II SA/Bd 383/13

Dnia 29 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 29 maja 2013 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Komendanta [...] Policji w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na zakup domu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. U z a s a d n i e n i e: Komendant Miejski Policji w [...], decyzją z [...]2013 r., na podstawie art. 104 Ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.), dalej powoływana jako: kpa; art. 94 i 97 ust. 5 ustawy z dnia 06.04.1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r., Nr 287 poz. 1687) i Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. z 2001 r. Nr 131, poz. 1468 z późn. zm), odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu nr [...] w [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ wyjaśnił, że skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup domu w dniu [...]2012 r. Do wniosku dołączył akt notarialny [...] z dnia [...]2012 r., kupna nieruchomości, w skład której wchodzi dom mieszkalny jednorodzinny, oraz załączył własne oświadczenie, że dom nadawał się w chwili kupna do remontu oraz informację, że do dnia złożenia wniosku nie zamieszkuje w kupionym domu. Organ wyjaśnił też, że na wezwanie do złożenia oświadczenia o stanie technicznym domu w dniu złożenia wniosku i przedstawienia dokumentów potwierdzających konieczność wykonania prac opisanych w złożonym oświadczeniu, funkcjonariusz złożył oświadczenie, że na dzień złożenia wniosku nie mógł zamieszkiwać w kupionym domu z uwagi na wilgoć po położeniu tynków i brak wykończonej łazienki oraz kuchni. Ponadto dołączył faktury na zakup materiałów remontowych (wszystkie z datą sprzed złożenia wniosku). Organ stwierdził, że z uwagi na złożenie przez skarżącego wniosek po upływie sześciu miesięcy od kupna domu i nie wykazania żadnymi dokumentami braku możliwości zamieszkania w nim, w sytuacji gdy w akcie notarialnym nie została zawarta żadna informacja o złym stanie technicznym tego budynku w dniu jego sprzedaży, należało uznać że w dniu złożenia wniosku funkcjonariusz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, wyjaśnił, że z aktu notarialnego wynika, iż zmuszony był do zaciągnięcia kredytu hipotecznego na zakup nieruchomości. Skarżący powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]z dnia [...]2006 r., wywodził, że uzyskanie lokalu mieszkalnego wiąże się z koniecznością poniesienia określonych kosztów przez policjanta. Dlatego też pomoc finansowa w rozumieniu powyższych przepisów oznacza przyznanie środków, których celem będzie częściowa rekompensata poniesionych wydatków przez funkcjonariusza. Oznacza to, że pomoc finansowa może mieć miejsce w sytuacji, gdy w wyniku własnych starań policjant ponosi wydatki związane z faktem uzyskania lokalu. Uzyskanie mieszkania wiąże się z udokumentowaniem przez policjanta poniesienia kosztów zakupu mieszkania, wykazaniem związku pomiędzy faktem uzyskania lokalu i pomocą finansowana jego uzyskanie. Komendant Wojewódzki Policji w [...], decyzją z [...]2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 2 kpa; art. 94 w związku z art. 88 i 95 ust. 1 pkt 2 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. (Dz.U. Nr 131, poz. 1468 z późn. zm.) w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów; utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swoje oparł o następujące ustalenia i rozważania: Skarżący pełni służbę w Komisariacie Policji w [...]. Z dniem [...].2008 r., został mianowany funkcjonariuszem w służbie stałej. Wnioskiem z dnia [...].2012 r., zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w [...] o przyznanie pomocy finansowej na uzyskany dom nr [...] w [...]. Do ww. wniosku dołączył kserokopię aktu notarialnego z dnia [...].2012 r., sprzedaży domu nr [...] w [...] oraz oświadczenie o stanie technicznym wraz z kserokopiami faktur. W sytuacji, kiedy policjant ma odpowiednie mieszkanie lub dom w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej ( art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy), to cel przepisu został osiągnięty, a wobec tego nie powstaje prawo do lokalu (o którym mowa w art. 88 ustawy) jak również do pomocy finansowej (określonej w art. 94 ustawy). Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. (Dz.U. Nr 131, poz. 1468 z późn. zm.) w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów pomoc finansowa przyznaje się na wniosek policjanta. Natomiast w świetle § 4 ww. rozporządzenia wysokość pomocy finansowej ustala się według uprawnień przysługujących na dzień złożenia wniosku. Stanowisko takie prezentuje również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 29 kwietnia 2009r. sygn. I OPS 7/08 (ONSAiWSA 2009, Nr 4, poz.66) twierdząc, że fakt nabycia domu (lokalu) mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, nawet gdy przed tym nabyciem funkcjonariusz spełniał przesłanki otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego może być powodem wygaśnięcia uprawnień funkcjonariusza do pomocy finansowej, jeżeli w następstwie nabycia domu (lokalu) funkcjonariusz posiada dom (lokal) o odpowiedniej powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenia nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Na dzień złożenia wniosku, zainteresowany posiadał dom w miejscowości pobliskiej miejscu pełnienia służby. Jak wynika z dokumentów powierzchnia użytkowa przedmiotowego domu wynosi [...]m2, w tym [...]m2 powierzchni mieszkalnej. W związku z powyższym w domu tym skarżący ma zapewnione przysługujące mu normy zaludnienia (tj.od 14m2 do 20m2 powierzchni mieszkalnej). Lokal mieszkalny w myśl § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r., w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884 z późn. zmianami) przydziela się policjantowi według norm zaludnienia - dla policjanta samotnego dwie normy zaludnienia. Norma zaludnienia przysługująca funkcjonariuszowi określona w § 3 w/w rozporządzenia wynosi od 7 do 10m2 powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi. Jednakże mając na względzie fakt, że składając wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy funkcjonariusz podał, że zakupiony dom wymagał remontu i nie nadawał się do zamieszkania organ I instancji wezwał zainteresowanego do przedstawienia dokumentów potwierdzających brak możliwości zamieszkania w domu na dzień złożenia wniosku. Na powyższe wezwanie skarżący dostarczył kserokopie faktur zakupu materiałów remontowych, których daty wystawienia poprzedzają datę złożenia wniosku. Nadmienić należy, że w prowadzonej równolegle sprawie równoważnika pieniężnego za brak lokalu zainteresowany podał, że [...] 2012 r, rozpoczął remontowe prace wykończeniowe polegające m.in. na położeniu gładzi, pomalowaniu ścian, wyposażeniu łazienki i kuchni. W rozpatrywanej sprawie bezspornym pozostaje fakt, iż w akcie notarialnym nie ma zapisu, że dom wymaga remontu. Akt notarialny został sporządzony w dniu [...].2012 r. W § 5 aktu strony ustaliły, że wydanie nieruchomości będącej przedmiotem umowy, w stanie niepogorszonym, w posiadanie kupującemu nastąpi nie później niż do dnia 06.06.2012 r. Z dniem wydania przeszły na kupującego wszelkie korzyści i ciężary związane z nabytą nieruchomością. Zatem z uwagi na fakt, iż zainteresowany złożył wniosek o przyznanie świadczenia ponad pół roku po zakupie przedmiotowej nieruchomości a wszystkie dostarczone kserokopie faktur zakupu materiałów remontowych poprzedzają datę złożenia wniosku jednoznacznie stwierdzić należy, że zainteresowany na dzień złożenia wniosku miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i tym samym nie przysługuje mu prawo do pomocy finansowej określone w art. 94 ust. 1. W skardze złożonej do sądu, skarżący powołał się na wskazaną już w odwołaniu okoliczność zaciągnięcia kredytu hipotecznego na uzyskanie domu. W ustosunkowaniu się do argumentów organu odwoławczego wyjaśnił, że o tym, iż dom wymaga gruntownego remontu wnioskować należy z niskiej jego ceny. Podnosił, że w chwili obecnej z uwagi na brak środków finansowych wyłącznie parter domu został wyremontowany, a pierwsze piętro jest w całkowicie surowym stanie. Dodał, że dopiero w [...] 2013 r. nabył meble oraz stół i krzesła do domu i nie posiada jeszcze, z uwagi na brak finansów, radia i telewizora. Twierdził, że dokonuje zakupu niezbędnych rzeczy potrzebnych do wykończenia i utrzymania domu, konieczne jest zakupienie chociażby opału czy wykonanie ocieplenie poddasza oraz ścian budynku w celu zmniejszenia utraty ciepła. Tym samym, w ocenie strony, twierdzenie, że w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie tj. [...].2012 r. skarżący miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe jest twierdzeniem błędnym. Ponadto, skarżący zwrócił uwagę na okoliczność, że w chwili składania wniosku nigdzie nie było określone kiedy należy to zrobić, a w poprzednich latach wnioski takie należało składać dopiero po nabyci nieruchomości, a dopiero od roku 2011 (jak oświadczyła osoba przyjmująca wniosek w KMP w [...]) przed nabyciem. Skarżący wyjaśnił, że dopiero po złożeniu przez niego wniosku, Komendant Miejski Policji w [...]u przysłał pismo do Komisariatu Policji w [...] o tym by zapoznać funkcjonariuszy o tym, aby składali wnioski o dofinansowane na zakup lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych przed ich nabyciem. Oczywistym jest, w ocenie strony, że złożyłaby takowy wniosek przed nabyciem nieruchomości, aby uniknąć ewentualnych "nieporozumień", jednak w dniu składania wniosku nie posiadała takiej wiedzy, co było niezawinione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...]zważył, co następuje: Ocena zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływana, jako: "p.p.s.a.", potwierdza, iż organ odwoławczy uchybił przepisom postępowania, tj. art. 6, 7, 77 § 1 oraz 107 § 1 i 3 kpa, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Problematyka związana z uprawnieniami funkcjonariuszy Policji do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uregulowana została w Rozdziale 8 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ww. ustawy, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Uprawnienie powyższe może być zrealizowane przez przydzielenie lokalu z zasobów, o których mowa w art. 90 ust. 1 powołanej ustawy. W sytuacji, gdy policjant nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych określonych w art. 88 ust. 1, może ubiegać się o pomoc finansową na uzyskanie takiego lokalu, a do czasu zaspokojenia tych uprawnień otrzymuje obligatoryjnie równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, przewidziany w art. 92 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Pomoc ta została wprowadzona w interesie służby, z uwagi na dyspozycyjność funkcjonariuszy Policji. Z przepisem art. 88 ust. 1 koresponduje przepis art. 95 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o Policji wyłączający z grona policjantów, którym przydziela się lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej tych policjantów, którzy posiadają odpowiedni lokal mieszkalny, lub których małżonek posiada taki lokal. Istnienie przesłanek wyłączających przyznanie lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, wymienionych w treści art. 95 ust. 1 ustawy o Policji, uniemożliwia przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie mieszkania. Ocena, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki do pomocy finansowej powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, tj. na dzień złożenia wniosku o przyznanie ww. pomocy. Ocena ta winna polegać na zbadaniu, czy w dacie złożenia wniosku funkcjonariusz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, tzn. czy posiadał lokal mieszkalny lub dom nadający się do zamieszkania w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OPS 7/08, publ.: CBOIS; orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie niniejszej organy obu instancji uznały, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie ww. lokalu mieszkalnego skarżący nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, w szczególności, że przedmiotowy lokal nie nadawał się do zamieszkania. W ocenie Sądu, powyższe stanowisko jest co najmniej przedwczesne (a tym samym wadliwe), bowiem nie zostało poprzedzone wszechstronną i rzetelną analizą oraz oceną wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji również naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 11 kpa. Organy obu instancji uznając, że skarżący w dniu złożenia wniosku miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, powołały takie argumenty jak: - nie wykazanie żadnymi dokumentami braku możliwości zamieszkania w nabytym domu w momencie jego kupna, - złożenie przez skarżącego wniosku po upływie sześciu miesięcy od kupna domu, - brak w akcie notarialnym informacji o złym stanie technicznym nabywanego budynku w dniu jego sprzedaży oraz dodatkowy argument organu odwoławczego, że wszystkie dostarczone kserokopie faktur zakupu materiałów remontowych poprzedzają datę złożenia wniosku. Żaden z powyższych argumentów nie był zasadny. Odnosząc się do pierwszego przytoczonego argumentu organu, należy przypomnieć, że po złożeniu przez stronę wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy, oświadczenia o konieczności generalnego remontu nabytego domu (dowód: k. 13 akt administracyjnych), organ zobowiązał stronę do przedłożenia dwóch dokumentów: 1. Oświadczenia o stanie technicznym kupionego domu na dzień złożenia wniosku (np. stan instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej, grzewczej, oraz innych elementów, które uniemożliwiały zajmowanie tego domu w dniu złożenia wniosku). 2. Przedstawienia dokumentów potwierdzających konieczność wykonania opisanych przez stronę prac remontowych (dowód: k. 17 ww. akt). Skarżący w wykonaniu powyższego wezwania przedłożył: 1. Oświadczenie, w którym stwierdził, że dom, który zakupił, nie nadawał się do zamieszkania w dniu złożenia wniosku z uwagi na dużą ilość wilgoci, wynikającej z faktu świeżo położonych tynków wewnętrznych oraz z uwagi na niewykończenie łazienki, tj. prysznica, umywalki, sedesu. Wyjaśnił też, że dom nie posiadał kuchni i jej wyposażenia, jak kuchenki i płyty gazowej (dowód: k. 33 ww. akt) 2. Rachunki stwierdzające nabycie technicznych elementów wyposażenia domu, a w tym nabycia kotła grzewczego oraz instalacji wodno-sanitarnej dowód: k. 19-32 ww. akt). W świetle powyższego nie sposób zarzucić stronie niewykonania polecenia organu. Skarżący przedłożył bowiem oświadczenie dotyczące stanu technicznego domu, jak i dokumenty, które stwierdzają nabycie urządzeń technicznych potrzebnych do remontu i to w dużym zakresie. Skoro nabyte urządzenia służyły do remontu, to trudno zarzucić stronie, że dokumenty te nie potwierdzają konieczności podjęcia opisanych przez stronę prac remontowych. Organ czyniąc zarzut, że skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów, nie wyjaśnił na żadnym etapie postępowania (nawet w decyzji) o jakie konkretne dokumenty chodziło. W szczególności nie wyjaśnił, czy chodziło o opinie techniczne, a w tym mające cechy ekspertyzy. Trzeba zauważyć, że organ w sytuacji, kiedy stwierdził, że przedłożone przez stronę dokumenty nie są wystarczające do poczynienia istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, miał możność, w oparciu o przepis art. 6, 7, 8, 9, 75 § 1 oraz 77 § 1 kpa zobowiązać stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów (dowodów) na poparcie jej twierdzeń, informując jednocześnie o ewentualnych negatywnych skutkach zaniechania tej czynności procesowej lub w oparciu o art. 84 § 1 kpa dopuścić dowód z opinii biegłego albo też na podstawie art. 85 § 1 kpa przeprowadzić oględziny. Ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na zasadność udzielenia pomocy finansowej spoczywa na wnioskodawcy, to jednak nie zwalnia to organu z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie obowiązkiem organów było zbadanie, czy w dacie złożenia wniosku, funkcjonariusz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W ww. uchwale NSA rozważając problem, jak należy rozumieć zaspokojenie prawa funkcjonariusza do lokalu, a inaczej mówiąc zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych, doszedł do wniosku, że chodzi tu o to, czy dom (lokal) nadawał się do zamieszkania w tejże dacie. W świetle powyższego, biorąc pod uwagę poczynione przez organ ustalenia faktyczne, jak i podjęte czynności procesowe, należało dojść do wniosku, że organ zaniechał dokonania wszechstronnej analizy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ustosunkowując się do zarzutu organu dotyczącego złożenia wniosku po dokonaniu nabycia domu, to okoliczność ta w ocenie sądu nie przesądza o niezasadności wniosku. Rozstrzygnęła to wskazana wyżej uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r., w której NSA podkreślił, że nabycie domu (lokalu) przed datą zgłoszenia roszczenia o pomoc finansową automatycznie nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy. Podobnie też nie może być przesądzający dla sprawy fakt, że skarżący dokonał zakupu wszystkich materiałów remontowych przed datą złożenia wniosku, skoro rozstrzygającą dla sprawy okolicznością jest, czy w tej dacie zakupiony dom nadawał się do zamieszkania. Co się natomiast tyczy wysuniętego przez organ argumentu, co do braku w akcie notarialnym informacji o złym stanie technicznym nabywanego budynku w dniu jego sprzedaży, to argument ten jest niezrozumiały, w świetle okoliczności, iż z żadnego przepisu prawa nie wynika obowiązek zamieszczania w akcie notarialnym informacji o stanie technicznym nabywanej nieruchomości. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej uchybienia procesowe, jakich dopuściły się organy orzekające, konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji. Rozpatrując ponownie sprawę w następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku, organy uwzględnią powyższą ocenę prawną. W sposób wyczerpujący rozpatrzą zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w razie potrzeby podejmą stosowne czynności w celu jego uzupełnienia. Rozstrzygnięcie podjęte w sprawie należycie uzasadnią, czynić zadość wymogom z art. 107 § 3 w związku z art. 11 kpa. Nadto, dokonując oceny, czy na dzień złożenia wniosku wystąpiły przesłanki udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie ww. domu, organy weźmą pod uwagę, że lokal nadający się do zamieszkania przez funkcjonariusza Policji to lokal, który winien odpowiadać pewnym standardom bezpieczeństwa, sanitarnym oraz wymogom technicznym. Z tych względów na podstawie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 152 ppsa, orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.