I GZ 185/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. C. S.A. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 691/12 w zakresie oddalenia wniosku T. C. S.A. w K. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Barbary Orzepowskiej-Kyć w sprawie ze skargi E. T. S.A. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie podatku akcyzowego oraz umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wnioskiem z [...] stycznia 2013 r. E. T. S.A. w T. (obecnie "T. C." S.A. w K.) wniosła o wyłączenie sędziego WSA Barbary Orzepowskiej-Kyć z uwagi na fakt, że zasiadała w składzie Sądu, który w analogicznych do niniejszej sprawach o sygn. akt III SA/Gl 488/12, III SA/Gl 489/12 i III SA/Gl 490/12 orzekał, zdaniem skarżącej, stronniczo, o czym miały świadczyć w szczególności uzasadnienia tych orzeczeń. Na poparcie tego stanowiska skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, przytoczyła fragmenty uzasadnień, które w jej ocenie miały świadczyć o stronniczości sędziego i uchylaniu się Sądu od wszechstronnego rozpatrzenia sprawy. Zaś działanie Sądu i w szczególności sędziego sprawozdawcy nakierowane było nie na kontrole działania administracji podatkowej, lecz na poparcie tez i poglądów Dyrektora Izby Celnej w K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając wniosek o wyłączenie sędziego WSA Barbary Orzepowskiej-Kyć, wskazał, że nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego, stosownie do art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), subiektywne przeświadczenie skarżącego o stronniczości i braku obiektywizmu sędziego sprawozdawcy oraz o wydaniu niekorzystnego dla strony wyroku w podobnej sprawie. W ocenie Sądu I instancji wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, które w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Podkreślono, że z oświadczenia złożonego przez sędziego WSA Barbarę Orzepowską-Kyć w dniu [...] lutego 2013 r. wynika, że brak jest podstaw do wyłączenia jej od rozpoznawania sprawy. Zdaniem WSA skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy, złożył oświadczenie o braku okoliczności określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenie na wskazane postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 17 § 1 p.p.s.a. w związku z § 27 ust. 1 i § 28 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Prezydenta RP – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych poprzez przeprowadzenie jednego losowania sędziów dla rozstrzygnięcia 3 wniosków o wyłączenie sędziego, złożonych w trzech różnych sprawach, a być może nawet poprzez wyznaczenie tych sędziów w inny sposób niż w drodze losowania; 2. art. 19 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez jego niezastowoanie, a zastosowanie zamiast niego przepisu art. 19 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym przed 6 grudnia 2006 r., uznanym za niezgodne z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005 r.; 3. art. 19 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego Barbary Orzepowskiej-Kyć, mimo że zachodzą w stosunku do niej okoliczności tego rodzaju, że mogą wskazywać na uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności; 4. art. 21 w związku z art. 19 p.p.s.a. poprzez rozstrzyganie o wyłączeniu sędziego Barbary Orzepowskiej-Kyć przez sędziów Annę Apollo, Magdalenę Jankiewicz i Iwonę Wiesner, mimo że w stosunku do tych sędziów istnieją identyczne okoliczności, jak okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędzi Barbary Orzepowskiej-Kyć, podane we wniosku o jej wyłączenie; 5. art. 22 § 2 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędzi Barbary Orzepowskiej-Kyć, mimo iż nie złożyła ona wyjaśnień co do wskazanej we wniosku podstawy jej wyłączenia, lecz złożyła jedynie "oświadczenie", w żaden sposób nie odnoszące się do podawanych przez stronę okoliczności uzasadniających wątpliwości co do jej bezstronności. W obszernym uzasadnieniu skarżąca przestawiła argumenty na poparcie zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jej celem jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Przepis art. 19 p.p.s.a., który był podstawą złożenia wniosku w rozpoznawanej sprawie, zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. W rozpoznawanej sprawie skarżąca we wniosku o wyłączenie sędziego jako okoliczność wyłączającą bezstronności sędziego w danej sprawie wskazała orzekanie już wcześniej przez sędziego Barbarę Orzepowską-Kyć w podobnych sprawach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane zdarzenie nie uzasadnia wyłączenia sędziego. Sąd I instancji dokonał rzetelnej i obiektywnej oceny wniosku złożonego przez skarżącą i wskazał, z jakich powodów nie uznał go za zasadny, którą to ocenę Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa i doktryny wyłączenie sędziego nie może nastąpić na skutek li tylko subiektywnego przeświadczenia strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy stronniczo (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 86/12, postanowienie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 103/12, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/09, Drachal J. Wiktorowska A., Zalasińska K. [w:] Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 158, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82), a w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego we wniosku skarżącego zostały powołane jedynie zarzuty o takim właśnie charakterze. Okoliczność, że sędzia Barbara Orzopowska-Kyć orzekała w sprawach podobnych w żaden sposób nie prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie sędzia ta pozbawiona jest bezstronności. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego przeprowadzenia losowania, stwierdzić należy, że skoro sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania, to przeprowadzenie jednego losowania składu orzekającego w sprawie wyłączenia sędziego nie stanowi naruszenia § 27 i § 28 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych. Ponadto, za bezpodstawne należy uznać insynuacje, że skład orzekający został wyznaczony "być może w inny sposób, niż w drodze losowania". W aktach sądowych znajduje się protokół losowania z dnia [...] stycznia 2013 r. (k. 99 akt sądowych), w którym wyraźnie opisano przebieg czynności. Jakiekolwiek inne twierdzenie skarżącej, niepoparte żadnymi dowodami, nie może zostać uwzględnione w procesie orzekania. Matematyczne obliczenia prawdopodobieństwa uzyskania podobnych wyników losowania w trzech losowaniach (str. 4 zażalenia), jakkolwiek nadające kolorytu sprawie, należy uznać za prawnie irrelewantne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na wynik sprawy nie miało wpływu również przytoczenie w zaskarżonym postanowieniu przepisu art. 19 p.p.s.a. w stanie nieobowiązującym w dacie orzekania. Należy podkreślić, że wskazany przepis, pod wpływem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, został zmieniony redakcyjnie, lecz jego cel pozostaje taki sam w stanie przed i po 6 grudnia 2006 r. – wyłączenie sędziego w sytuacji, gdy zachodzą wątpliwości co do bezstronności w sprawie. Skoro z oświadczenia sędziego Barbary Orzepowskiej-Kyć wynika, że nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki do wyłączenia (wskazane w art. 18 i 19 p.p.s.a.), to nie ma podstaw do twierdzenia, że badanie ograniczone zostało do "stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego" (vide: k. 4 zażalenia). Nie sposób uznać, że za brakiem bezstronności przemawia fakt, iż sędzia orzekała już w sprawach podobnych. Na koniec należy stwierdzić, że nieuzasadniony jest zarzut 4 zażalenia, tj. naruszenie "art. 21 w związku z art. 19 p.p.s.a. poprzez rozstrzyganie o wyłączeniu sędziego Barbary Orzepowskiej-Kyć przez sędziów Annę Apollo, Magdalenę Jankiewicz i Iwonę Wiesner, mimo że w stosunku do tych sędziów istnieją identyczne okoliczności, jak okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędzi Barbary Orzepowskiej-Kyć, podane we wniosku o jej wyłączenie". Fakt, że w subiektywnym przeświadczeniu pełnomocnika skarżącej pozostali sędziowie Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. również podlegali wyłączeniu od rozpoznawania sprawy, a w konsekwencji nie mogli orzekać w kwestii wyłączenia sędziego, nie znajduje oparcia w przepisach. Należy ponownie podkreślić, że w prawidłowo przeprowadzonym losowaniu został wyłoniony skład sędziowski do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Barbary Orzepowskiej-Kyć. Po odebraniu oświadczenia od wskazanego sędziego, przystąpiono do oceny wniosku i uznano go za pozbawiony podstaw, z czym zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.