I SA/Wa 108/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją w sprawie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] października 2005 r. nr [...] przyznającą N. N. zaliczkę alimentacyjną. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Wójt Gminy R. ustalił na rzecz N. N. zaliczkę alimentacyjną w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2010 r., sprecyzowanym w piśmie z dnia 14 marca 2011 r., T. K. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją podnosząc, że A. N., matka N. N., nie wykazała w dochodzie rodziny za 2004 r. dochodów wnioskodawcy, który do kwietnia 2004 r. był jej mężem. Wnioskodawca wskazał również, że wypłacał córce regularnie alimenty, zgodnie z wyrokiem rozwodowym z dnia [...] kwietnia 2004 r. Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] odmówił wszczęcia przedmiotowego postępowania, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu wskazał, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, natomiast T. K., jako dłużnik alimentacyjny nie może zostać uznany za stronę w postępowaniu zakończonym decyzją ustalającą prawo do zaliczki alimentacyjnej. Stroną takiego postępowania jest jedynie osoba uprawniona do alimentów orzeczonych wyrokiem sądu powszechnego lub ustalonych ugodą zawartą przed takim sądem. Natomiast po stronie zobowiązanego do alimentów nie powstają nowe obowiązki, a wobec tego decyzja ustalająca prawo do zaliczki alimentacyjnej nie wpływa na sytuację prawną zobowiązanego do alimentów. Tym samym po stronie wnioskodawcy nie istnieje interes prawny lub obowiązek w rozumieniu art. 28 kpa. Na skutek odwołania T. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że z dniem 11 kwietnia 2011 r. zmianie uległa treść art. 149 § 3 kpa i od tej daty odmowa wznowienia postępowania powinna nastąpić w formie postanowienia. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wprawdzie wydał decyzję, jednakże powyższe uchybienie proceduralne nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał następnie, że w wyroku z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1742/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie, w której T. K. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie przyznania N. N. zaliczki alimentacyjnej, przesądził o braku po stronie wnioskodawcy przymiotu strony w postępowaniu o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej. Z żadnego bowiem przepisu ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", nie wynika, że dłużnik alimentacyjny ma interes prawny w postępowaniu o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. W związku z tym również w obecnie prowadzonym postępowaniu wnioskodawca nie posiada przymiotu strony. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. K. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 7, 77, 80 § 1 i 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazał, że interes prawny skarżącego w niniejszym postępowaniu wynika z faktu, że w myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., przy utrzymaniu w mocy decyzji przyznającej N. N. zaliczkę alimentacyjną, byłby zobowiązany do zwrotu właściwemu organowi należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej powiększonej o 5%. Zatem skutki związane z przyznaniem zaliczki alimentacyjnej mają doniosłe znaczenie dla skarżącego, wobec którego powstaje roszczenie GOPS oraz potencjalna odpowiedzialność karna. Skarżący podał, że z przekazanej organowi dokumentacji wynika, iż wypłacał on córce alimenty zgodnie z wyrokiem rozwodowym z dnia [...] kwietnia 2004 r., a tym samym koniecznym jest zbadanie przez organy nieprawidłowości, jakie miały miejsce przy wydaniu decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracyjny orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją ustalającą prawo do zaliczki alimentacyjnej. Stosownie do treści art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145 a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie z kolei z treścią art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają natomiast przepisy prawa materialnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Tym samym stroną postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną oprócz osób, które uczestniczyły w pierwotnym postępowaniu, mogą być również inne osoby, które wykażą w nim swój interes prawny. W niniejszej sprawie postępowanie zwykłe toczyło się z wniosku A. N. działającej w imieniu małoletniej N. N. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Z żadnego jednak przepisu ww. ustawy nie wynika, aby dłużnik alimentacyjny mógł być stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o jej przepisy. O ile więc można uznać, że w niniejszej sprawie skarżący, będący dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy, ma interes faktyczny, aby organ zaprzestał wypłaty zaliczek alimentacyjnych na rzecz jego córki, o tyle nie posiada on interesu prawnego, by występować z wnioskiem o wznowienie postępowania dotyczącego decyzji przyznającej tą zaliczkę. Przepis ten może więc stanowić jedynie o interesie faktycznym skarżącego w domaganiu się wznowienia postępowania dotyczącego prawa do zaliczki alimentacyjnej, jednak o przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym, w rozumieniu art. 28 kpa, decyduje tylko interes prawny, którego skarżący w niniejszym postępowaniu nie posiada. Wskazać przy tym należy, na co słusznie wskazały organy, że kwestia interesu prawnego T. K. w sprawie dotyczącej przyznania N. N. zaliczki alimentacyjnej była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w prawomocnym wyroku z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1742/10 uznał, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Nie można bowiem wskazać przepisu prawa, który przyznawałby skarżącemu interes prawny w tym postępowaniu. Stroną w postępowaniu o prawo do zaliczki alimentacyjnej jest jedynie osoba uprawniona do alimentów orzeczonych wyrokiem sądu powszechnego lub ustalonych ugodą zawartą przed takim sądem. Natomiast po stronie zobowiązanego do alimentów nie powstają nowe obowiązki, a wobec tego decyzja ustalająca prawo do zaliczki alimentacyjnej nie wpływa na sytuację prawną zobowiązanego do alimentów. Źródłem obowiązku skarżącego płacenia alimentów jest wyrok sądu powszechnego orzekający o tym obowiązku. Natomiast zaliczka alimentacyjna ma charakter świadczenia substytucyjnego, wypłacanego w zastępstwie zobowiązanego do alimentów. Tak więc po stronie skarżącego nie istnieje interes prawny lub obowiązek w rozumieniu art. 28 kpa, co skutkuje tym, że nie jest on stroną postępowania zwykłego i nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji wydanej w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Wbrew zarzutom skargi, podstawy dla istnienia interesu prawnego skarżącego w niniejszej sprawie nie może również stanowić przepis art. 12 ust. 1 ustawy, w świetle którego dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5%. Obowiązek, o jakim mowa w tym przepisie, rozstrzygany jest w odrębnym postępowaniu, natomiast zaskarżona decyzja w ogóle nie odnosi się do obowiązku zwrotu przez skarżącego należności w wysokości zaliczek alimentacyjnych wypłaconych jego córce N. N. Również kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja z dnia [...] października 2005 r. jedynie przyznaje prawo do zaliczki alimentacyjnej wobec niewykonania przez dłużnika alimentacyjnego (bezskuteczności egzekucji) obowiązku alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego. W tej sytuacji prawidłowo Wójt Gminy R. odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego zainicjowanego wnioskiem T. K. z uwagi na brak po jego stronie legitymacji do wystąpienia z takim wnioskiem, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało tę decyzję w mocy. Wskazać jednocześnie należy, że na podstawie art. 1 pkt 22a ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r., zmieniony został art. 149 § 3 kpa, który stanowił podstawę wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. Obecnie przepis ten stanowi, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wprawdzie wydał decyzję załatwiającą wniosek skarżącego, jednak zdaniem Sądu powyższe uchybienie proceduralne, nie miało wpływu na wynik sprawy i prawidłowość rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.