I OSK 2099/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2154/12 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 4 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2154/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2012 r., nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja tegoż organu z [...] czerwca 2012 r., nr [...]. Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z 28 grudnia 2011 r., A. K. wystąpił do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z [...] października 2011 nr [...], zaś Minister decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności, utrzymując tę decyzję w mocy, swoją decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...]. A. K., wnioskiem z 18 kwietnia 2012 r., zwrócił się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2012 r., jako podstawę wskazując art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 k.p.a. i stwierdzając, iż ta sama osoba podpisała decyzję w obu instancjach, zaś Sąd Administracyjny w sprawach z jego skarg na wcześniejsze decyzje Ministra z tego powodu je uchylał. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzjami z [...] czerwca 2012 r. i [...] października 2012 r. – wskazanymi na wstępie – odmówił uchylenia decyzji z [...] marca 2012 r., wskazując, że na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłączeniu od prowadzenia sprawy podlega pracownik organu administracji, ale ta przesłanka nie dotyczy ministrów i wyjaśniając, jakie przepisy określają zakres działania ministra pracy i polityki społecznej – tj. jakimi działami administracji rządowej kieruje, a także właściwość organów w sprawach z zakresu zatrudnienia, bezrobocia, pracy, w których organem pierwszej instancji jest wojewoda, zaś drugiej minister kierujący tymi działami. Odpowiadając zaś na zarzut zawarty we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że miała w niej miejsce sytuacja wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Minister podkreślił, że przesłanka w sprawie nie miała miejsca. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. K., wskazując, iż organ w postępowaniu o wznowienie postępowania, powinien rozpoznać sprawę w zakresie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z wnioskiem o wznowienie postępowania. Błędnie Minister uznał, że wniosek ten nie zawierał ww. podstawy do wznowienia postępowania, mimo iż dokumentują to dodatkowe pisma wyjaśniające, wskazujące na okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Oddalając skargę, Sąd wskazał, iż decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2012 r. została przez A. K. poddana kontroli sądu administracyjnego, w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 985/12 oddalił skargę. Jednocześnie A. K., wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2012 r., wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2012 r., wskazując na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w związku z naruszeniem, w jego ocenie, przy wydaniu przedmiotowej decyzji, art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazując na procesową dopuszczalność takiego działania Sąd uznał, iż Minister prawidłowo rozstrzygnął przedmiotową sprawę, nie dopatrując się podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2012 r. W szczególności, zdaniem Sądu, trafnie organ wskazał, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może mieć zastosowania do osoby Ministra i co zatem idzie w niniejszej sprawie nie mogło dojść do zaistnienia przesłanki wznowieniowej wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. K., reprezentowany przez radcę prawnego z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznania kosztów wynagrodzenia za pomoc prawną, udzieloną z urzędu. Skarga kasacyjna oparta została na podstawie z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: – art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. b/ p.p.s.a., poprzez brak dostrzeżenia z urzędu, iż zaskarżona decyzja wydana w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy została podpisana przez tę samą osobę co decyzja w I instancji, tj. przez Sekretarza stanu Jacka Męcinę działającego z upoważnienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej, co stanowiło naruszenie przez organ art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., – art. 145 § 1 ust. 1 lit. c/ p.p.s.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo, że organ nie dokonał w niej analizy przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., argumentując to brakiem możliwości badania sprawy z zakresu, z jakiego nie została wznowiona, co stanowiło naruszenie art. 149 § 2 k.p.a.; – art. 145 § 1 ust. 1 lit. c/ p.p.s.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w wyniku uznania, iż nienaruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. świadczy o braku przesłanek do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy rzeczona przesłanka wznowienia postępowania nie jest uzależniona od instytucji wyłączenia pracownika. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że uwadze Wojewódzkiego Sądu uszło, iż zaskarżone decyzje podpisane zostały przez tę samą osobę, sekretarza stanu, działającego z upoważnienia ministra, a wyłączeniu od zasady wskazanej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. podlega tylko osoba samego ministra, a sekretarz stanu nie jest zaliczony do podmiotów o takim przymiocie. Nadto podniesiono, że choć postępowanie wznowieniowe zostało przez Ministra zawężone do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., to Sąd nie zauważył, iż narusza to art. 149 § 2 k.p.a., zatem powinna być również zbadana przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jeśli chodzi o tę przesłankę, to nie dotyczy ona sytuacji, gdy decyzję podpisała ta sama osoba, a do tego Sąd się ograniczył. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona. Zarzuty jej można odnieść do dwóch kwestii, czy wad zaskarżonej przez A. K. decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2012 r. Pierwsza – naruszenie przez tę decyzję art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., druga – nie zajęcie się przez nią przesłanką wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która nastąpiła przy wydawaniu decyzji tegoż Ministra z [...] marca 2012 r. A. K. we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2012 r. wskazywał jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., jednak we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucił Ministrowi, iż wydając decyzję z [...] czerwca 2012 r. odmawiającą uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji z [...] marca 2012 r., nie zbadano przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Taki sam zarzut postawiony został w skardze i skardze kasacyjnej, tyle że już co do decyzji z 5 grudnia 2012 r. Błąd natomiast Wojewódzkiego Sądu, zdaniem skargi kasacyjnej, polegać miał na tym, że i Sąd tej przesłanki nie przeanalizował. Podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dacie wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzje. Wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony – art. 147 k.p.a. Jeżeli wznowienie postępowania ma nastąpić na żądanie strony powinna ona wskazać nowe fakty istotne dla sprawy, lub nowe dowody, skoro miały one być nieznane organowi w chwili wydawania decyzji. W sprawie zakończonej decyzją z [...] marca 2012 r., co do której o wznowienie postępowania wystąpił A. K., nie wskazał on nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., natomiast raczej chodziło o nową istotną okoliczność, którą miało być podpisanie decyzji z [...] marca 2012 r. przez tę samą osobę w obu instancjach. Jednak taka sytuacja nie mieści się w przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., lecz w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie było zatem podstaw do badania przesłanki z pkt 5 – nowe okoliczności, nowe dowody, raz dlatego, że takie nie wyszły na jaw, bowiem A. K. ich nie wskazał, a po drugie –istotą w sprawie było badanie naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu skarżący odniósł także do decyzji z [...] października 2012 r., zatem kończącej postępowanie wznowieniowe, co do decyzji z [...] marca 2012 r. Artykuł 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nakazuje wyłączenie się pracownika od udziału w sprawie, w której brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji. Naruszenie tego warunku jest podstawą do wznowienia postępowania, jak to nakazuje art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Nakaz ten, tj. wyłączenia się od prowadzenia sprawy nie dotyczy ministrów, którzy prowadzą postępowanie w obu instancjach – w drugiej z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W skardze kasacyjnej wskazuje się, że wyłączeniu od zasady przewidzianej art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie podlegają osoby upoważnione przez ministrów do prowadzenia w ich imieniu postępowań i podpisywania decyzji. Istotnie art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. zawierający definicje, nie wskazuje aby przez ministra rozumiał pracownika upoważnionego przez ten organ do działania w jego imieniu, bez względu na rangę tego pracownika. Jednak niniejsza sprawa nie wymaga w istocie rozważania tej kwestii. Stosownie do art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji w przypadku, jeśli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W sprawie nie można pominąć jej stanu w dacie rozstrzygania niniejszej skargi kasacyjnej. A. K. wniósł skargę na decyzję z [...] marca 2012 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 7 grudnia 2012 r. II SA/Wa 985/12 skargę oddalił (na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd w zaskarżonym wyroku). W dacie wydawania przez Wojewódzki Sąd wyroku, zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną, wyrok ten nie był prawomocny. Jednak już w chwili rozpoznawania niniejszej skargi kasacyjnej zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2015 r. I OSK 1382/13, którym skarga kasacyjna A. K. została oddalona. W świetle tych wyroków decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] marca 2012 r. jest decyzją nienaruszającą prawa. W takim stanie rzeczy nawet jeżeli decyzja z [...] marca 2012 r. jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. to i tak we wznowionym postępowaniu nie mogłaby być wydana decyzja o innym rozstrzygnięciu, aniżeli to jakie ona zawiera. W takiej sytuacji zaskarżona niniejszą skargą kasacyjną decyzja z [...] października 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję z [...] czerwca 2012 r., jest zasadna. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270). Natomiast Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej należy zwrócić uwagę, że ma obowiązek przestrzegania zasad wynikających z k.p.a., przy rozpoznawaniu spraw, z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, aby decyzje nie były wydane z naruszeniem art. 24 § 1 pkt. 5 Kpa w związku z art. 5 § 2 pkt. 4 k.p.a.