II FZ 328/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 700/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił P. Ł. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący przy dołożeniu należytej staranności ze środków pozostałych po zakończonej działalności gospodarczej oraz uzyskiwanych od matki może – bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, uiścić należną opłatę sądową we wszystkich zawisłych przed Sądem sprawach z jego udziałem, gdyż poniesienie tych wydatków nie będzie miało wpływu na finansowane przez osoby trzecie niezbędnego utrzymania skarżącego oraz jego córki. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł między innymi, że nie posiada środków wystarczających na pokrycie wpisu sądowego bez uszczerbku. Podkreślił, że nie osiąga dochodów i nie ma majątku nieruchomego. Kwota jaką otrzymuje od matki (450 zł miesięcznie) jest jedynie kwotą szacunkową i nie oznacza, że zawsze jest w takiej wysokości i że skarżący otrzymuje ją regularnie. Zwrócił uwagę, że z jego udziałem prowadzone są trzy postępowania co daje wysokość wpisów w łącznej wysokości 1.500 zł i Sąd w swoim stanowisku nie uwzględnił konieczności ponoszenia kosztów na leki ze względu na stan zdrowi skarżącego. Końcowo skarżący wniósł raz jeszcze o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (np. poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że nieponoszenie przez skarżącego żadnych wydatków na utrzymanie konieczne, w tym opłaty bytowe oraz żywność, (wszystko finansowane przez matkę J.), fakt dysponowania środkami po zakończeniu działalności gospodarczej oraz otrzymywanie od matki środków finansowych pozwalają na uznanie, że skarżący jest w stanie uiścić należne opłaty sądowe. NSA wskazuje także na treść art. 252 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że osoba fizyczna we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna zawrzeć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, ale także – między innymi – dokładne dane o stanie rodzinnym. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. W przedmiotowej sprawie skarżący otrzymuje pomoc od najbliższych. Nie może zatem dziwić konieczność ustalenia sytuacji majątkowej tych osób. Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.