II OW 28/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant: asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Marszałka Województwa Małopolskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Małopolskiego a Starostą Wadowickim w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego remontu rowu melioracyjnego przebiegającego przez działkę nr 637 położoną w Inwałdzie postanawia wskazać Starostę Wadowickiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Wnioskiem z dnia 13 listopada 2012 r. Marszałek Województwa Małopolskiego, w imieniu którego działa Dyrektor Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Starosty Wadowickiego jako organu właściwego w sprawie wniosku A.T. i W.S. dotyczącego ustalenia zainteresowanych właścicieli gruntu i nakazania remontu rowu melioracyjnego przebiegającego przez działkę nr [...] położoną w Inwałdzie. W uzasadnieniu Marszałek wskazał, że w dniu 12 lipca 2012 r. do Dyrektora Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie wpłynęło pismo Starosty Wadowickiego przekazujące przedmiotowy wniosek. Wniosek został skierowany do Starosty za pośrednictwem Burmistrza Andrychowa. Starosta uznał, że wniosek dotyczy uszkodzenia urządzeń melioracji podstawowych. Jednocześnie podał, że "Zniszczenie rowu melioracyjnego sięga aż do ujścia potoku, którego nazwy nie ustalono. Wyrwa spowodowała również zniszczenie dwóch wylotów melioracyjnych oraz drenów. Zaistniała sytuacja i brak natychmiastowego remontu rowu spowoduje dalsze szkody w polach uprawnych". Marszałek wyjaśnił, że Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie, zgodnie ze statutem realizuje w imieniu Marszałka Województwa Małopolskiego zadania wynikające z wykonywania, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. Nr 145 – dalej jako "ustawa Prawo wodne"), praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa oraz w stosunku do pozostałych wód, nie wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy Prawo wodne, jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Ponadto do statutowych zadań Zarządu należy również programowanie planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych, jako zadania zlecone Marszałkowi Województwa Małopolskiego z zakresu administracji rządowej. Natomiast utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, do których zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo wodne zalicza się: rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, drenowania, rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m, stacje pomp do nawodnień ciśnieniowych, ziemne stawy rybne, groble na obszarach nawadnianych, systemy nawodnień grawitacyjnych i ciśnieniowych – jeżeli służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne, należy zgodnie z art 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. W przypadku, gdy obowiązek, o którym mowa w art. 77 ust. 1, nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w myśl art. 77 ust 2, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania Marszałek wskazał, że w trakcie wizji w terenie, przeprowadzonej w dniu 4 lipca 2012 r. przez Starostwo Powiatowe w Wadowicach, zniszczony został rów melioracyjny, dwa wyloty melioracyjne oraz dreny. W związku z faktem, że przedmiotowy obszar nie jest objęty działalnością spółki wodnej (Spółka Wodna w Inwałdzie uległa rozwiązaniu), utrzymywanie tych urządzeń należy do zainteresowanych właścicieli gruntów. Zatem w przypadku niewykonywania tego obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, właściwym w sprawie jest Starosta Wadowicki. Marszałek podkreślił, że zarówno wizja zorganizowana przez pracowników Starostwa, jak również wnioskodawcy, nie wykazali zniszczeń w urządzeniach melioracji wodnych podstawowych. W odpowiedzi na wniosek Starosta Wadowicki wniósł o nieuwzględnienie wniosku Marszałka Województwa Małopolskiego. Starosta podkreślił, że w trakcie wizji lokalnej, przeprowadzonej w dniu 4 lipca 2012 r. przez pracowników Wydziału Środowiska Starostwa Powiatowego w Wadowicach, stwierdzono ogromną wyrwę o długości 30 mb., szerokości 6 mb., i głębokości 3 mb., która spowodowała szkody w polach uprawnych na powierzchni około 200 m2. Zniszczenie rowu sięgnęło aż do jego ujścia do potoku, którego nazwy nie ustalono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spór kompetencyjny ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów, co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią jest ustalenie kwalifikacji prawnej cieku wodnego objętego wnioskiem. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że ciek ten jest rowem melioracyjnym, którego zniszczenie objęło także dwa wyloty melioracyjne oraz dreny. Stosownie zaś do treści art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się rowy, zaś zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 1a cytowanej ustawy, do tego rodzaju urządzeń wodnych zalicza się także drenowania. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. W niniejszej sprawie obowiązki w tym zakresie spoczywają więc na zainteresowanych właścicielach gruntu, bowiem jak wynika z akt sprawy, Spółka Wodna w Inwałdzie uległa rozwiązaniu. Zastosowanie cytowanego przepisu w sposób bezpośredni rzutuje na ustalenie organu właściwego w sprawie. Zgodnie zaś z art. 77 ust. 2 ustawy Prawo wodne, jeżeli obowiązek w zakresie utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Organy właściwe do wydawania pozwoleń wodnoprawnych zostały wprost wskazane w przepisie art. 140 ustawy Prawo wodne. Zasadą jest, że organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych jest starosta wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 140 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Jednocześnie ustawodawca przewidział szereg wyjątków, w których organem właściwym jest marszałek województwa (art. 140 ust. 2 ustawy Prawo wodne), a także, w przypadku gdy szczególne korzystanie z wód odbywa się w całości lub części na terenach zamkniętych, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 140 ust. 2a cytowanej ustawy). Jak wynika z akt sprawy, żadna z tych wyjątkowych sytuacji nie ma miejsca w niniejszej sprawie, bowiem prace związane z przedmiotowym rowem melioracyjnym nie mieszczą się w wyznaczającym kompetencję marszałka województwa katalogu określonym w art. 140 ust. 2 ustawy Prawo wodne, nie dotyczą również terenów zamkniętych. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 ustawy p.p.s.a., wskazał Starostę Wadowickiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy objętej wnioskiem. ----------------------- 2 4