IV SA/Wr 96/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant : Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. K.-K. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Rektora Uniwersytetu W. na rzecz skarżącej M. K.-K. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Prorektora ds. studenckich Uniwersytetu W. działającego z upoważnienia Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] wydana z powołaniem się na przepisy art. 175 ust. 2 w związku z art. 199 ust. 1 kpt 3 i ust. 4 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 3 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu W., stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 57/2012 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 21 maja 2012 r. oraz art. 104 i 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówiono M. K.-K. (dalej: skarżąca) przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów w roku akademicki 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej organ wskazał , że zgodnie z zasadami przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów na wydziale chemii , stypendium to może otrzymać doktorant, który spełni łącznie następujące kryteria: 1. praca naukowa została oceniona przez opiekunów naukowych lub promotorów na ocenę bardzo dobrą w obu semestrach roku akademickiego 2011/2012; 2. praca dydaktyczna została oceniona przez kierowników poszczególnych zakładów dydaktycznych na ocenę bardzo dobrą w obu semestrach roku akademickiego 2011/2012, 3. zdał egzamin określony wymogami programu studiów na Wydziale Chemii na ocenę bardzo dobrą. W ocenie organu skarżąca nie spełniła wszystkich wymogów określonych w powyższych zasadach , a mianowicie nie spełniła z wymogu prowadzenia zajęć dydaktycznych w obu semestrach w roku akademickim 2011/2012, albowiem w okresie od 14 lutego 2012 r. do 30 lipca 2012 r. przebywała na urlopie macierzyńskim. W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła zarzut krzywdzącego potraktowania jej , które oceniła jako akt dyskryminacji z powodu macierzyństwa. Zdaniem odwołującej przedmiotowe stypendium jest przeznaczone do wspierania bardzo dobrych doktorantów, do których ona się zalicza, zaś odpowiedzialność za brak godzin dydaktycznych leży po stronie Uniwersytetu W., jak również polskiego prawa, przez co nie mogła spełnić wymogów w zakresie dydaktyki. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Prorektor ds. studenckich Uniwersytetu W. działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . W motywach decyzji ostatecznej organ przytoczył treść § 19 ust. 2 regulaminu stypendium dla najlepszych doktorantów stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 57/2012 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 21 maja 2012 r. , który przewiduje , że stypendium dla najlepszych doktorantów, na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki , a mianowicie : 1. uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, 2. wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej, 3. podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez Uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej. Zgodnie zaś z Zasadami przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów na Wydziale Chemii wymóg, opisany w pkt. 3 został doprecyzowany w ten sposób, że praca dydaktyczna została oceniona przez kierowników poszczególnych zakładów dydaktycznych na ocenę bardzo dobrą w obu semestrach roku akademickiego 2011/2012. Według organu fakt skorzystania przez skarżącą z prawa do urlopu macierzyńskiego w okresie od 14 lutego 2012 r. do 30 lipca 2012 r. spowodował, że nie prowadziła ona zajęć dydaktycznych, tym samym nie spełniła wszystkich kryteriów, niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie stypendium. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której M. K.-K. wniosła o jej uchylenie. Skarga została oparta na zarzucie naruszenia art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zdaniem skarżącej, art.199 ust. 5 pkt. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zawiera wymóg spełnienia wszystkich kryteriów przyznania takiego stypendium w sposób łączny (tzn. uzyskaniem bardzo dobrych lub dobrych wyników egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, wykazaniem się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu pracy doktorskiej oraz szczególnym zaangażowaniem się w pracy dydaktycznej). Jednak ustawodawca wyraźnie stwierdza, że "zaangażowanie się w pracy dydaktycznej" ma być oceniane podczas "studiów doktoranckich"( art.199 ust. 5 pkt. 2, c), a więc nie nakłada wymogu zawężenia okresu ocenianego nawet do roku akademickiego, a co dopiero wymogu oddzielnego oceniania obu semestrów. W ocenie skarżącej bezprawne jest zawężenie tego wymogu do oddzielnie ocenianych, obu semestrów przez Wydział Chemii Uniwersytetu W. , gdyż zawęża to w sposób mniej korzystny dla doktoranta działanie przepisu prawnego niż wymaga tego ustawa, a ponadto jest przepisem wewnętrznym ograniczającym działanie ustawy, którą Uniwersytet ma obowiązek stosować. Skarżąca przyznała, że w roku akademickim 2011/2012 nie prowadziła zajęć dydaktycznych ze względu na odsunięcie jej – z uwagi na przepisy BHP- przez Wydział Chemii od ich prowadzenia zajęć z powodu ciąży. Jednakże w zamian nie przydzielono jej prowadzenia innych zajęć (np. zajęć seminaryjnych lub konwersatoriów), które byłyby bezpieczne do prowadzenia w je stanie. Wobec tego – jej zdaniem- odpowiedzialność za brak godzin dydaktycznych w roku akademickim 2011/2012 leży po stronie Wydziału Chemii Uniwersytetu W.. W ocenie skarżącej spełniła ona wszelkie wymagane ustawą kryteria przyznania jej stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2012/2013 , natomiast podnoszenie faktu jej ciąży i macierzyństwa w kontekście naruszeń prawa i organizacji pracy przez Uniwersytet stanowi przejaw dyskryminacji ze względu na płeć. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wraz z uzasadnieniem zawartym w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosła, że obowiązujące przepisy nie przewidują żadnych odstępstw od zasady spełnienia wszystkich wymaganych kryteriów łącznie, aby znaleźć się na rankingowej liście najlepszych doktorantów, o których mowa w wyżej powołanym § 19 ust.3 regulaminu stypendium dla najlepszych doktorantów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wywiedzionych. Stosownie do przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz art.1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu wyłącznie pod kątem legalności rozumianej jako zgodność z prawem materialnym i procesowym. Wprawdzie sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie jest jednak związany wyartykułowanymi w skardze zarzutami , sformułowanymi w niej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 §1p.p.s.a.) , lecz bada daną sprawę administracyjną w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych . Oceniając więc pod takim kątem decyzję będącą przedmiotem osądu Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( art.145 §1 pkt1 lit. b p.p.s.a ) . Jak wynika z §1 statutu Uniwersytetu W. jest on uczelnią publiczną , działającą w oparciu o ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) , której art. 60 ust.6 przewiduje , że organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych . Kierownikiem wydziału jest dziekan. Istnienie innego , oprócz rektora organu jednoosobowego może przewidywać jedynie statut uczelni niepublicznej ( art.60 ust.7 wskazanej wyżej ustawy ). Zgodnie z art. 199 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jedną z form pomocy materialnej dla doktorantów jest stypendium dla najlepszych doktorantów . Przepis art. 207 ust.1 powołanej ustawy stanowi ,że do decyzji podjętych przez organy uczelni ( ...) w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Z kolei ust.2 art. 207 tej ustawy wynika, że decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (zwany dalej k.p.a). Przytoczone regulacje prawne nie pozostawiają wątpliwości co do tego , że postępowanie w sprawie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji k.p.a. Wymaga podkreślenia ,że odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego , o którym mowa w art.207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym polega na zachowaniu minimum procedury administracyjnej , niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej . Przy czym nakaz ten należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje , jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów k.p.a. , winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają ( zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 0106. 2011r. sygn. IISA /Bd 347/11 , LEX nr 992808 , wyrok NSA z 13.10.1011 sygn. I OSK 1304/11 Lex nr 1069584). Skoro zatem organy uczelni muszą przy wydawaniu decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego , to związane są przepisami kodeksu również przy powierzeniu kontroli instancyjnej rozstrzygnięć wydanych w tym postępowaniu temu samemu organowi w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozstrzygniecie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 k.p.a., do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań , które z kolei poprzez art. 140 k.p.a. odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Niezależnie od tego organy odwoławcze , w tym i organ w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozstrzygniecie sprawy, zobowiązane są do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w k.p.a. zawartych w Dziale I Kodeksu zatytułowanym "Przepisy ogólne". W tej grupie przepisów znajduje się art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., wedle którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W tym miejscu zauważyć należy, że takie brzmienie przepis ten uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011 r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011, nr 6, poz. 18 ze zm.). W uzasadnieniu projektu do powołanej wyżej ustawy wskazano, że " celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". A zatem przepis się art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. znajduje także zastosowanie w odniesieniu do decyzji wydanej w trybie art.127 § 3 k.p.a. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 18 lutego 2013r. sygn. II GPS 4/12 stwierdzając ,że " Artykuł 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed zmianą dokonaną przepisem art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011, nr 6, poz. 18 ze zm.) miał zastosowanie do pracownika organu jednoosobowego w postepowaniu zainicjowanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu ." Wspomniana wyżej nowelizacja , wobec odesłania w art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 k.p.a., dotyczy zatem także pracowników, działających z upoważnienia rektora. Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji prof. dr hab. [...] był Prorektorem DS. Studenckich Uniwersytetu W., który działając na mocy upoważnienia wydał decyzję w imieniu Rektora Uniwersytetu W.. Nie jest zatem osobą piastującą funkcję organu (Rektora), lecz pracownikiem tego organu, do którego w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ma zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Niedopuszczalne było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji przez tego samego pracownika. Stwierdzone naruszenie prawa daje wobec tego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została między innymi przez pracownika, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 k.p.a. W takim stanie faktycznym sprawy rozstrzygnięcie Sądu musiało dotyczyć, w pierwszej kolejności, zachowania przez organ administracji obowiązującej procedury administracyjnej w toku rozpoznawania wniosku skarżącej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem uwzględniać ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Jednocześnie wobec stwierdzenia we wskazanym wyżej zakresie istotnych naruszeń proceduralnych przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się merytorycznie w tej sprawie . Z tych względów na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego aktu podjęto stosowanie do art. 152 powołanej ustawy ,zaś o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy