędnych do przeżycia i miejsca do zamieszkania.
Nie wystarczy zatem nawet szczegółowe zaprezentowanie w uzasadnieniu decyzji sytuacji majątkowej poprzez wskazanie łącznej kwoty miesięcznych dochodów strony oraz ogólne stwierdzenie, iż "sytuacja finansowa jakkolwiek niełatwa pozwala na spłatę zaległych należności chociażby w dogodnym układzie ratalnym". Konieczna jest natomiast ocena zaprezentowanych dowodów przejawiająca się w wyczerpującym wyłożeniu tych okoliczności ze względu na które organ nie uznał wniosku strony. Innymi słowy, jeżeli organ - w ramach służącego mu uznania administracyjnego - stwierdza, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do umorzenia zadłużenia strony, to ma obowiązek wyraźnie wskazać jakie konkretne powody o tym przesądziły i jakie są rzeczywiste możliwości finansowe zobowiązanego na wywiązanie się z obowiązku jego zapłaty. Organ winien przekonać wnioskującą stronę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wskazać jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, nie jest realizacją powyższego obowiązku samo wskazanie, iż strona nie jest pozbawiona dochodów, a zatem posiada możliwości ratalnej spłaty należności wobec KRUS. Także stwierdzenie zawarte w decyzji, iż sytuacja finansowa T. S. "jakkolwiek niełatwa pozwala na spłatę zaległych należności chociażby w dogodnym układzie ratalnym" nie zostało poparte szczegółową analizą wysokości źródeł dochodów i porównania ich wysokości do niezbędnych kosztów utrzymania. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ oparł swoje stanowisko na porównaniu dochodu wnioskodawcy, jaki uzyskał on w 2011 roku z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym wraz z uwzględnieniem dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych z średnimi miesięcznymi wydatkami (udokumentowanymi i nieudokumentowanymi) wykazanymi przez stronę w zestawieniu z grudnia 2012 r. (k. 300 akt admin.) dotyczącymi roku 2012. Zdaniem Sądu, porównanie dochodów wnioskodawcy z roku 2011 z jego wydatkami z roku 2012 nie może być uznane jako wiarygodny środek dowodowy obrazujący możliwości finansowe dłużnika w spłacie zaległości. Należy również zwrócić uwagę, że zestawienie dochodów i wydatków sporządzone odręcznie przez T. S. "na pierwszy rzut oka" winno być uznane jako niekompletne i sporządzone w sposób nieporadny. Zawarte w nim wydatki dotyczą w zasadzie bezpośrednio kosztów związanych z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstwa rolnego dłużnika, natomiast brak jest w tym zestawieniu np. jakichkolwiek wydatków związanych kosztami nabycia środków spożywczych.
Warto również podkreślić, iż art. 41a ust 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników odwołuje się do "możliwości płatniczych wnioskodawcy" a nie do uzyskiwania przez niego dochodów czy też nie. Dokonując zatem analizy sytuacji finansowej T. S. organ winien skoncentrować się na ocenie jego realnych możliwości płatniczych w odniesieniu do figurującego na jego koncie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, uwzględniając przy tym stan techniczny posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, jak również to, że wobec wnioskodawcy było już prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące należności wobec KRUS, obejmujące okres: 2001.3 do 2002.2, które w roku 2008 zostało umorzone przez Urząd Skarbowy w Ł. jako nieskuteczne.
Przedstawione powyżej argumenty przemawiają za przyjęciem, iż Prezes KRUS nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a owa wadliwość uzasadnienia skarżonej decyzji powoduje, iż nie może się ona ostać w porządku prawnym. Należy przypomnieć, że w toku postępowania administracyjnego organ winien przestrzegać zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jak to podkreśla się w orzecznictwie, nie jest dopuszczalne przyjęcie z założenia, iż interes społeczny przewyższa swą rangą interes prywatny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2003 r. o sygn. akt. III SA 3118/01 zauważył, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela.
Wątpliwości Sądu budzi również sentencja rozstrzygnięcia podjętego przez Prezesa KRUS w niniejszej sprawie. Z decyzji organu z dnia [...], utrzymanej w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem, wynika, że Prezes KRUS rozpatrując wniosek T. S. o umorzenie składek na ubezpieczenie Społeczne rolników w wysokości 5.730,30zł umorzył 100% odsetek od zaległości składkowych w kwocie 2.094,00zł. Brak jest natomiast w sentencji tej decyzji wyraźnego i jednoznacznego rozstrzygnięcia, co do pozostałej kwoty należności. Organ wskazał co prawda, że pozostaje T. S. do spłaty kwota: 3.636,30zł, jednak brak jest rozstrzygnięcia z którego wynikałoby wprost, iż organ odmawia wnioskodawcy umorzenia kwoty 3.636,30zł. Taka konstrukcja decyzji powoduje, że wniosek T. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy potraktowany został jako dotyczący całej decyzji z dnia [...], podczas gdy nie ulega wątpliwości, że nie było intencją strony wnoszenie o ponowne rozpatrzenie sprawy w tym zakresie, w którym organ uwzględnił częściowo jego wniosek i umorzył kwotę należnych odsetek od składek.
Ponadto, Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż wydana w przedmiotowej sprawie decyzja z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzja z dnia [...] zostały podpisane łącznie odpowiednio przez dwie i trzy osoby. Zaskarżona decyzja została bowiem podpisana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS w [...] oraz Głównego Specjalistę tej jednostki, natomiast decyzja z dnia [...] przez Zastępcę Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS w [...] oraz Kierownika Placówki Terenowej i Starszego Inspektora. Taki sposób procedowania pracowników organu budzi uzasadnione przypuszczenie, że rozstrzygnięcie to zostało podjęte przez organ kolegialny. Tymczasem statut KRUS nie przewiduje udzielania przez Prezesa Kasy upoważnienia do wydawania decyzji dla grupy pracowników, działających jako organ quasi-kolegialny. Powyższego nie zmienia fakt, że podpisy zostały umiejscowione w sposób, który mógłby sugerować wyodrębnienie nazwiska osoby, która podjęła decyzję w imieniu organu, od nazwiska pracownika który jedynie brał udział w jej przygotowaniu. Nawet gdyby przyjąć, że taka technika dowodzi różnej wagi podpisów figurujących w różnym miejscu decyzji, nie sposób nie zauważyć, że w miejscu, które w zaskarżonej decyzji zostało przeznaczone na podpis osoby (osób?) wydających w imieniu organu decyzję widnieją dwa podpisy (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 233/09, z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 804/09, z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 837/09, z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 838/09).
Dodatkowo, zgodnie z Regulaminem organizacyjnym Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stanowiącym załącznik do Zarządzenia nr 134 Prezesa KRUS z dnia 13 sierpnia 2008 r. – pracownicy placówek terenowych KRUS wydają decyzje w ramiach imiennych upoważnień udzielonych im przez Prezesa. Dla wykazania zatem, iż osoba wydająca decyzję działa w imieniu organu oraz w zakresie udzielonego jej umocowania - konieczne jest załączenie udzielonego jej upoważnienia do akt sprawy. Bez takiego dokumentu nie można bowiem stwierdzić czy osoba podpisująca decyzję działała w imieniu organu tj. w granicach udzielonego jej upoważnienia.
Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 6 - 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 § 2 oraz art. 107 §1 i 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu zadaniem organu będzie kolejny raz rozpoznać wniosek skarżącego z uwzględnieniem uwag zawartych w niniejszym uzasadnieniu oraz mając na uwadze konieczność podjęcia jednoznacznego w swej treści rozstrzygnięcia, w prawidłowym - jednoosobowym składzie.
b.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło