III SA/Wa 2017/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. WSA Marek Kraus, sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. M. Sp. z o.o. z siedzibą w K., dalej jako Skarżąca wnioskiem z dnia 20 grudnia 2010 r. wystąpiła o odroczenie terminu płatności zaległych wpłat na PFRON. Wnioskiem z dnia 18 lutego 2011 r. Spółka wystąpiła o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty zaległych wpłat na PFRON, natomiast wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2011 r. Spółka wystąpiła o rozłożenie na raty zaległych wpłat na PFRON, wskazując na trudną sytuacją finansową. Zaznaczyła, iż jednorazowa spłata zaległości przekracza możliwości płatnicze Spółki, z uwagi na prowadzone inwestycje i w związku z tym mogłaby spowodować konieczność redukcji zatrudnienia. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z [...] listopada 2011 r. odmówił Skarżącej rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kwocie 190.323,00 zł wraz z odsetkami w kwocie 46.369,00 zł za okres od lutego 2006 r. do stycznia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż Skarżąca w 2010 r. osiągnęła zysk netto w wysokości 2.069.481,27 zł, natomiast w III kwartale 2011 r. osiągnęła zysk netto w wysokości 970.000,00 zł. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej Spółki w 2010 r. wyniósł 0,88, natomiast na koniec III kwartału 2011 r. wskaźnik ten wyniósł 0,73. Zaznaczył, iż finansowanie ze środków Funduszu między innymi tworzenia nowych i utrzymania istniejących miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych w skali całego kraju, jest ważnym interesem publicznym, uzasadniającym niezmniejszanie tych środków w sposób nadmierny. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o rozłożenie zaległości na raty informując, iż nie jest w stanie spłacić całości zobowiązania wraz z odsetkami. Wskazała, że zatrudnia 60 pracowników, a w chwili obecnej jednorazowa splata spowodowałaby brak środków na zaplatę wynagrodzeń dla pracowników. Okoliczność ta wypełnia w ocenie Spółki przesłankę ważnego interesu społecznego. Ponadto wskazała, iż w związku z wybudowaniem siedziby i zaciągniętym na ten cel kredytem nie ma możliwości uzyskania kolejnego kredytu na spłatę zobowiązań wobec PFRON. Przesłała w załączeniu potwierdzenie dokonania zapłaty kwoty 25.000,00 zł. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające rozłożenie zaległości na raty. W ocenie organu odwoławczego argumenty Skarżącej dotyczące jej trudności finansowych nie stanowią w niniejszej sprawie dostatecznej podstawy uzasadniejącej rozłożenie zaległości na raty. Zaznaczył, iż podjęcie działalności gospodarczej, w każdej dziedzinie gospodarki, wiąże się z ryzykiem, zarówno co do osiąganych wyników, jak i z wystąpieniem innych czynników niezależnych i zawsze winno się uwzględniać obciążenia publicznoprawne, w tym także terminowe wywiązywanie się z tych zobowiązań. Stąd każda osoba podejmująca i prowadząca działalność gospodarczą musi ją tak kalkulować, aby mogła sprostać, w wymaganych prawem terminach, wiążącym się z tą działalnością zobowiązaniom publicznoprawnym. Zaznaczył, iż Skarżąca w 2009 r. uzyskała zysk w kwocie netto 1.272.896,52 zł zaś w 2010 r. zysk ten opiewał na kwotę 2.069.481,27 zł. Z rachunku zysków i strat Spółki wynika, iż w roku 2011 osiągnęła zysk w kwocie netto 2.189.851,54 zł. Podniósł, iż pomimo osiąganych zysków w latach 2009-2011 Skarżąca nie wywiązywała się ze zobowiązań wobec PFRON, co uznał za uchylanie się od ustawowego obowiązku dokonywania wpłat na Fundusz w przypadku podlegania takiemu obowiązkowi. Organ nie uznał za argument uzasadniający przychylenie się do wniosku informacji o zaciągniętym kredycie na budowę siedziby. Podkreślił, iż uwzględnienie takich informacji stanowiłoby przyzwolenie na realizowanie własnych inwestycji z pominięciem obowiązku wywiązywania się z zapłaty należności publicznoprawnych oraz uszczerbkiem dla Funduszu i osób niepełnosprawnych, a także stawiałoby w gorszej sytuacji innych pracodawców terminowo wywiązujących się z obowiązku dokonywania wpłat na PFRON. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca podniosła, iż w chwili obecnej nie ma możliwości uregulowania należności w tak dużej wysokości jednorazowo, gdyż wiązałoby sie to dla niej z utratą płynności finansowej, niemożliwością uregulowania wynagrodzeń dla pracowników oraz uregulowaniem bieżących zobowiązań kredytowych. W takiej sytuacji ucierpieliby pracownicy Skarżącej. Podkreśliła, iż ciągle inwestuje w nową siedzibę firmy, która nie posiada jeszcze ostatecznych odbiorów. Ponadto po kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Nadzoru Budowlanego Skarżąca została dodatkowo ukarana kwota 60.000,00 za użytkowanie obiektu bez ostatecznej zgody, która dodatkowo obciąża jej obecne zobowiązania finansowe. Skarżąca powołała się na kryzys gospodarczy, który dotyka również Skarżącą i jej kontrahentów. Zaznaczyła, iż spada liczba zamówień, a przede wszystkim występują spore opóźnienia w regulowaniu zobowiązań. Wniosła o umożliwienie jej uregulowania zobowiązania w sposób, który nie doprowadzi do kryzysu finansowego Skarżącej. Wskazała, iż od dnia 1 maja 2012 r. zatrudniła dwie osoby niepełnosprawne. Skarżąca wniosła ponadto o uwzględnienie dobra jej pracowników /w chwili obecnej 63 osoby/. Zaznaczyła, że jednorazowa spłata uniemożliwi jej regulowanie zobowiązań wobec pracowników bądź może doprowadzić do zwolnień pacowników, gdyż nie będzie w stanie zapłacić za ich pracę przez kolejne miesiące. Zdaniem Skarżącej przedsiębiorcy mają prawo korzystać z pomocy Państwa w przypadku zaległości cywilnoprawnych. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 256 poz. 1269). Kontrola ta obejmuje również kontrolę indywidualnych aktów administracyjnych jakimi są decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku, Dz. U. nr 153 poz. 1270, zwana dalej p.p.s.a.). Oznacza to, że w sprawach będących następstwem skargi, decyzja administracyjna podlegać będzie uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd jej niezgodności z prawem, w zakresie określonym w art. 145 § 1 p.p.s.a Kontroli sądu poddana została decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wydaną na podstawie art. 207 i 210 par. 1 i 4 O.p. w zw.z art. 49 ust. 1, ust.5c pkt 2 i art.21 ust.1, ust.2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 roku, nr 14 poz. 92), czyli decyzja wydana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne oznacza, że kształt rozstrzygnięcia w sprawie nie jest ściśle zdeterminowany obowiązującą normą prawną, ale że to do organu administracyjnego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Zarazem orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie upoważnia organu do całkowicie swobodnego potraktowania, ani zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ani poczynionych na jego podstawie ustaleń. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek warunkujących udzielenie ulgi. Zawarty w art.49 ust.5c ustawy zwrot "może" oznacza, że decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Należy uznać, że zaskarżona decyzja nie odpowiada w pełni warunkom określonym w treści art. 210 § 4 Ordynacji Podatkowej ze względu na brak całościowego odniesienia się do argumentów Strony. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że organ w sposób niedostateczny odniósł się do argumentów Strony przedstawionych w sprawie, a stanowisko swoje uzasadnił w sposób zbyt lakoniczny i ogólnikowy, nie wyjaśniając w sposób należyty, dlaczego okoliczności podniesione przez Stronę, nie dowodzą jego zdaniem jej ważnego interesu lub ważnego interesu publicznego. Zgodnie z treścią art. 49 ust.5c pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. Prezes Zarządu Funduszu, w drodze decyzji, na wniosek pracodawcy, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem pracodawcy lub interesem publicznym może: 1) odroczyć termin płatności należności lub rozłożyć ich zapłatę na raty, 2) odroczyć termin płatności zaległości z tytułu wpłat, odsetek za zwłokę lub rozłożyć ich zapłatę na raty - uwzględniając możliwości płatnicze pracodawcy oraz stan finansów Funduszu. Z treści art. 49 ust. 5c pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jasno wynika, że rozważając wniosek w zakresie rozłożenia należności PFRON na raty organ, musi mieć na względzie czy za wnioskiem pracodawcy przemawia jego ważny interes lub interes publiczny oraz mieć na uwadze jego możliwości płatnicze i stan finansów Funduszu dając temu jednoznaczny wyraz w decyzji. Jest przy tym oczywiste, że uwzględnienie wniosku o rozłożenie na raty jest fakultatywne. Prowadzenie postępowania wyjaśniającego co do istnienia w danej sprawie przesłanek zastosowania ulgi jest o tyle trudne, że już same pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" są nieostre i odwołują się do systemu ocen pozaprawnych oraz wartościowania. Przesłankę interesu publicznego interpretuje się zazwyczaj jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2004, str. 282). Organ w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia uwagę swoją skupił przede wszystkim na wykazaniu, że Skarżąca w latach 2009 – 2011 osiągała znaczne zyski ( za 2011r. zysk wyniósł 2.189.851,54 zł). Powyższa okoliczność nie może jednak samodzielnie przesądzać, że w sprawie nie występuje przesłanka ważnego interesu pracodawcy, ani interesu publicznego. Strona w odwołaniu podnosiła, że w chwili obecnej nie jest w stanie spłacić całości zobowiązania wraz z odsetkami. Skarżąca zatrudnia 60 pracowników, a jednorazowa spłata kwoty zaległości spowodowałaby brak wypłaty wynagrodzeń dla pracowników. W tym przypadku występuje w ocenie Strony przesłanka ważnego interesu publicznego. Minister Pracy i Polityki Społecznej nie odniósł się do tej argumentacji w ogóle. Wskazać w tym miejscu należy, że istotą postępowania w rozumieniu treści art. 220 § 1 Ordynacji Podatkowej na skutek złożonego odwołania jest ponowne, całościowe rozpatrzenie sprawy oczywiście z uwzględnieniem zawartych w odwołaniu zarzutów. Rozważając kwestię ważnego interesu publicznego organ powinien mieć na względzie to, czy w interesie tym leży okoliczność, która może doprowadzić do przyczynienia się do dalszych trudności Skarżącej w zakresie jej działalności, zatrudniania pracowników, zaprzestania regularnego płacenia im wynagrodzenia. Ogólnikowe odniesienie się do tej kwestii w decyzji, bez nawiązania do okoliczności sprawy nie może być uznane za wystarczające. Organ powinien przeanalizować i wyważyć racje interesu publicznego i ważnego interesu strony, oraz rozważyć jak ustalone w sprawie okoliczności (m.in. związane z uzyskiwaniem przez Stronę dochodów) wpływają na realne możliwości jednorazowej spłaty zaległości, przy jednoczesnym obowiązku ponoszenia niezbędnych wydatków związanych z funkcjonowaniem firmy, w szczególności zapewnienia wypłat wynagrodzeń dla pracowników. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonalności uchylonej decyzji. Sąd nie orzekł o zasądzeniu kosztów postępowania, wobec nie złożenia przez Skarżącą stosownego wniosku w tej kwestii.