I SA/Wa 2222/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J.R., K.J. i R.R. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z [...] września 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] marca 2011 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1959 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] października 1959 r. odmawiającego przyznanie dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. jako "[...]". Z ustaleń organu nadzoru wynika, że niezabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...] ozn. jako "[...]'" stanowiła własność I.R.. Z dniem 21 listopada 1945 r. grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa, na podstawie arl. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). Obecnie przedmiotowa nieruchomość położona jest w obrębie [...] i wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...], stanowiących własność Miasta W., nr [...], [...], [...], [...], stanowiących własność Miasta W., w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa, będąca w trwałym zarządzie Zarządu [...] w W.. W dniu 6 lipca 1948 r. do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek I. z R. R. o przyznanie, za czynszem symbolicznym, zgodnie z art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, prawa własności czasowej do terenu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. jako "[...]". Orzeczeniem administracyjnym nr [...], z dnia [...] października 1959 r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło dotychczasowej właścicielce I.R. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]". W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] przy ul. [...] jest przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe wielokondygnacjowe osiedlowe. W związku z czym dalsze korzystanie przez dotychczasowego właściciela z gruntu będącego przedmiotem odmowy, nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją nr [...], z dnia [...] grudnia 1959 r. utrzymało w mocy w/w orzeczenie administracyjne z dnia [...] października 1959 r. Prezydium Rady Narodowej w W. Wydział Gospodarki Terenami, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1966 r. ustaliło odszkodowanie na rzecz I.R. za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nr [...] o pow. [...] m2, pochodzącej z [...]. W dniu 4 lipca 2007 r. do Ministerstwa Budownictwa wpłynął wniosek J.R. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] grudnia 1959 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] października 1959 r., odmawiające przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]". Do akt sprawy dołączono postanowienie Sądu Rejonowego dla W., sygn. akt [...], z dnia [...] marca 1993 r., z którego wynika, że spadek po I.R. z domu R., zmarłej w dniu [...] lutego 1991 r. nabyli: mąż K.J., córka J.O. z domu R., syn J.R. i syn R.R.. Organ miał na uwadze, że w dacie wydawania przedmiotowych orzeczeń organów dekretowych, poza tzw. dekretem [...], organ orzekający związany był również przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst pierwotny Dz. U. nr 17, poz. 70), która powiększyła katalog przesłanek uzasadniających odmowę przyznania prawa własności czasowej. Odmowa mogła bowiem nastąpić, oprócz podstawy dekretowej, także wówczas, gdy grunt był niezbędny na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na obszarze miasta i osiedla także dla planowanej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Prezydium Rady Narodowej W., odmawiając przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]" wyjaśniło, że teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe wielokondygnacjowe osiedlowe. Z ustaleń przeprowadzonych przez organ nadzoru wynika, że Archiwum Państwowe W. nie dysponuje miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego W. z lat 1947-1950 dla gruntów obejmujących przedmiotową nieruchomość ozn. nr hip. "[...]", a jedynym obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania kwestionowanych orzeczeń był "Ogólny Plan Zabudowania W." zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Na odrysie wykonanym z powyższego planu uprawniony geodeta oznaczył kolorem niebieskim położenie nieruchomości ozn. nr hip. "[...]", które mieści się na obszarze przeznaczonym pod zabudowę luźną lub grupową 2 kondygnacyjną. Wskazane zarówno w powyższym "Ogólnym Planie Zabudowania W." jak i w samym orzeczeniu administracyjnym z dnia [...] października 1959 r., przeznaczenie nieruchomości przy ul. [...] potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych przedmiotowej nieruchomości zaświadczenie lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] listopada 1958 r., wydane dla [...] Spółdzielni [...], zgodnie z którym zatwierdzono lokalizację szczegółową osiedla mieszkaniowego "[...]". Powyższe zaświadczenie lokalizacyjne zostało wydane na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do spraw Urbanistyki i Architektury z dnia [...] lipca 1957 r. Przepisy o lokalizacji (M.P. nr [...], poz. [...]). Fakt wydania decyzji o lokalizacji dla terenu przedmiotowej nieruchomości świadczy o tym. że powyższa inwestycja mieszkaniowa była zaplanowana i konieczna, zgodnie bowiem z treścią w/w Zarządzenia, dla każdej zamierzonej inwestycji stanowiącej całość gospodarczą i realizowanej na jednym terenie ustala się lokalizację ogólną (§ 1 w/w Zarządzenia). Powyższe potwierdza, że organ dekretowy oceniając możliwość pogodzenia korzystania z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela z planem brał pod uwagę również inne uwarunkowania prawne - decyzję lokalizacyjną, do której odsyła art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Ustawa ta umożliwiła, na podstawie art. 51 odmowę przyznania prawa własności czasowej z uwagi na możliwość przejęcia nieruchomości na cele wywłaszczeniowe. Decyzja lokalizacyjna, będąca uszczegółowieniem planu zagospodarowania przestrzennego, potwierdzała, że dla przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...] planowane było budownictwo mieszkaniowe wielokondygnacjowe osiedlowe, co uzasadniło wydanie decyzji odmownej. W świetle poczynionych ustaleń organ stwierdził, że skoro teren nieruchomości przy ul. [...] przewidziany został w planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę luźną lub grupową 2 kondygnacyjną, a dodatkowo według zaświadczenia lokalizacyjnego, będącego uszczegółowieniem planu zabudowy, pod budowę osiedla mieszkaniowego, a więc na jeden z celów wyliczonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r., uzasadniających odmowę przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej, zatem ani Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] października 1959 r., ani Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] grudnia 1959 r. nie naruszyły przepisów prawa, a w szczególności art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W skardze na decyzje Ministra Transportu, Budown ictwa i Gospodarki Morskiej J.R., R.R. i K.J. podnieśli, że w odniesieniu do przedmiotowego gruntu mają zastosowanie tylko przepisy dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Próba włączenia ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości budzi, zdaniem skarżacych, poważne watpliwości. Według Ogólnego Planu Zabudowania W. z [...] sierpnia 1931 r. grunt nieruchomości przy ul. [...] przeznaczony był pod zabudowę luźną lub grupową 2 kondygnacyjną, a więc typową dla budownictwa prywatnego. W odpowiedzi na skarge Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Istosta instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej polega na tym, że w każdym wypadku decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym powinny być zniesione skutki prawne które decyzja taka wywołała. Jedną z wad nieważności decyzji jest rażace naruszenie prawa, wskazane w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Na tę wadę orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] października 1959 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] grudnia 1959 r. powołuje się wnioskodawczyni J.R. żądając stwierdzenia ich nieważności. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistośc naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywłouje kwestionowana decyzja. Dla oceny, czy zachodza przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa rozstrzygające znaczenie ma stan prawa w dniu wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zatem, aby ocenić czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nalezy uwzględnić wszystkie przepisy prawa, obowiązujące w dacie podjęcia kontrolowanego rostrzygniecia i majace zastosowanie w sprawie. W dacie wydawania kontrolowanych w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym orzeczeń dekretowych organów obu instancji obowiązywała regulacja zawarta w art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i uzytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), która stanowiła w jakiej sytuacji organ był uprawniony do odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] ale obowiązywał także art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (art. 54 ust. 1 wg t.j. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), zgodnie z którym poprzedniemu właścicielowi może być odmówione prawo własności czasowej do gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. także ze wzgledu na cele określone w art. 3 tej ustawy. Natomiast art. 3 dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była niezbedna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenia miasta, gdy była ona niezbędna dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Przepis art. 51 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. rozszerzył kryteria odmowy przyzniania prawa własności czasowej gruntu i stanowi samodzielną podstawe do oceny zasadności wniosku dekretowego złożónego w warunkach okreslonych w art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. Dla oceny legalności kontrolowanych orzeczeń dekretowych niezbedne jest więc rozważenie czy odmowa przyznania prawa własności czasowej nie narusza rażąco także tego przepisu. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lokalizacji szczególowej nr [...] z dnia [...] listopada 1958 r., wydane dla [...] Spółdzielni [...], z którego wynika, że została zatwierdzona lokalizacja szczegółowa osiedla mieszkaniowego “[...]". Z zaświadczenia lokalizacji szczególowej wynika więc, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona na jeden z celów wymienionych w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r., a wobec tego wskazany w zaswiadczeniu podmiot – [...] Spółdzielnia [...] mogła ubiegać się o wywłaszczenie tej nieruchomości. Istnienie bowiem decyzji o lokalizacji szczególowej było warunkiem sine qua non dopuszczalności wywłaszczenia. Wobec powyższego kwestionowane orzeczenia dekretowe, odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul [...], są zgodne z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Ponieważ nie stwierdzono by orzeczenia te były dotknięte wadami nieważności, wymienionymi w art. 156 § 1 kpa, odmowa stwierdzenia ich nieważności, orzeczona zaskarżonymi decyzjami nadzorczymi, jest również zgodna z prawem. Czyni to skargę bezzasadną. Z tych wzgledów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentecnji wyroku.