III SA/Wa 2895/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Cezary Kosterna, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant referent stażysta Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę 1.1. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r., po rozpatrzeniu zażalenia K. S.A. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Minister Finansów (dalej: "MF" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. (dalej: "Dyrektor IS" lub "organ nadzoru") z [...] listopada 2011 r. w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał między innymi przepisy art. 23 § 6 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). 1.2. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne sprawy, z których wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik US") prowadzi wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Wójta Gminy N. (dalej: "Wójt Gminy" lub "wierzyciel") w przedmiocie podatku od nieruchomości oraz tytułów własnych. W wyniku czynności egzekucyjnych dokonano między innymi zajęcia u wierzytelności u dłużnika skarżącej (P. spółka z o.o.). Próba zajęcia rachunku bankowego skarżącej okazała się bezskuteczna. Nadto sporządzono protokół o stanie majątkowym Spółki, z którego wynikało, że posiada ona majątek, do którego egzekucję prowadzą komornik sądowy oraz organ egzekucyjny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Spółka prowadzi działalność na terenie Indonezji. Naczelnik US podjął także działania w celu zabezpieczenia samochodu osobowego zarejestrowanego przez Spółkę. 1.3. Pismem z 17 października 2011 r., na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., Spółka wystąpiła do Dyrektora IS z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Wójta Gminy. W jej ocenie wystąpił bowiem szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie, tj. przed Sądem Rejonowym w P. toczy się postępowanie z jej roszczenia wobec wierzyciela, którego uznanie spowoduje po jej stronie możliwość uregulowania należności będących przedmiotem niniejszego postępowania. Zdaniem skarżącej, dalsze kontynuowanie uciążliwego dla niej postępowania egzekucyjnego jest zatem niecelowe. 1.4. Postanowieniem z [...] listopada 2011 r. wierzyciel (Wójt Gminy N.) odmówił wyrażenia zgody na wstrzymanie egzekucji, czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, powołując się na art. 23 § 7 u.p.e.a. Dyrektor IS odmówił zatem Spółce wstrzymania postępowania egzekucyjnego. 1.5. W zażaleniu Spółka powtórzyła argumentację przedstawioną uprzednio we wniosku z 17 października 2011 r. Dodała, że wadliwe jest stanowisko wierzyciela zaprezentowane w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuciła, że organ ten jest rażąco negatywnie nastawiony do Spółki. 1.6. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IS z [...] listopada 2011 r. Zauważył, wniosek Spółki dotyczył wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Wójta Gminy N., gdy postępowanie to dotyczyło także w związku z tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Naczelnika US. Powołując następnie przepis art. 23 § 7 u.p.e.a. wyjaśnił, że wyrażone w sprawie stanowisko wierzyciela (Wójta) jest dla niego wiążące. Nie podlega ocenie Dyrektora IS, zatem brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej w tym zakresie. Jednocześnie zauważył, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, przepisy u.p.e.a. nie przewidują wstrzymania postępowania egzekucyjnego, czy też czynności egzekucyjnych, na wniosek zobowiązanego. Organ nadzoru może jedynie podjąć stosowne działania z urzędu, w przypadku zaistnienia szczególnych okoliczności. Rozstrzygnięcie Dyrektora IS odpowiada zatem prawu, także w związku z brzmieniem art. 1a pkt 15 oraz 16 u.p.e.a. Zdaniem organu odwoławczego, Dyrektor IS prawidłowo odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Wójta Gminy oraz Naczelnika US mimo, że Spółka wnioskowała o wstrzymanie czynności egzekucyjnych jedynie w części, tj. w zakresie postępowania prowadzonego z wniosku Wójta Gminy. Reasumując stwierdził, że w części objętej tytułami wykonawczymi Wójta organ związany był stanowiskiem wierzyciela. Natomiast w zakresie egzekucji należności objętych tytułami wykonawczymi Naczelnika US uznał, że w przypadku Spółki nie wystąpiły szczególne okoliczności, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. 2.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 22 sierpnia 2012 r. wniosła zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Postawiła zarzuty naruszenia przepisów art. 23 § 6 i § 7 u.p.e.a., a także art. 7, art. 77 i art. 126 w związku z art. 107 § 2 – 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."). 2.2. W uzasadnieniu autor skargi przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Powtórzył zasadnicze elementy dotychczasowej argumentację. Powołał się na poglądy prawne wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z 19 czerwca 2007 r., (sygn. akt VII SA/Wa 455/07). Zdaniem Spółki, w sprawie wystąpiły przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, tj. wyjątkowe okoliczności. Jako takie wskazała istnienie roszczenia wobec jednego z wierzycieli (Wójta Gminy), które znacznie przewyższa wartość egzekwowanych należności. Organ zaś do tych okoliczności się nie odniósł, naruszając powołane w skardze przepisy k.p.a. 2.3. Odpowiadając na skargę MF podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Wszystkie zarzuty skargi uznał za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. Organ stosujący prawo powinien w pierwszej kolejności zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę w realiach danej sprawy. Następnie, poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą sądu pierwszej instancji jest kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a. 3.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy istnienia podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego na podstawie okoliczności wskazanych we wniosku przez skarżącą. Przy czym istotne jest, że dotyczy on tylko postępowania prowadzonego z wniosku jednego z wierzycieli, tj. Wójta Gminy N.. Postępowanie egzekucyjne obejmuje swym zakresem także tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika US. Organy uznały, że w świetle przepisów art. 23 § 6 - 7 u.p.e.a. brak było możliwości uwzględnienia wniosku Spółki, gdyż w przypadku postępowania egzekucyjnego z wniosku Wójta organ związany był jego stanowiskiem (§ 7 art. 23 u.p.e.a.), zaś w przypadku tytułów wykonawczych Naczelnika US, nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Tym bardziej, że Spółka nie występowała o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej tych zobowiązań podatkowych. Takiej podstawy nie stanowią okoliczności przedstawione we wniosku skarżącej. Skarżąca uważa natomiast, że w jej przypadku wystąpiły (wyjątkowe) szczególne okoliczności przemawiające za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego (czynności egzekucyjnych). Taką okolicznością jest roszczenie wobec wierzyciela (Wójta), które jest przedmiotem innego postępowania. 3.4. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. 3.5. Ramy prawne. Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a., organy sprawujące nadzór (nad egzekucją administracyjną - dopisek Sądu) mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jednakże stosownie do § 7 powołanego przepisu Dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych, wyłącznie za zgodą wierzyciela. Celem instytucji przewidzianej w powołanych przepisach jest zatem możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych szczególnych okoliczności, uzasadniających między innymi wstrzymanie czynności egzekucyjnych polegające na wstrzymaniu wszystkich lub części zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych już czynności egzekucyjnych. W ustawie brak jest wskazania jakiego rodzaju przypadki należy uznać za szczególnie uzasadnione. Stąd ocenę w tym względzie ustawodawca pozostawił organom orzekającym w konkretnej sprawie. Brak jest jednak wątpliwości co do tego, że okoliczności te muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Czyli chodzi o sytuacje spowodowane przede wszystkim działaniem czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, a wynikających zazwyczaj ze zdarzeń losowych. Podkreślenia przy tym wymaga, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że organ może, ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Sąd nie jest zaś władny nakazać organowi nadzoru podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych, o ile organ nie przekroczył ram uznania administracyjnego i prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko. W sytuacji, gdy przedmiotem egzekucji są należności, które nie pozostają we właściwości urzędów skarbowych, wstrzymanie egzekucji lub postępowania egzekucyjnego następuje tylko za zgodą wierzyciela. 4.1. Zdaniem Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że jak słusznie zauważyły organy orzekające w sprawie, wniosek skarżącej o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może stanowić jedynie podstawę podjęcia przez organ nadzoru czynności nadzorczych z urzędu. Za istotny Sąd uznał nadto fakt, że wniosek Spółki dotyczył tylko postępowania w zakresie tytułów wykonawczych wystawionych tylko przez Wójta. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było zaś także z wniosku Naczelnika US. W tej sytuacji, organy prawidłowo uznały, że wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Bezsporne bowiem jest, że przedmiotem egzekucji w tej części była należność pieniężna z tytułu podatku od nieruchomości. Czyli nie pozostająca we właściwości urzędów skarbowych. Skoro Wójt postanowieniem z [...] listopada 2011 r. nie wyraził zgody na wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub/i postępowania egzekucyjnego, organy orzekające w sprawie pozbawione były podstaw do uwzględnienia w tym zakresie wniosku skarżącej. Nie wystąpiły nadto przesłanki (szczególne okoliczności), pozwalające na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego (czynności) w części dotyczącej wierzytelności Naczelnika US. Ponieważ wniosek dotyczył tylko zobowiązań w zakresie podatku od nieruchomości, organy nie były obowiązane do kontynuowania niniejszego postępowania w celu poszukiwania przesłanek z art. 23 § 6 u.p.e.a. 4.2. Zdaniem Sądu, zarzuty skargi okazały się chybione. Organ w sposób prawidłowy przeprowadził bowiem postępowanie, mając na względzie także art. 23 § 6 u.p.e.a. W ramach uznania administracyjnego zasadnie przyjął, że wskazywane przez Spółkę okoliczności nie stanowiły szczególnego przypadku, o którym mowa w tym przepisie. Z tej przyczyny przepis ten nie znajdował zastosowania w rozpoznawanej sprawie (zob. wyrok WSA w Warszawie z 17 maja 2011 r., II SA/Wa 2732/10; treść wyroku dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych, www.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA"). W ocenie Sądu nie naruszył powołanych w skardze przepisów postępowania. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało przy tym uzasadnione w sposób odpowiadający wymogom przepisów prawa (zarówno u.p.e.a., jak i k.p.a.). Powołany przez autora skargi wyrok WSA w Warszawie z 19 czerwca 2007 r. (VII SA/Wa 455/07; CBOSA) został wydany na tle innego stanu faktycznego od tego, który został ustalony w sprawie niniejszej. Pogląd wyrażony w tym wyroku, oddalającym skargę, potwierdza zaś trafność rozstrzygnięć dokonanych przez organy orzekające w niniejszej sprawie. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.