I OZ 801/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2013 roku, sygn. akt III SA/Lu 314/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L. z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 314/13 odmówił W. Z. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L. z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Uzasadniając odmowę przyznania skarżącemu prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że na koszty sądowe w badanej sprawie będzie składał się wpis od skargi, który wynosi 200 zł. W razie niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez skarżącego opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (poza sytuacjami, gdy orzeczenie z uzasadnieniem doręczane jest z urzędu). Ponadto skarżący może być zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości połowy wpisu od skargi, czyli 100 zł. Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego, wynikająca z jego oświadczeń złożonych w treści formularza o przyznanie prawa pomocy przedstawia się następująco: skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Dochody rodziny stanowią emerytury obojga małżonków w łącznej wysokości 2.823,53 zł. W skład majątku wchodzi dom o pow. 180 m2, nieruchomość rolna o pow. 2,42 ha. Skarżący posiada również zasoby pieniężne w kwocie 4.970,78 zł (jak wskazano w formularzu jest to kwota z dopłat unijnych). We wniosku podano następujące wydatki gospodarstwa domowego w skali roku: energia elektryczna - 1.200 zł; podatek rolny – 400 zł; ubezpieczenie budynków – 300 zł; ubezpieczenie i przegląd ciągnika – 150 zł; gaz i telefon – 1.000 zł; wywóz śmieci i woda – 250 zł; paliwo do ciągnika – 2.000 zł; opał – 3.000 zł; koszty leczenia – 2.000 zł; przejazdy – 1.000 zł. Skarżący podał we wniosku, że wpływ na jego sytuację materialną ma konieczność remontu domu (zły stan okien i łazienki). Nie podano jednak żadnych informacji na temat wydatków z tym związanych. W sprzeciwie od postanowienia referendarza wskazano również na dodatkowe wydatki związane z wyżywieniem, środkami czystości oraz uprawą roli (nawozy, opryski, pomoc fizyczna). Nie określono jednak w żaden sposób wydatków z tego tytułu. Analizując sytuację majątkową i finansową skarżącego Sąd doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu wykazana przez skarżącego sytuacja majątkowa i finansowa nie daje podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wraz z żoną uzyskuje stały dochód ze świadczeń emerytalnych w kwocie 2.823 zł miesięcznie. Źródłem dochodów jest również gospodarstwo rolne, choć skarżący nie podał nawet w przybliżeniu tego dochodu. Posiada on gospodarstwo rolne o powierzchni 2,42 ha fizycznego (nie podano obszaru w ha przeliczeniowych). Z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2012 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2011 r. wynika, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2011 r. 2713 zł. Wobec braku konkretnych informacji ze strony skarżącego należy szacunkowo przyjąć, że gospodarstwo rolne przynosi dochód w kwocie ok. 5.000-6.000 zł rocznie. Źródłem dochodów są również dopłaty unijne – skarżący oświadczył, że posiada z tego tytułu zasoby pieniężne w kwocie 4.970 zł. Potrzeby mieszkaniowe skarżącego są zaspokojone, gdyż posiada on dom mieszkalny o powierzchni 180 m2. Roczne wydatki określone przez skarżącego wynoszą około 11.300 zł w skali roku, co daje około 940 zł miesięcznie. Do tego należy doliczyć kwoty na wyżywienie, środki czystości, nawozy, opryski i pomoc fizyczną przy pracach polowych. Skarżący nie podał jednak żadnych kwot pozwalających na oszacowanie tych wydatków. Nie można uwzględnić wydatków na koszty remontu domu, w sytuacji, gdy skarżący nie podał żadnych kwot przeznaczonych na ten cel. Z oświadczenia zawartego w formularzu o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że rodzina czyni oszczędności na ten cel. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy. Jest to w istocie pomoc państwa, skierowana do osób, które znajdują się w na tyle trudnej sytuacji życiowej, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla zasobów i środków, jakimi dysponują na bieżące utrzymanie. Skarżący w ocenie Sądu taką osobą nie jest, gdyż dysponuje zasobami pieniężnymi, których część może zostać wykorzystana na pokrycie kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. Poniesienie wydatków w kwocie 200-400 zł na poczet kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie uszczupli posiadanych zasobów pieniężnych (4.970 zł) w takim stopniu, że mogłoby to zagrozić podstawom bytowym skarżącego i jego rodziny. W tej sytuacji zdaniem Sądu nie można było uznać, aby spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej p.p.s.a. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje na podstawie oświadczenia strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w przedstawionych przez stronę dokumentach. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Analiza wniosku złożonego przez skarżącego prowadzi do uznania, że skarżący nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Sytuacja finansowa skarżącego, osiągającego wraz z żoną comiesięczny, stały dochód w kwocie 2.823,53 zł, a także fakt posiadania przez skarżącego majątku w postaci domu o powierzchni 180 m², nieruchomości rolnej o powierzchni 2,42 ha, a także oszczędności w kwocie 4.970,78 zł uzasadnia stwierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżącego, powinien on partycypować w kosztach sądowych. Podkreślenia przy tym wymaga, że do koniecznych kosztów utrzymania nie zalicza się wszystkich wydatków jakie strona ponosi, a tylko te, które służą zapewnieniu niezbędnej egzystencji rodziny. Wskazać ponadto należy, że wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości mają charakter prywatnoprawny i nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a w szczególności z wydatkami, które związane są z zabezpieczeniem stanu posiadanego majątku. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Skarżący, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinien liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.