I GZ 122/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1039/13 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt. V SA/Wa 1039/13, oddalił skargę E. sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2013 r., czyli jeszcze przed wydaniem powyższego wyroku, pełnomocnik skarżącego zgłosił wniosek o sporządzenie i doręczenie mu powyższego wyroku z uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1039/13 odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. W motywach postanowienia Sąd powołał się na przepis art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), według którego strona może żądać sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku w terminie siedmiu dni od chwili jego ogłoszenia. Sąd podkreślił, że skoro wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony jeszcze przed dniem ogłoszenia wyroku jako przedwczesny nie mógł być uwzględniony. Pełnomocnik Spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r. wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1039/13 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Sąd ten wskazał, iż trudności komunikacyjnyje w pomiędzy godziną 8 a 9 rano w dniu 6 grudnia 2013 r., jak również niewłaściwe przyjęcie przez pełnomocnika, że w sprawie ogłoszono już wyrok, nie mogą stanowić przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a. Pełnomocnik poprzestał na informacji znajdującej się na wokandzie, że doszło do publikacji orzeczenia. Orzeczeniem, które zostało ogłoszone w tym dniu było postanowienie z 6 grudnia 2013 r. o ponownym odroczeniu ogłoszenia, wydane w trybie art. 139 § 1 zdanie czwarte p.p.s.a. Sąd wskazał zaś, że przedłużenie terminu publikacyjnego na posiedzeniu wyznaczonym do ogłoszenia orzeczenia, o którym strony były zawiadomione, nie wymaga innego zawiadomienia prócz ogłoszenia (v. wyrok NSA z 8 grudnia 2005 r., II FSK 25/05, internetowa baza orzeczeń CBOiS). Zawiadomienie takie jest wystarczające bez względu na to, czy strona była czy też nie była obecna na rozprawie – pod warunkiem, że została należycie o niej zawiadomiona (wyrok NSA z 17 lipca 2007 r., II OSK 1017/06). Od powyższego postanowienia WSA w Warszawie pełnomocnik spółki wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i nadania sprawie biegu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 139 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 91 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. fez art. 78 Konstytucji, a także art. 2 Konstytucji, poprzez uznanie, że przedłużenie terminu odroczonej publikacji orzeczenia może nastąpić bez zawiadamiania stron nieobecnych na posiedzeniu wyznaczonym na ogłoszenie wyroku postanowieniem Sądu, w sytuacji gdy strony związane są postanowieniem Sądu o odroczeniu ogłoszenia wyroku zapadłym na posiedzeniu na którym zamknięto rozprawę a zgodnie z treścią art. 91 § 2 p.p.s.a. o posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas posiedzenia a w sytuacji gdy strona nie jest obecna na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć jej zawiadomienie na następne posiedzenie, co w zestawieniu z treścią przepisu, iż ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym oznacza, iż obowiązek ten dotyczy również posiedzenia jawnego wyznaczonego ponownie na ogłoszenie wyroku (tzw. przedłużenie odroczenia ogłoszenia wyroku) w sytuacji gdy strona była na tym posiedzeniu nieobecna, a działanie przeciwne stanowi faktyczne ograniczenie prawa obywatela do sądu oraz stoi w sprzeczności z zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. 2. art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez obciążenie pełnomocnika rzekomą winą w niedokonaniu czynności w postępowaniu sądowym w terminie polegającą na niezachowaniu należytej staranności, w sytuacji gdy pełnomocnik strony nie został zawiadomiony o wyznaczeniu nowego odroczonego posiedzenia jawnego na ogłoszenie orzeczenia, zaś działanie pełnomocnika strony, który zadzwonił do biura informacyjnego sądu i uzyskał informację, że uzasadnienie wyroku jest w przygotowaniu, stanowiło o działaniu pełnomocnika strony z należytą starannością wyłączającą winę w uchybieniu terminowi. Ponadto w zażaleniu wniesiono o zarządzenie przesłuchania rozmów przychodzących odbytych [...] i [...] grudnia 2013 r. z biurem informacyjnym WSA w Warszawie oraz odnalezienie rozmowy poprowadzonej przez pełnomocnika Skarżącego r.pr. L. Ł. z przedstawicielem Sądu oraz dopuszczenie dowodu z nagrania rozmowy telefonicznej na okoliczność braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wobec zyskania informacji o przygotowywaniu uzasadnienia wyroku przez sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, możliwe jest dopiero po jego ogłoszeniu. Według art. 139 § 1 p.p.s.a. ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę. Jednakże w sprawie zawiłej sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku na czas do czternastu dni. W postanowieniu o odroczeniu sąd powinien wyznaczyć termin ogłoszenia wyroku i ogłosić go niezwłocznie po zamknięciu rozprawy. Termin ten może być przedłużony tylko raz i co najwyżej o siedem dni. Zgodnie z § 2 tego przepisu ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym. Nieobecność stron nie wstrzymuje ogłoszenia. Jeżeli ogłoszenie było odroczone, może go dokonać jednoosobowo przewodniczący lub jeden z sędziów składu orzekającego. Treść art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W piśmie o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, iż Sąd I instancji odroczył publikację dwukrotnie, zgodnie z art. 139 § 1 p.p.s.a. Strona nietrafnie zarzuca, że doszło do naruszenia art. 91 § 2 p.p.s.a., pomija bowiem regulację wobec tego przepisu szczególną, tj. art. 139 § 1 tej ustawy. O ile bowiem w istocie w świetle art. 91 § 2 zd. 2-4 p.p.s.a. stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć zawiadomienie na następne posiedzenie, przy czym powinno być ono doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem (w przypadkach pilnych do trzech dni przed posiedzeniem), o tyle art. 139 § 1 p.p.s.a. określa szczególny tryb zawiadamiania o terminie publikacji orzeczenia. Zgodnie z tym przepisem (zd. 2-3) w sprawie zawiłej sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku na czas do czternastu dni, przy czym termin ogłoszenia wyroku wyznacza się w postanowieniu o odroczeniu i ogłasza się go niezwłocznie po zamknięciu rozprawy. W związku z tak określonym odrębnym sposobem zawiadomienia o terminie publikacji orzeczenia należy uznać, że jest to zawiadomienie wystarczające bez względu na to, czy strona była, czy też nie była na rozprawie obecna - pod warunkiem oczywiście, że strona była należycie zawiadomiona o rozprawie (por. np. wyrok NSA z 17 lipca 2007 r., II OSK 1017/06). W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowana prawidłowość zawiadomienia o terminie rozprawy 22 listopada 2013 r., W omawianym przypadku art. 91 § 2 p.p.s.a. nie znajdował zastosowania, tym samym przepis ten nie mógł być naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Brak wiedzy strony o terminie ogłoszenia orzeczenia pozostaje bez znaczenia dla rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tegoż orzeczenia w myśl art. 141 § 2 p.p.s.a. Warto jedynie nadmienić, że okoliczności sprawy wskazują na to, że pełnomocnik strony twierdząc iż otrzymał telefoniczną informację z biura informacyjnego WSA w Warszawie, że "uzasadnienie wyroku jest w przygotowaniu" nie wspomina nic o informacji jaką otrzymał odnośnie wyniku rozpoznania skargi. Wnoszenie o sporządzenie uzasadnienia wyroku bez upewnienia się, że jakikolwiek wyrok zapadł i w jakim terminie – a tym bardziej wyrok oddalający skargę, takiego wniosku wymagający – nie może korzystać z ochrony i modyfikować w jakimkolwiek względzie ściśle określonego terminu ustawowego z art. 141 § 2 p.p.s.a. Tym samym twierdzenie pełnomocnika, iż nie ponosi on winy według art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 87 § 2 p.p.s.a. nie może odnieść skutku. Z powyżej przytoczonych przepisów wynika bowiem, iż o terminie ogłoszenia odroczonego orzeczenia nie zawiadamia się stron oddzielnie, na piśmie. Samo zaś twierdzenie, iż pełnomocnik nie zdążył na ogłoszenie orzeczenia nie uprawdopodabnia braku winy, który uzasadniałby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Słusznie zatem WSA w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o przesłuchanie rozmów przychodzących z dnia [...] i [...] grudnia 2013 r. z biurem informacyjnym WSA w Warszawie i odnalezienie rozmowy przeprowadzonej przez pełnomocnika skarżącego radcę prawnego L. Ł. z pracownikiem sądu oraz dopuszczenie dowodu z nagrania rozmowy telefonicznej na okoliczność braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wobec uzyskania informacji o przygotowywaniu uzasadnienia wyroku przez sąd, wniosek ten jest bezprzedmiotowy. Należy zwrócić uwagę, iż pełnomocnik wykonał telefon do Sądu I instancji w dniu [...] lub [...] grudnia 2013 r. Skoro był przekonany, że wyrok został ogłoszony w dniu 6 grudnia 2013 r., to powinien był wykonać telefon w ciągu siedmiu dni od tej daty aby uzyskać informację o wyniku sprawy i dopiero wtedy, w zależności od tego wyniku, złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Ponadto profesjonalny pełnomocnik powinien zdawać sobie sprawę z treści art. 139 § 1 p.p.s.a., a tym samym z możliwości odroczenia odroczonego ogłoszenia wyroku a co za tym idzie, konieczności uzyskania informacji kiedy wyrok został ogłoszony (aby w terminie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia). Oczywistym jest, że na wokandzie z dnia 6 grudnia 2013 r. niniejsza sprawa została oznaczona wpisem "publikacja orzeczenia" i powinno być pełnomocnikowi wiadomym, że na wywieszonej wokandzie nie zaznacza się wyników poszczególnych spraw, a ogłoszenie w niniejszej sprawie mogło zostać ponownie odroczone. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.