III SA/Gd 145/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł ( spr. ) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 26 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 21 lipca 2011 r. K. R. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o pomoc w formie zasiłku celowego na zakup leków i żywności począwszy od sierpnia 2011 r. Wnioskodawca wskazał, że jego comiesięczny przychód stanowi renta w wysokości 280,07 zł. Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego w/w wnioskiem, w tym po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, Burmistrz Miasta decyzją z dnia 18 sierpnia 2011 r. odmówił udzielenia pomocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w toku postępowania ustalono, że K. R. jako osoba częściowo niezdolna do pracy otrzymuje świadczenie rentowe z ZUS w wysokości 940,83 zł, z którego potrącane są zobowiązania komornicze w wysokości 609,96 zł. W ocenie organu, dochód wnioskodawcy przekroczył tym samym określone w art. 8 ust. 1 pkt 1) ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe wynoszące 477 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Nadto w sytuacji wnioskodawcy nie wystąpiła jakiekolwiek szczególne okoliczności, które umożliwiałyby przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Wyliczając dochód wnioskodawcy organ stanął na stanowisku, że nie może być on pomniejszony o zajęcia komornicze z uwagi na to, że są to zaległe alimenty świadczone na rzecz instytucji a nie alimenty świadczone na rzecz innych osób (dzieci). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 października 2011 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta , podzielając pogląd, że dochód wnioskodawcy przekracza określone w ustawie kryterium dochodowe. W wyniku wniesionej przez skarżącego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r., wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Gd 36/12 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 października 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 18 sierpnia 2011 r. Sąd nie podzielił stanowiska organów, że zaległości alimentacyjne nie są świadczenieniami, które mogą wpływać na wysokość dochodu osoby uprawnionej do świadczeń z pomocy społecznej. Stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez ustalenie dochodu skarżącego z wyłączeniem wynikającego z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy obowiązku pomniejszenia dochodu o kwotę zapłaconych alimentów za pośrednictwem komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Sąd zobowiązał organ aby ponownie rozpoznając sprawę ustalił kwotę alimentów podlegających odliczeniu od dochodu, a następnie dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Decyzją z dnia 8 października 2012 r. Prezydent Miasta , po ponownym rozpoznaniu sprawy, przyznał K. R. pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 200 zł. Płatność zasiłku określono na najbliższy pracujący czwartek, który przypadnie po uprawomocnieniu się decyzji. Mając na uwadze zawarte w wyroku wytyczne, organ ustalił, że dochód wnioskodawcy w miesiącu czerwcu 2011 r. nie przekroczył kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej - art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Otrzymywane świadczenie rentowe w wysokości 940,83 zł, pomniejszono o zobowiązania komornicze w wysokości 609,96 zł z tytułu spłaty należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego. Ponadto wskazano, że zgodnie z oświadczeniem strony wydatkuje ona miesięcznie około 120 zł na leki i 120 zł na papierosy, a otrzymane od córki wsparcie w kwocie 100 zł przeznacza na zakup paliwa do samochodu, który użytkuje. K. R. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się wypłacenia mu przez organ świadczeń nie tylko za miesiąc lipiec, ale także za pozostałe okresy 2011 r., w których wnioskował o zasiłek, a pomoc taka nie została mu przyznana. Zdaniem odwołującego się, w kolejnych postępowaniach administracyjnych, które toczyły się po lipcu 2011 r. organy obu instancji także powinny bowiem uwzględnić treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2012 r., zapadłego w sprawie sygn. akt III SA/Gd 36/12. Decyzją z dnia 26 listopada 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja organu pierwszej instancji była dla skarżącego korzystna i uwzględnia wszystkie zawarte w wyroku Sądu wytyczne. Złożenie odwołania zadziałało jednocześnie na jego szkodę, ponieważ uniemożliwiło wypłatę przyznanego na wniosek z dnia 21 lipca 2011 r. zasiłku. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami k.p.a. postępowanie administracyjne zainicjowane przedmiotowym wnioskiem nie mogło objąć pozostałych okresów 2011 r., w których odwołujący się wnioskował o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku celowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. R. wniósł o zmianę zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący uznał za niezasadne wstrzymanie wypłaty przyznanego mu zasiłku celowego, zaznaczając, że składając odwołanie nie kwestionował jego wysokości, lecz domagał się przyznania mu także pozostałych świadczeń, co do których w 2011 r. zostały wydane decyzje odmowne o numerach: [...] z dnia 22 września 2011 r., [...] z dnia 10 października 2011 r., [...] z dnia 02 grudnia 2011 r., [...] z dnia 13 grudnia 2011r. Skarżący zakwestionował stanowisko organów, że wyrok Sądu z dnia 16 lutego 2012 r., wydany w sprawie sygn. akt III SA/Gd 36/12 dotyczy tylko konkretnego miesiąca a zatem, że na kolejne decyzje odmowne pomimo, że istota sprawy jest taka sama, powinien wnieść do sądu odrębne skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2012 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 8 października 2012 r., przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 200 zł. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia ustawą. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Na wstępie należy podnieść, że treść skargi, a także odwołania oraz pisma z dnia 31 października 2012 r. wskazuje, że skarżący w istocie nie kwestionuje prawidłowości wydanej decyzji w zakresie w jakim przyznano mu zasiłek celowy. Skarżący stoi jednak na stanowisku, że orzeczenie to powinno objąć swoim rozstrzygnięciem także inne okresy, w których wnioskował (odrębnie) o uzyskanie świadczeń z pomocy społecznej. Taka argumentacja nie może zasługiwać na uwzględnienie z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania. Zaskarżoną bowiem decyzją przyznano skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego zgodnie z wnioskiem z dnia 21 lipca 2011 r. złożonym w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej. Ten też wniosek zainicjował postępowanie w sprawie, która została załatwiona poprzez wydanie kwestionowanej przez skarżącego decyzji. Ponadto wbrew oczekiwaniom skarżącego przedmiotem kontroli sądu nie mogą być decyzje wydane wobec skarżącego w innych sprawach zainicjowanych odrębnymi wnioskami o przyznanie pomocy. Również zaskarżona decyzja nie może odnosić się do spraw, które zostały objęte innymi wnioskami strony. Okoliczność, że w kolejnych miesiącach skarżący złożył wnioski o przyznanie zasiłków celowych oznacza, że w każdej z tych spraw organy miały obowiązek od nowa ustalić, czy w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej wnioskodawca spełnia warunki przyznania świadczenia. Przy czym organy nie mogły opierać się na dotychczas wydanych rozstrzygnięciach, lecz każdorazowo były zobowiązane do oceny sytuacji życiowej i materialnej wnioskodawcy oraz poczynienia w tym zakresie niezbędnych ustaleń. Ponadto wyszczególnione w skardze rozstrzygnięcia z dnia 22 września 2011 r., z dnia 10 października 2011 r., z dnia 02 grudnia 2011 r. oraz z dnia 13 grudnia 2011 r. stanowią decyzje organów pierwszej instancji, które nie mogą podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż powinny najpierw zostać zakwestionowanie przez stronę w drodze odwołań składanych do organu drugiej instancji. Należy podkreślić, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydany w sprawie sygn. akt III SA/Gd 36/12 dotyczył konkretnej sprawy administracyjnej. Przedmiotem zaś kontroli sądowej były decyzje wydane w wyniku złożonego przez skarżącego wniosku z dnia 21 lipca 2011 r. o przyznanie zasiłku celowego. Wydanie wyroku uwzględniającego skargę spowodowało, że ten wniosek skarżącego został ponownie rozpoznany. Przy czym, co jest ważne, w tym wyroku zostały zawarte wytyczne dla organów ponownie rozpoznających sprawę. Sąd zobowiązał bowiem organy, aby ustaliły dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku pomniejszając go "o kwotę zapłaconych alimentów za pośrednictwem komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne". Tu trzeba wskazać, że stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Okoliczność, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą pozostawała poza sporem w niniejszej sprawie. W konsekwencji realizacji otrzymanych wytycznych organy ustaliły, że dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie przekroczył kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej - art. 8 ust. 1 pkt 1) ustawy. Ustawowe kryterium dochodowe dla takiej osoby od dnia 1 października 2012 r. wynosiło 542 zł, wcześniej zaś 477 zł. Dochód strony wyliczono w kwocie 430,87 zł (940,83 zł renty plus 100 zł pomocy od córki, pomniejszone o kwotę 609,96 zł tytułem spłaty należności na rzecz likwidowanego funduszu alimentacyjnego). Nie może więc budzić wątpliwości, że organy prawidłowo uwzględniły wiążące je w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia 21 lipca 2011 r. wytyczne Sądu. Zgodnie zaś z przepisem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Należy przy tym wyjaśnić, że użyty w przepisie zwrot "wiążą w sprawie" oznacza, że chodzi tutaj o tożsamość sprawy oraz o wyznaczające jej elementy zakreślające granice związania orzeczeniem sądu. Powinna więc to być sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W szczególności o tożsamości sprawy decyduje podstawa powstania danego stosunku prawnego, tj. podstawa prawna i okoliczności faktyczne. Istotna zmiana któregoś z tych elementów powoduje, że mamy do czynienia z nową sprawą (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 546). Tym samym wbrew poglądowi skarżącego - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania - zawarte w wyroku zapadłym w sprawie sygn. akt III SA/Gd 36/12 nie dotyczą (i nie mogą dotyczyć) innych spraw, w których wydano decyzje w postępowaniach zainicjowanych innymi wnioskami strony. Wyrażone natomiast przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stanowisko wiązało organy tylko w tej konkretnej sprawie i nie mogło się automatycznie przełożyć na przyznanie zaskarżoną decyzją innych zasiłków celowych, o które wnioskował po miesiącu lipcu 2011 r. Reasumując, związane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zapadłym w sprawie sygn. akt III SA/Gd 36/12 odnosi się nie tylko do organów ponownie rozpoznających sprawę ale także, co jest ważne, do orzekającego w niniejszej sprawie Sądu. Przy czym trzeba podkreślić, że związanie to dotyczy tylko tej konkretnej sprawy, a nie innych. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny. Organy dokonały szczegółowej analizy sytuacji skarżącego pod kątem spełnienia warunków przyznania zasiłku celowego wynikających z ustawy. Uzasadniły również z jakich względów przyznały zasiłek w kwocie 200 zł. Wskazały przy tym na okoliczności obejmujące sytuację materialną i osobistą skarżącego, jak i sytuację finansową organu. Ponadto w uzasadnieniu organu pierwszej instancji zaznaczono, że skarżący w odrębnej decyzji otrzymał pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków w wysokości 100 zł. W konsekwencji poczynionych rozważań, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzającą nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.