II FZ 1267/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w N. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Go 218/13 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 1 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za okres od stycznia 2010 r. do czerwca 2011 r. oraz od sierpnia 2011 r. do września 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r., I SA/Go 218/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę kasacyjną A. sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej: Spółka) od postanowienia WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 listopada 2013 r., I SA/Go 218/13, w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 1 marca 2013 r., nr [...], w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za okres od stycznia 2010 r. do czerwca 2011 r. oraz od sierpnia 2011 r. do września 2012 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gorzowie Wlkp. podał, że postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. WSA w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę Spółki na ww. decyzję Dyrektora IC. Na powyższe orzeczenie Spółka w ustawowym terminie wniosła skargę kasacyjną. 2.2. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r. WSA w Gorzowie Wlkp. odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r., II FZ 472/14, oddalił zażalenie Spółki na ww. postanowienie. 2.3. Zarządzeniem z dnia 29 maja 2014 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia - w terminie 7 dni - wpisu sądowego w kwocie 10.703 zł stosownie do § 3 w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193; dalej: rozporządzenie RM), pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis tego zarządzenia doręczony został pełnomocnikowi Spółki w dniu 6 czerwca 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma - k. 262 akt sądowych). Mimo pouczenia, Spółka w wyznaczonym terminie nie uiściła należnej opłaty. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (Sądu pierwszej instancji): Odrzucając skargę kasacyjną Spółki, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej wymaga spełnienia warunków formalnych, które zostały określone w przepisach prawa oraz opłacenia prawem przewidzianych opłat sądowych. Stosownie bowiem do treści art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Jednym z takich pism jest skarga kasacyjna. Nadto, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga kasacyjna, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało skutecznie doręczone Spółce w dniu 6 czerwca 2014 r., zatem ostatnim dniem terminu do którego skarżąca winna był uiścić wpis był dzień 13 czerwca 2014 r. Z zapisów w rejestrze opłat sądowych wynika, że Spółka nie uiściła należnego wpisu od ww. skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. 4. Stanowisko Spółki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego) zaskarżyła go w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a to poprzez pozbawienie Spółki prawa do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd, co nastąpiło na skutek obciążenia Spółki wygórowanymi opłatami, których nie była ona w stanie uiścić, przy jednoczesnej odmowie uwzględnienia wniosku strony o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia tych należności z uwagi na całkowity brak ekonomicznej zdolności do ich uregulowania. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wlkp., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. 4.2. Uzasadniając zażalenie Spółka podniosła, że postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r., VIII GU 212/13/S, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia ogłosił upadłość Spółki. Wskazane tu orzeczenie upadłościowe złożone zostało do akt sprawy, jednakże zostało ewidentnie niedostrzeżone przez Sądy obu instancji, odmawiające stronie przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Żaden sąd w żadnym z orzeczeń wydanych w sprawie nie odniósł się w jakikolwiek sposób do tej niezwykle doniosłej okoliczności faktycznej, bez wątpienia wprost potwierdzającej dramatycznie złą sytuację ekonomiczną upadłej już Spółki. Powyżej opisany, bezsporny w sprawie stan faktyczny, pozwala na stwierdzenie o naruszeniu art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a to poprzez pozbawienie strony prawa do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. Spółka wskazała, że o ile jednostkowa sprawa - taka jak niniejsza - zarzutu powyższego może nie uzasadniać w sposób wystarczający, to jednak oceny sytuacji dokonać należy przez pryzmat łącznie około 310 obecnie spraw tożsamych lub analogicznych, prowadzonych równolegle w całym kraju, gdzie zsumowana wartość wpisów żądanych od Spółki przekracza już 300.000 zł. Oczekiwanie od Spółki znajdującej się w stanie upadłości, zapłaty tak znacznej kwoty, musi być kwalifikowane jako nadmierny rygoryzm fiskalny, niedozwolony na tle Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. odpowiada prawu, zatem zażalenie podlega oddaleniu. Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej: Konwencja) oraz uzasadnienie zażalenie wskazują, że Spółka dąży do podważenia skutków prawnych prawomocnego postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 lutego 2014 r., I SA/Go 218/13, odmawiającego przyznania Spółce prawa pomocy. Postanowienie to uprawomocniło się na skutek oddalenia zażalenia Spółki postanowieniem NSA z dnia z dnia 7 kwietnia 2014 r., II FZ 472/14. W rozpoznawanej sprawie zażalenie Spółki nie może prowadzić do wzruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) powyższego postanowienia. 5.2. W myśl art. 170 p.p.s.a. prawomocnym orzeczeniem sądu związane są nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach wskazanych w ustawie także inne osoby. Związanie to oznacza, że muszą one uwzględnić stan prawny utworzony tym orzeczeniem, wywołuje ono bowiem skutki również poza postępowaniem sądowoadministracyjnym, w którym zostało wydane. W rozpoznawanej sprawie uprawomocnienie się postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 lutego 2014 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy, uzasadniało wezwanie Spółki do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 10.703 zł stosownie do § 3 w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia RM, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis tego zarządzenia – czego Spółka nie kwestionuje - doręczony został pełnomocnikowi Spółki w dniu 6 czerwca 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma - k. 262 akt sądowych). Mimo pouczenia, Spółka w wyznaczonym terminie nie uiściła należnej opłaty, zatem prawidłowo Sąd pierwszej instancji zastosował w sprawie art. 220 § 2 p.p.s.a i odrzucił skargę kasacyjną. Zaskarżone orzeczenie WSA w Gorzowie Wlkp. nie narusza art. 6 Konwencji, bowiem w ramach obowiązujących norm prawa procesowego Spółka miała możliwość realizacji przysługującego jej prawa do sądu. Możliwość ponoszenia przez Spółkę kosztów postępowania sądowego, zgodnie z zasadą zawartą w art. 199 p.p.s.a., została pozytywnie oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2014 r., II FZ 472/14. Analizowane zażalenie nie może prowadzić do podważenia tej oceny, bowiem rozpoznawana sprawa nie dotyczy zasadności odmówienia Spółce zwolnienia od kosztów sądowych, czego nie dostrzega Spółka formułując takie a nie inne argumenty w zażaleniu, ale zasadności zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 220 § 3 p.p.s.a. Okoliczności faktyczne sprawy – niekwestionowane przez Spółkę – uzasadniały taką subsumcję, zatem zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. 5.3. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu, że żaden z sądów nie odniósł się w żadnym postępowaniu do postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia z dnia 11 lutego 2014 r., VIII GU 212/13/S, ogłaszającego upadłość Spółki z możliwością zawarcia układu, należy stwierdzić, że argument ten mija się z prawdą. W licznych sprawach Spółki, analogicznych pod kątem prawnym i faktycznym do postępowania o sygn. II FZ 472/14, Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do tej okoliczności, stwierdzając: "nie można zgodzić się z twierdzeniem Spółki, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił okoliczność pozostawania przez Spółkę w upadłości układowej na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 roku, a przez to naruszył art. 10 i art. 11 p.u.i.n. Sąd słusznie zauważył, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że Spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Wydane zatem postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego Spółki. Podkreślić należy, że postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów (zob. A. Jakubiak-Mirończuk, Postępowanie upadłościowe i naprawcze, [w:] "Alternatywne a sądowe rozstrzyganie sporów sądowych", Lex nr 81308)" – tak przykładowo w postanowieniu NSA z dnia 5 sierpnia 2014 r., II FZ 1161/14 (publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 5.4. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione przez Spółkę zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.