II SA/Ol 373/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-06-11
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Tadeusz Lipiński, Ewa Osipuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zobowiązaniu do zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego może być wydana bez uwzględnienia prawomocnego wyroku obniżającego wysokość zasądzonych alimentów, który istniał już w dacie wydania pierwotnej decyzji, ale nie został wówczas przedstawiony organowi?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował znaczenie prawomocnego wyroku obniżającego alimenty. Nawet jeśli wyrok ten nie posiadał klauzuli wykonalności w momencie wydania pierwotnej decyzji, jego istnienie i prawomocność powinny zostać uwzględnione, ponieważ wiąże on inne organy państwowe. Ponadto, sąd wskazał na możliwość błędnego przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż faktycznie zasądzone alimenty, co powinno zostać zbadane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.Stan faktyczny
T.S. został zobowiązany do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Wniósł o wznowienie postępowania, przedstawiając wyrok obniżający alimenty, który zapadł przed wydaniem pierwotnej decyzji, ale nie był wówczas znany organowi. Organ I instancji odmówił uchylenia swojej decyzji, uznając, że wyrok nie miał klauzuli wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na brak wyjaśnienia kwestii doręczenia pierwotnej decyzji oraz pominięcie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. WSA uchylił decyzję Kolegium, uznając, że błędnie zinterpretowano znaczenie prawomocnego wyroku obniżającego alimenty i wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wskazanych wytycznych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego zwrotu należności wypłacanych z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zobowiązał T.S. do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami dla osób uprawnionych: K.S. oraz K.S. Wskazano, że zadłużenie stanowi kwotę 3073,58 zł.
Pismem z dnia 9 maja 2011 r. T.S. wystąpił o wznowienie m.in. postępowania dotyczącego wyjaśnienia jego zaległości z tytułu zaliczki alimentacyjnej oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 11 marca 2006 r.
Postanowieniem z [...] organ I instancji wznowił na wniosek strony postępowanie zakończone decyzją z dnia [...]. Jako podstawę prawną wskazano przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa.
Ostatecznie po przeprowadzeniu postępowania wznowionego, decyzją z dnia [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa., odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] zobowiązującej T.S. do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami dla osób uprawnionych. W uzasadnieniu wskazano, że decyzjami z dnia [...] przyznano K. oraz K.S. - osobom uprawnionym prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w wysokości po 300 zł miesięcznie. Decyzje te wydano w oparciu o protokół ugody zawarty przed Sądem Rejonowym w D. w sprawie z dnia [...] sygn. akt [...] oraz zaświadczenie komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji alimentów. Po upływie tego okresu wydano stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej zwaną: u.p.o.u.a.) decyzję zobowiązującą do zwrotu świadczenia przez dłużnika. W dniu 9 maja 2011 r. dłużnik przedłożył w organie odpis wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] sygn. [...], w którym alimenty na rzecz K. i K.S. zostały obniżone z kwoty 300 zł do kwoty 170 zł miesięcznie od dnia 23 lutego 2006 r. Z tego powodu wznowiono postępowanie, gdyż organowi nie był znany ten wyrok Sądu. Jednakże w toku postępowania ustalono, że do dnia 10 września 2012 r. Sąd Rejonowy w D. nie nadał temu orzeczeniu klauzuli wykonalności. Nadto wyrok ten wpłynął do organu egzekucyjnego dopiero w dniu 17 września 2012 r. W związku z tym nie ma możliwości zmiany wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego, stosownie do art. 29 u.p.o.u.a.
Od decyzji tej odwołanie złożył T.S., który zarzucił naruszenie art. 7 kpa. poprzez działanie nie wzbudzające zaufania do organów państwa, naruszające interes społeczny i słuszny interes odwołującego oraz zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, naruszenie art. 107 kpa. poprzez niewskazanie okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających odmowę uchylenia własnej decyzji z dnia [...]. Podano, że stosownie do zapisów Kodeksu postępowania cywilnego sąd zasądzając alimenty nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, przy czym z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia zaopatrzonego w rygor natychmiastowej wykonalności orzeczenie staje się wykonalne z powodu jego prawomocności. Skoro wyrok z dnia [...] sygn. [...] uprawomocnił się w dniu 17 czerwca 2006 r., to od tego dnia stał się tytułem wykonawczym i na jego podstawie należało określić alimenty należne osobom uprawnionym w wysokości po 170 zł miesięcznie. Pomimo obniżenia alimentów osoby uprawnione z całą świadomością nie przedłożyły organowi nowego wyroku Sądu. Tym samym organ został wprowadzony w błąd i wypłacał świadczenia z funduszu w zawyżonej wysokości.
Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło w całości decyzję będącą przedmiotem odwołania i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu przedstawiono wyczerpująco przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, jak również wyjaśniono zasady i reguły, którymi kieruje się nadzwyczajny tryb postępowania, jakim jest wznowienie postępowania. Wyjaśniono, że przedmiotem prowadzonego postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 kpa. ewentualnie w art. 145a lub 145b kpa. oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Wyjaśniono, że w sprawie tej jako podstawę wznowienia wskazano przesłanki określone w pkt 5 i 4 art. 145 kpa. Zgodnie z pkt 5 tego przepisu wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który ją wydal. Bezsprzecznie wyrok Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] sygn. [...], obniżający alimenty na rzecz córek z kwoty 300 zł do kwoty 170 zł miesięcznie począwszy od dnia 23 lutego 2006 r. jest nową okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji przez organ I instancji a nie znaną temu organowi, gdyż okoliczność ta została zgłoszona przez stronę dopiero w dniu 9 maja 2011 r. Jednakże nie może ona stanowić podstawy wznowieniowej, gdyż nie ma znaczenia prawnego, skoro jak wynika z poczynionych ustaleń dla tego wyroku nie została nadana klauzula wykonalności ani z urzędu ani na wniosek. Tym samym taki wyrok nie stanowi tytułu wykonawczego. Natomiast zmiana wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów - art. 29 ust. 1 u,p.o.u.a. Poza tym Sąd nie nadał z urzędu wyrokowi z dnia [...] rygoru natychmiastowej wykonalności.
Odnośnie przesłanki określonej w pkt 4 art. 145 § 1 kpa. wyjaśniono, że organ I instancji całkowicie ją pominął i z tego powodu decyzja została uchylona a sprawa przekazana do ponownego wyjaśnienia. Wskazano, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu przez odwołującego świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres 2008/2009 nie zostało w 2009 r. skutecznie doręczone. Brak jest także wyjaśnienia co do momentu skutecznego doręczenia decyzji organu z dnia [...] w trybie doręczenia zastępczego. Gdyby bowiem okazało się, że decyzja ta została skutecznie doręczona dopiero w dniu 9 maja 2011 r., to należałoby uznać, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego wobec istnienia decyzji nieostatecznej. W takim przypadku organ I instancji winien umorzyć postępowanie wznowione, a pismo strony z 9 maja 2011 r. rozpatrzeć w trybie odwoławczym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T.S. zaskarżył decyzję Kolegium zarzucając jej naruszenie art. 7 kpa. poprzez pominięcie w uzasadnieniu, że obowiązkiem organu było rozpoznanie sprawy pod kątem wszystkich przesłanek wznowieniowych, a w szczególności określonej w art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 23 u.p.o.u.a., jak również dokonano błędnej wykładni art. 29 u.p.o.u.a. poprzez pominięcie, że możliwość zmiany wysokości świadczenia alimentacyjnego następuje nie od dnia złożenia przed komornikiem tytułu wykonawczego lecz z miesiącem, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Nadto podniosła strona zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 29 u.p.o.u.a. oraz art. 776 kpc poprzez pominięcie, że tytułem wykonawczym jest nie zawsze tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonawczą. Wobec tego wniesiono o uchylenie decyzji i zobowiązanie organu do rozpoznania postępowania wznowionego co do meritum sprawy. Strona wyjaśniła, że o ile prawidłowo organ odwoławczy uchylił decyzję z uwagi na brak udziału strony w toku postępowania, gdyż od 1999 r. nie zamieszkiwał pod wskazanym adresem będąc osobą czasowo bezdomną, a następnie przebywał w innym miejscu zamieszkania - w K., dlatego wszelka korespondencja i pisma były traktowane jako odebrane w sposób zastępczy, o tyle nie może zgodzić się z argumentacją w pozostałym zakresie. Zarzucił, że organ nie dostrzegł, iż sama decyzja przyznająca świadczenie została wydana z naruszeniem prawa w oparciu o nieaktualny tytuł wykonawczy. Wierzycielka była zobowiązana do przedłożenia organowi właściwego wyroku Sądu dot. obniżenia alimentów, czego nie uczyniła. Nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że wyrok z dnia [...] sygn. [...] nie posiadał klauzuli wykonalności, gdyż klauzula ta jest widoczna w lewym dolnym rogu i jest tożsama z brzmieniem klauzuli widniejącej na protokole ugody z dnia [...] sygn. [...]. Wyjaśnił, że w polskim ustawodawstwie brak jest konstrukcji wymagającej zakładania powództwa przeciwegzekucyjnego, którym pozbawiano by klauzuli wykonalności starsze orzeczenie alimentacyjne tylko po to aby nadać taką klauzulę wykonalności nowemu orzeczeniu alimentacyjnemu. Przyjęte jest więc na gruncie kpc., że kolejny tytuł zmienia jedynie poprzedni tytuł i pozostaje wykonalny w zakresie w jakim pozostaje bez zmian. Wyrok zmniejszający alimenty niweczy jedynie prawomocne wcześniejsze ustalenie w części co do wysokości alimentów, czasu trwania obowiązku alimentacyjnego i określa je na nowo. Wyrok uwzględniający powództwo oparte na zasadzie art. 138 krio pozbawia skuteczności wyrok poprzedni, w części ustalającej wysokość obowiązku alimentacyjnego. Ma tutaj także zastosowanie art. 776 kpc. Wyjątkiem, o którym mowa w tym przepisie, jest wyrok w sprawie alimentów z urzędu zaopatrzony w klauzulę wykonalności niezależnie od tego czy dotyczy ona przyznania, obniżenia czy podwyższenia alimentów. Powołał także art. 365 § 1 kpc. dotyczący orzeczeń prawomocnych, które wiążą nie tylko strony i sąd ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Skoro przedstawicielka ustawowa dzieci nie przedłożyła tego wyroku u komornika to popełniła przestępstwo wyłudzenia, w związku z czym ma tutaj zastosowanie także art. 23 u.p.o.u.a. Reasumując co do zasady podjęte rozstrzygnięcie Kolegium było słuszne lecz nie sposób zgodzić się z powodami, które legły u podstaw uchylenia decyzji i z tego powodu konieczne było wnioskowanie o uchylenie decyzji tego organu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało argumenty zawarte w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.z 2012 r. poz.270, ze zm.) zwanej dalej; ppsa. sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod katem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej spawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa.) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które nie pozwoliło na pozostawienie jej w obrocie prawnym, choć prawidłowo Kolegium uchyliło na podstawie art. 138 § 2 kpa. decyzję organu I instancji przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Sąd nie podzielił natomiast wszystkich argumentów, które legły u podstaw takiego rozstrzygnięcia.
W tym miejscu należy wskazać, że dopuszczalne jest w skardze kwestionowanie nie samego rozstrzygnięcia organu lecz uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1457/11, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja administracyjna obejmuje zarówno rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienie. Skarga, w której skarżący kwestionuje rozstrzygnięcie lub uzasadnienie jest skarga na decyzję. Tak więc, jeśli skarżący podnosi w skardze zarzuty dotyczące uzasadnienia, to jest to skarga na decyzję, albowiem na skutek skargi sąd rozpoznaje sprawę, której przedmiotem jest ocena decyzji pod względem zgodności z prawem, a nie tylko jej fragmentu obejmującego uzasadnienie.
Skarga T.S. kwestionująca zatem uzasadnienie decyzji nie zaś jej rozstrzygnięcie zasługuje na uwzględnienie choć nie wszystkie podniesione zarzuty są zasadne.
Poza sporem pozostaje w niniejszej sprawie okoliczność, że na skutek wniosku złożonego przez K.S., po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] przyznał tej uprawnionej prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 300 zł miesięcznie, jak również na wniosek G.S. przyznał decyzją z dnia [...] na K.S. prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 300 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia [...] organ ten zobowiązał T.S. do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami dla osób uprawnionych: K.S. oraz K.S. Wskazano, że zadłużenie stanowi kwotę 3073,58 zł. Z nadesłanych akt administracyjnych tej sprawy nie wynika jednak aby decyzja ta po jej wydaniu została skarżącemu doręczona, choćby w trybie doręczenia zastępczego. Nie budzi natomiast wątpliwości, że decyzja ta została stronie skarżącej doręczona wraz z innymi decyzjami dopiero w dniu 9 maja 2011 r. - karta 98 akt adm. W tym też dniu strona została pouczona o treści art. 41 § 2 kpa, co do konieczności informowania organu o każdej zmianie swojego miejsca zamieszkania, gdyż w przeciwnym razie wszelka korespondencja będzie kierowana na dotychczasowy adres ze skutkiem jej doręczenia. Tego dnia strona złożyła również w organie wniosek o wznowienie postępowań dotyczących jej zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych od dnia 11 marca 2006 r. przedkładając wyrok Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] sygn. [...], w którym alimenty na rzecz K. i K.S. zostały obniżone z kwoty 300 zł do kwoty 170 zł miesięcznie od dnia 23 lutego 2006r. Z adnotacji uczynionej na wyroku wynika, że uprawomocnił się on w dniu 17 czerwca 2006 r. i podlega wykonaniu - karta 104 akt adm..
Wobec przedstawionego stanu faktycznego, nie budzi wątpliwości Sądu ocena dokonana przez Kolegium w kwestii konieczności bezwzględnego ustalenia, czy w sprawie tej zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych, gdyż nie wyjaśniono czy decyzja ta została doręczona skarżącemu i uzyskała przymiot ostatecznej. Gdyby ustalono, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego - nie została doręczona stronie, to z chwilą jej doręczenia obecnie w dniu 9 maja 2011 r. przysługuje zwykły środek zaskarżenia w postaci odwołania, nie zaś tryb nadzwyczajny w postaci wznowienia postępowania.
W dalszej kolejności należy jednak wskazać, że słuszne jest twierdzenie skarżącego co do błędnego rozumienia art. 29 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 1228) dalej: u.p.o.u.a., gdyż zmiana wysokości świadczenia alimentacyjnego jest możliwa nie od dnia złożenia przed komornikiem tytułu wykonawczego ale z miesiącem, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów.
Stosownie do art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a. zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sadowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Ratio legis wskazanego przepisu ma za zadanie bieżące zaspokajanie potrzeb wierzyciela alimentacyjnego w wysokości aktualnie ustalonych alimentów, to jest takiej jaką dłużnik uiszczałby na rzecz wierzyciela.
Jak wynika z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Decyzja z dnia [...] zobowiązująca dłużnika do zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych wydana została na podstawie art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższe regulacje z woli ustawodawcy oznaczają, że dłużnik ma dokonać zwrotu wypłaconych należności obejmujących wypłacone świadczenie w wysokości należnej osobie uprawnionej, czyli w wysokości bieżąco zasądzonych alimentów. Brak jest natomiast podstawy do przyjęcia aby dłużnik alimentacyjny miał dokonać zwrotu wypłaconych należności obejmujących wypłacone świadczenie w wysokości nienależnej osobie uprawnionej.
Nie ulega wątpliwości, że przyznane na mocy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości - bieżąco - ustalonych alimentów (art. 10 tej ustawy). Same świadczenia z funduszu alimentacyjnego służyć mają zastąpieniu tych nie wyegzekwowanych alimentów. Stąd też, w art. 10 ust. 1 ustawodawca powiązał wysokość kwot miesięcznego świadczenia wypłacanego przez organ z wysokością kwoty, jaką dłużnik uiszczałby na rzecz wierzyciela, gdyby egzekucja była prowadzona skutecznie. Umknęło natomiast organowi odwoławczemu, że w tej sprawie kwota przyznanego decyzjami z dnia [...] na rzecz K. i K.S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego z tytułu zasądzonych alimentów nie stanowiła kwoty bieżąco zasądzonych alimentów. W dacie wystąpienia przez uprawnioną K.S. oraz przedstawiciela ustawowego G.S. o przyznanie świadczenia w porządku prawnym pozostawał wydany w dniu [...] sygn. [...] wyrok, mocą którego obniżono należne alimenty z kwoty 300 zł do kwoty 170 zł. Nadto wyrok ten, jak wynika z uczynionej na nim adnotacji stał się prawomocny w dniu 17 czerwca 2006 r. i podlegał wykonaniu. Brak jest wskazania, że wyrok ten został wydany jako wyrok zaoczny, zaś stwierdzenie jego prawomocności oznacza, że zarówno skarżący, jak i ustawowa przedstawicielka uprawnionych G.S., o wydanym orzeczeniu posiadali wiedzę.
W tym stanie sprawy w pierwszej kolejności należy przy ponownej ocenie tej sprawy, czy to w ramach wznowionego postępowania, czy też w ramach rozpoznawania wniosku strony skarżącej jako zwyczajnego środka zaskarżenia - odwołania, uwzględnić i dokonać oceny prawnej istniejącego w sprawie stanu faktycznego w kontekście tej okoliczności, że przyznane świadczenia zostały nie w kwocie bieżącej wysokości zasądzonych alimentów. Nadto należy rozważyć czy w takim przypadku w ogóle będzie miał zastosowanie art. 29 ust. 1 tej ustawy, gdy dochodzi do zmiany w wysokości świadczenia na skutek zmiany zasądzonych alimentów, których wysokość w dacie przyznania świadczenia nie odpowiadała wysokości bieżąco należnych alimentów.
W sprawie tej przyznanie świadczenia na obie uprawnione osoby nastąpiło na podstawie przedłożonego orzeczenia sądu, które zostało zmienione poprzez obniżenie kwoty alimentów, wobec czego organ przyznał świadczenie alimentacyjne nie w wysokości bieżąco zasądzonych alimentów. Organ odwoławczy winien zatem uwzględnić tę okoliczność przy ponownej ocenie w postępowaniu odwoławczym wniesionego odwołania.
Poza tym należy również wskazać, że wprawdzie art. 29 u.p.o.u.a określa termin, w którym dokonuje się zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów, przy czym zmiany tej dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie, to nie ulega jednak wątpliwości, że stosownie do art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sad, który je wydał, lecz również inne sady oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Oznacza to, że bez względu na okoliczność, czy strona skarżąca przedłożyła do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne orzeczenie stanowiące tytuł wykonawczy, to sam fakt złożenia prawomocnego orzeczenia sądowego orzekającego o obniżeniu kwoty alimentów do organu właściwego wierzyciela należności winien skutkować podjęciem działań przez organ I instancji, który wyrok ten otrzymał już w dniu 9 maja 2011 r. poprzez powiadomienie organu egzekucyjnego. W tym stanie sprawy nie do przyjęcia jest stanowisko Kolegium, że wyjście na jaw nowej okoliczności, w postaci istniejącego wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] w dacie podejmowania decyzji z dnia [...] nie ma znaczenia prawnego dla rozpoznawanej sprawy.
Rekapitulując, przedwczesne w realiach rozpoznawanej sprawy jest przesądzanie co do wysokości kwoty należnej do zwrotu od strony skarżącej, chociaż na marginesie z uzasadnienia decyzji z dnia [...] wcale nie wynika z jakiego powodu ustalono do zwrotu kwotę 3073,58 zł a alimenty na osoby uprawnione zostały przyznane w łącznej kwocie 600 zł miesięcznie, skoro nie stwierdzono, czy kwota ta nie powinna ulec zmianie stosownie do regulacji art. 29 ust. 2 w związku z art. 23 u.p.o.u.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni wytyczne wskazane w wyroku, przy czym w pierwszej kolejności niezbędnym jest ustalenie, czy w sprawie tej możliwe jest dalsze prowadzenie postępowania w trybie wznowienia postępowania, czy też postępowanie winno się toczyć w ramach postępowania odwoławczego.
Reasumując, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez uznanie, że nowa okoliczność w postaci istnienia w dacie podejmowania decyzji wyroku SR w D. z dnia [...] nie miała znaczenia prawnego dla podjętego rozstrzygnięcia, jak również naruszenie art. 29 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, co skutkowało pominięciem okoliczności, że już samo przyznanie świadczeń alimentacyjnych nastąpiło w oparciu o zmienione orzeczenie co do wysokości zasądzonych alimentów, gdyż świadczenie przyznano na podstawie protokołu ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w D. sygn. [...] z dnia [...], który został zmieniony wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...], w którym obniżono kwotę alimentów zasadzonych na córki.
Przy ponownym rozpoznaniu rzeczą organu będzie uwzględnienie wytycznych zawartych w niniejszym wyroku, poprzez wskazanie czy i ewentualnie w jaki sposób przyznanie świadczeń alimentacyjnych w niewłaściwej wysokości - nie w wysokości bieżąco zasądzonych alimentów będzie miało wpływ na wysokość świadczeń alimentacyjnych do zwrotu od dłużnika alimentacyjnego.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lity. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uwzględnić skargę, o czym orzeczono w pkt I wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 152 ustawy ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło