I OSK 2207/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 104/12 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny oddala skargę kasacyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. Z. od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] 2011 r. nr [...] w sprawie uznania za nienależnie pobrany i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2001 r. Dz.U. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 16 ust. 6, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzją z [...] 2011 r. Prezydent Miasta Łodzi uznał za nienależnie pobrany przez J. Z. zasiłek pielęgnacyjny za okres od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 30 września 2011 r. w wysokości po 153 zł miesięcznie oraz orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za wskazany wyżej okres w łącznej kwocie obejmującej odsetki ustawowe 10.418,40 zł. W odwołaniu od tej decyzji J. Z. podniosła, że zasiłek pielęgnacyjny otrzymywała na podstawie wydanych przez organ I instancji decyzji przyznających sporne świadczenie bezterminowo, które nie zawierały pouczenia w zakresie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Zdaniem strony decyzje organu I instancji z dnia [...] października 2005 r. i [...] września 2006 r. zawierały jedynie informację o konieczności powiadomienia o zmianach dotyczących orzeczenia o niepełnosprawności, a w tym zakresie żadne zmiany nie nastąpiły. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczywszy treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2005 r., zmienioną następnie decyzją z dnia [...] września 2006 r. organ I instancji przyznał na wniosek J. Z. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 września 2005 r. na czas nieokreślony. Od dnia 1 maja 2007 r. strona nabyła uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego w związku z ukończeniem 75 roku życia, czego dowodem jest pismo Wojskowego Biura Emerytalnego. Wobec faktu, że strona jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, nie przysługuje jej zasiłek pielęgnacyjny. W tym stanie rzeczy, decyzją z dnia [...] września 2011 r. Prezydent Miasta Łodzi zmienił własną decyzję z dnia [...] października 2005 r., zmienioną decyzją z dnia [...] września 2006 r. i przyznał stronie zasiłek pielęgnacyjny na krótszy okres, to jest od dnia 1 września 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r. Powyższa decyzja nie została zaskarżona przez stronę, wobec czego stała się ostateczna. Konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia, była konieczność wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] 2011 r. Kolegium odnosząc się następnie do zarzutów odwołania stwierdziło, że są one niezasadne i wyjaśniło, że organ I instancji przyznał stronie zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo, bo tak stanowi art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi w dniu [...] października 2003 r. zaliczył wnioskodawczynię do znacznego stopnia niepełnosprawności z zastrzeżeniem, że orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] marca 2003 r. i ma charakter trwały, a orzeczenie wydaje się na stałe. W tej sytuacji organ I instancji zgodnie z przepisami prawa przyznał stronie zasiłek pielęgnacyjny na czas nieokreślony i nie mógł przyznać tego świadczenia w inny sposób. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że wniosek z dnia 12 września 2005 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, który został własnoręcznie podpisany przez wnioskodawczynię zawiera pouczenie, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Według Kolegium strona nie ma racji twierdząc, że w jej przypadku nie zaszły zmiany mające wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, bo taką właśnie zmianą jest przyznanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2007 r. i o takiej właśnie okoliczności strona była pouczona zarówno w decyzji z dnia [...] października 2005 r. jak i w decyzji z dnia [...] września 2006 r. Organ pouczył stronę o treści art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. Z. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji i uznanie, że nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego w ustalonej przez organy kwocie, powtarzając argumentację z odwołania od decyzji organu I instancji. Dodała przy tym, iż organ I instancji zwrócił się do Wojskowego Biura Emerytalnego o udzielenie informacji w dniu 5 września 2011 r., a więc po upływie ponad czterech lat, licząc od momentu ukończenia przez nią 75 roku życia. Zatem, to organ ponosi winę za nadpłacenie zasiłku pielęgnacyjnego. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 18 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 104/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z [...] 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] grudnia 2011 r. orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] 2011 r. o uznaniu za nienależnie pobrany zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2007 r. do 30 września 2011 r. oraz o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za wskazany wyżej okres wraz z ustawowymi odsetkami w łącznej wysokości 10.418,40 zł. Zdaniem organów obu instancji strona została należycie pouczona o okolicznościach skutkujących utratą prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, co zresztą potwierdziła własnoręcznym podpisem i pomimo takiego pouczenia nie powiadomiła organu o zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do rzeczonych świadczeń. W ocenie Sądu, zaprezentowane przez organy stanowisko jest błędne i co trzeba podkreślić, nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Stosownie do treści art. 16 ust. 6 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1). Zatem niespornym jest, że warunkiem stwierdzenia przez organ, że dana osoba pobrała nienależnie świadczenia rodzinne i w konsekwencji powinna dokonać ich zwrotu jest ustalenie, że świadczeniobiorca został pouczony o braku prawa do ich pobierania. W przekonaniu Sądu warunek ten będzie można uznać za spełniony tylko wówczas, gdy owo pouczenie będzie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla strony, a skoro ma ono wywoływać w przyszłości skutki prawne wobec strony winno być zindywidualizowane i skonkretyzowane. Pamiętać bowiem trzeba, że świadczenie rodzinne, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny, przyznawane jest osobom niepełnosprawnym oraz będącym w podeszłym wieku, niejednokrotnie bardzo schorowanym, o znacznym stopniu niepełnosprawności fizycznej i psychicznej, mającym często ograniczone możliwości percepcji. Kierowane pouczenie, powinno być ponadto dostępne dla strony w każdym czasie, tak ażeby miała ona możliwość skonfrontowania sytuacji, w jakiej się znajduje z okolicznościami podniesionymi w pouczeniu. Z tego też powodu winno być ono zamieszczone oprócz wniosku, również w decyzji ustalającej uprawnienie do świadczenia rodzinnego bądź też w odrębnym dokumencie, który strona otrzyma za potwierdzeniem odbioru. Warunku tego nie będzie natomiast spełniało pouczenie zamieszczone wyłącznie w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, chociażby nawet zostało ono opatrzone podpisem strony, który to formularz stanowi element akt administracyjnych sprawy, a strona nie ma do niego dostępu na co dzień. Wspomniany warunek pouczenia J. Z. o braku uprawnienia do pobierania świadczenia rodzinnego nie został – w opinii składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie – spełniony, a to z tego powodu, że znajdujące się w aktach sprawy pouczenie zamieszczone zostało na formularzu wniosku, w jego dolnej części już po podpisie strony i bardzo drobnym drukiem, a przy tym skonstruowane dość enigmatycznie poprzez wskazanie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, w zakresie którego następuje odesłanie do przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Nie odnosi się ono wobec tego indywidualnie do osoby skarżącej, a nadto jego brzmienie jest nieczytelne dla przeciętnego świadczeniobiorcy. Podobnie rzecz się przedstawia, jeśli chodzi o pouczenia zawarte w decyzjach Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] października 2005 r. oraz z dnia [...] września 2006 r., które posługują się lakoniczną i ogólnikową formułką "w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego strona obowiązana jest do niezwłocznego powiadomienia o tym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia ds. Obsługi Świadczeń Rodzinnych ul. Urzędnicza 45, 91-304 Łódź." Przy czym organ nie wyjaśnia jakie to zmiany, w odniesieniu do sytuacji prawnej skarżącej, mogłyby mieć wpływ na otrzymywane świadczenie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również otrzymania przez stronę jakiekolwiek innego pouczenia, chociażby w formie odrębnego pisma. W przekonaniu Sądu, nie można w tej sytuacji zgodzić się z organami administracji publicznej, że strona pomimo pouczenia o sytuacjach powodujących utratę prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w tym samym okresie pobierała konkurencyjne świadczenie z Wojskowego Biura Emerytalnego w postaci dodatku pielęgnacyjnego, wobec czego obecnie winna zwrócić nienależnie pobrane świadczenie. Sąd podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadały się w tej kwestii, prezentując stanowisko, że pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia. Pouczenie winno być jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotecznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Celem pouczenia nie jest tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy. Warunkiem uznania wypłaconego świadczenia za świadczenie nienależne jest istnienie po stronie świadczeniobiorcy świadomości, że uprawnienie do jego otrzymywania ustało. Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie pouczony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie posiadanego uprawnienia. Skutecznie, czyli w formie pisemnej poprzez wyraźne opisanie językiem dostosowanym do poziomu wiedzy prawniczej przeciętnego obywatela wszystkich zdarzeń, jakie mogą mieć wpływ na ustanie prawa lub wstrzymanie wypłaty świadczenia, ze wskazaniem sankcji grożących w przypadku niedopełnienia obowiązku udzielenia informacji. Skład orzekający w pełni podzielił przedstawioną linię orzecznictwa. Rozpatrując sprawę organ zgodnie z przedstawioną powyżej oceną prawną ponownie przeanalizuje zaistnienie w rozpoznawanej w sprawie przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, a w szczególności wystąpienie przesłanki prawidłowego pouczenia skarżącej o braku prawa do pobieranego świadczenia, a następnie wyda orzeczenie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa, które umotywuje w sposób zgodny z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Z wywiedzionych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparło na zarzutach naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zarzuciło naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 1 ustawy z dnia 25 1 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze względy słuszności, a nie zgodność z prawem przy pominięciu ostatecznej decyzji administracyjnej, którą to i organ administracji i sąd administracyjny jest związany wobec brzmienia art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); 2) art. 30 ust. 2 pkt 1 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez rażąco błędną wykładnię, bowiem nienależnie pobrane świadczenie nie pozostaje w związku ze stanem zdrowia i czy też wiekiem danej osoby, gdyż te mogą mieć znaczenie jedynie przy ewentualnym umorzeniu kwot nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy, a strona była w sposób wyraźny i jasny pouczona o przesłankach nabycia prawa i utraty tego prawa; 3) art. 16 ust. 6 w związku z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez rażąco błędną wykładnię, bowiem ustawodawca wyraźnie i jasno określił, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego i w takim przypadku ustawodawca nałożył na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, co stanowi o konieczności wydania decyzji o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia, co organy administracji uczyniły, po uprzedniej zmianie decyzji ostatecznej o przyznaniu świadczenia i norma ta nie jest enigmatyczna; 4) art. 25 ust. 1 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez rażąco błędną wykładnię i przyjęcie, że na osobie otrzymującej świadczenia rodzinne nie jest nałożony przez ustawodawcę obowiązek informowania niezależnie od wieku, stanu zdrowia i zdarzeń losowych o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych; 5) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez rażąco błędną wykładnię, bowiem posłużenie się drukami wniosków określonymi w obowiązujących normach prawa stanowi o prawidłowym pouczeniu o prawie do danego świadczenia a contrario o przesłankach utraty danego prawa. Drugi zarzut naruszenia przepisów prawa postępowania oparto na naruszeniu: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie miało miejsca naruszenie norm prawa materialnego; 2) art. 141 § 4 w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i dowolnej, będącej kompilacją różnych poglądów, brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego, brak jasnych, pełnych i wyczerpujących wskazań, co do dalszego prowadzenia postępowania; 3) art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem norma ta w tym przypadku nie ma zastosowania. Na tych podstawach wnoszono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia, 2) orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. J. Z. w piśmie procesowym z 9 stycznia 2013 r. wskazała na stan faktyczny sprawy, dołączając podjęte decyzje w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie są zasadne. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji zgodnie z regułami obowiązującymi, w tym zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, nakazującymi uwzględnienie słusznego interesu strony (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa i udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, tak aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego). Nie jest zatem zasadny zarzut uwzględnienia względów słuszności. Formalistyczna wykładnia przepisów prawa jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawa, która nakazuje uwzględniać ochronę praw nabytych. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 16 ust. 6, art. 26 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd uwzględniając skargę na decyzję (...): uchyla decyzję (...) w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (...)". Sąd przeprowadził w pełni prawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego. Należy w pełni podzielić wykładnię art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Art. 30 ust. 1 tej ustawy reguluje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Art. 30 ust. 2 ustanawia przesłanki obowiązku zwrotu, stanowiąc, że: "za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymania wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania". Ustanowiona przesłanka ograniczająca obowiązek zwrotu, przesłanka pouczenia o braku prawa do ich pobierania, nie może budzić wątpliwości interpretacyjnych, ustanowiona jest bowiem w tej normie prawnej expressis verbis. Sąd uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadnie wywiódł, że obowiązek pouczenia przez organ musi być spełniony w taki sposób, aby strona mogła to pouczenie w pełni odczytać. Znając stan faktyczny sprawy, sytuację prawną strony, musi to pouczenie tak zindywidualizować aby strona mogła wprost odnieść do swojej sytuacji. Wywody Sądu są w pełni zatem prawidłowe. Nie można przyjąć jako prawidłowego stanowiska, że posłużenie się drukami realizuje ten obowiązek. Oznaczałoby to podważenie zasady udzielania informacji (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego) przez odesłanie do przepisów prawa, druków, formularzy. Organ administracji publicznej obowiązany jest indywidualizować pouczenie, w zależności od indywidualnych warunków występujących w sprawie. Generalne klauzule pouczenia nie spełniają przesłanki obowiązku zwrotu świadczenia. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Objęcie kontrolą decyzji I instancji i zastosowanie środka prawnego wobec tej decyzji nie czyni wadliwym powołania art. 135 w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada przepisom prawa. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.