I FZ 397/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 144/13 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 maja 2011 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r. postanawia oddalić zażalenie. Zażalenie P. sp. z o.o. w W. dotyczy postanowienia z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 144/13, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", odmówił P. sp. z o.o. w W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 maja 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że w złożonym wniosku o przywrócenia skargi skarżąca podała, iż w dniu 24 maja 2011 r. odebrała dwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 maja 2011 r. wydane w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października 2005 r. do stycznia 2006 r. oraz podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r., jednak ze względu na zły stan zdrowia nie była w stanie w ustawowym terminie sporządzić i wnieść do sądu skargi czyniącej zadość wymaganiom profesjonalnie przygotowanego pisma procesowego obejmującego wszystkie istotne okoliczności sprawy. Reprezentująca skarżącą Prezes Zarządu wyjaśniła, że zarząd w spółce sprawuje jednoosobowo, ze względów finansowych nie zatrudnia żadnego pracownika, który mógłby w jej imieniu sporządzić skargę. Oczekiwane skutki w postaci względnej poprawy samopoczucia Prezes Zarządu przyniosło dopiero leczenie zastosowane począwszy od marca 2012 r. W związku z tym w pierwszym możliwym momencie, w którym była w stanie w sposób logiczny zebrać i ustosunkować się do całości zgromadzonego materiału dowodowego tj. 16 stycznia 2013 r. sporządziła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz niniejszy wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd wskazał, że wniosek został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, co oznacza iż jego przywrócenie jest możliwe jedynie w wyjątkowych przypadkach. Dodał, że zasadniczym powodem uchybienia terminu była długotrwała, trudna do zdiagnozowania, a w konsekwencji do skutecznego leczenia choroba. W ocenie Sądu, nie ulegało wątpliwości, że choroba, na którą cierpi Prezes Zarządu ma negatywny wpływ na jej funkcjonowanie zarówno w życiu osobistym jak i zawodowym. Niemniej jednak rozpatrując wniosek Sąd zobligowany był do zbadania, czy jej wystąpienie wyczerpuje przesłankę braku winy, która uzasadniałaby uwzględnienie wniosku. Dokonując oceny wskazanych we wniosku okoliczności Sąd stwierdził, że nie wykazano w sposób przekonujący braku winy. Z przedstawionych zaświadczeń lekarskich nie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, że poza dwoma okresami hospitalizacji tj. 19 listopada - 21 grudnia 2009 r., 22 marca – 4 kwietnia 2012 r. (z których żaden nie przypada w terminie do wniesienia skargi), Prezes Zarządu nie była w stanie, przy zachowaniu należytej staranności, podjąć działań zmierzających do zachowania terminu do wniesienia skargi. Sąd oceniając przedłożone zaświadczenia miał na względzie, że z ostatniego z nich, tj. zaświadczenia z dnia 11 stycznia 2013 r., a więc z okresu bezpośrednio poprzedzającego złożenie przedmiotowego wniosku wynikało, że od listopada 2012 r. nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia, objawiające się bardzo silnymi zaburzeniami koncentracji, pamięci, które w znacznym stopniu mogły negatywnie wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjentki. Jeżeli zatem w wynikającym z ww. zaświadczenia nasileniu choroby Prezes Zarządu była w stanie samodzielnie przygotować blisko 60 stronnicową skargę, to w ocenie Sądu brak było podstaw do przyjęcia, że w sprawie niniejszej zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do dokonania czynności, po upływie roku od jego uchybienia. W złożonym zażaleniu reprezentująca spółkę Prezes Zarządu wskazała, że od wielu lat cierpi na chorobę afektywną dwubiegunową. Wyjaśniła, że z przedłożonych opinii oraz licznych zaświadczeń wynika, iż choroba ta wpływa na możliwość bieżącego działania osoby chorej i uniemożliwia wykonywanie nie tylko czynności życiowych ale i zawodowych. W jej ocenie, wniosek Sądu, że w ustalonym stanie sprawy Prezes Zarządu mogła sporządzić i złożyć skargę w ustawowym terminie był zbyt daleko idący, gdyż fakt ten może jedynie świadczyć o tym, iż w dniu napisania wniosku osoba ta była w stanie napisać ten wniosek, co nie może być traktowane rozszerzająco, zwłaszcza w obliczu przestawionych zaświadczeń lekarskich oraz istoty samej choroby. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne i w związku z tym podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oprócz złożenia stosowanego wniosku, warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest również zachowanie siedmiodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a także uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, bowiem były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679), a samo działanie strony należy oceniać według obiektywnego miernika staranności. W niniejszej sprawie wniosek złożony został po upływie roku od uchybionego terminu. Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu powołuje się na niemożność dokonania czynności w terminie spowodowaną chorobą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kierując się obiektywnym miernikiem staranności, należy stwierdzić, że skarżąca nie zachowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zgodzić się należy z rozważaniami Sądu pierwszej instancji, że choroba, na którą cierpi skarżąca ma negatywny wpływ na jej funkcjonowanie zarówno w życiu osobistym jak i zawodowym. Jednakże nie stanowi ona okoliczności nie do przezwyciężenia, a na pewno już nie przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zważyć należy za Sądem pierwszej instancji, że z przedstawionych zaświadczeń lekarskich nie wynika, iż poza dwoma okresami hospitalizacji tj. 19 listopada - 21 grudnia 2009 r., 22 marca – 4 kwietnia 2012 r. reprezentująca spółkę Prezes Zarządu nie była w stanie przy zachowaniu należytej staranności podjąć działań zmierzających do zachowania terminu do wniesienia skargi. Nawet bowiem nie mogąc osobiście dochować terminu dla złożenia skargi, mogła skorzystać z pomocy osoby trzeciej, a zatem mogła podjąć działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów nie można bezpośrednio wywnioskować, że choroba uniemożliwiła jej zachowania terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą NSA tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choroba skarżącej nie nosiła znamion nagłej, niemożliwej do przewidzenia przypadłości, a skarżąca nie wykazała, że w okresie, w jakim doszło do uchybienia terminu przybrała ona taki charakter, iż uniemożliwiała jej nawiązanie kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem. Nawet najpoważniejsza bowiem choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowienie Sądu pierwszej instancji jest trafne i odpowiada prawu, brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że w sprawie niniejszej zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do dokonania czynności, po upływie roku od jego uchybienia. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.