I SA/Gd 294/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF, którego braki zostały uzupełnione w dniu 16 kwietnia 2013 r., skarżąca E. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest odmowa umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne. Z tych względów w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżąca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania na żadnym etapie postępowania sądowodaministracyjnego. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawczyni ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W myśl przepisu art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych przez nią – na wezwanie referendarza sądowego – dodatkowego oświadczenia z dnia 10 maja 2013 r. i dokumentów źródłowych (zaświadczeń z dnia 9 i 10 maja 2013 r. w przedmiocie wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy oraz odpisów: zeznania podatkowego PIT-37 z załącznikiem PIT/O za 2012 r., rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT-40A za 2012 r., umowy o kartę płatniczą, legitymacji [...], potwierdzeń wykonania przelewów tytułem opłat za mieszkanie i gaz, faktury za gaz z dnia 16 listopada 2012 r.) ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, pobiera okresową rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 779,80 zł, która jest jej jedynym źródłem utrzymania. Ze świadczenia tego prowadzona jest egzekucja, w ramach której dokonuje się potrąceń w wysokości 194,95 zł miesięcznie. W konsekwencji kwota do wypłaty wynosi 480,67 zł. Wnioskodawczyni nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu. Z tego tytułu winna dokonywać opłat czynszowych w wysokości 239 zł miesięcznie oraz ponosić opłaty za gaz i prąd. Jednakże z powodu braku środków finansowych wnioskodawczyni nie uiszcza opłat czynszowych regularnie – ostatnią wpłatę z tego tytułu dokonała w styczniu br. Nadto posiada zadłużenie względem ZUS oraz względem instytucji finansowych z tytułu udzielonych jej kredytów, które to zobowiązania są obecnie dochodzone w ramach egzekucji prowadzonej z jej majątku. Wnioskodawczyni, jak oświadczyła, nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne, w szczególności wysokość dochodów faktycznie postawionych do dyspozycji wnioskodawczyni (480,67 zł) oraz brak jakichkolwiek oszczędności, uznano, iż udowodniła ona, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia – bez uszczerbku koniecznego utrzymania –kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.