I OZ 791/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 lipca 2013 r. sygnatura akt II SA/Op 118/13 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D.B. na decyzję Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne kierowców postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać D.B. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił D. B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarżący oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, z której jednak nie uzyskuje żadnego dochodu. Prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe ze swoją konkubiną, która ponosi wszystkie obciążenia związane z utrzymaniem mieszkania, a która uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, który w 2012 r. wynosił średnio 8455,87 brutto, zaś w dacie składania wniosku 4213,15 zł netto. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika też, iż jest on zobligowany do świadczenia alimentacyjnego na rzecz dwójki nieletnich. Świadczenia te pokrywane są przez rodziców skarżącego. Ponadto Sąd podkreślił, iż z załączonych do akt sprawy wyciągów z rachunku bankowego wynika, iż D. B. uzyskał w kwietniu i maju 2013 r. kwoty 890,55 zł oraz 2100 zł tytułem wypłaty z polisy ubezpieczeniowej. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego okoliczności nie stanowiły przesłanki przyznania stronie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., nie wskazywały bowiem na niemożność poniesienia przez niego pełnych kosztów postępowania. Sąd wskazał, iż – wbrew twierdzeniom skarżącego – na sytuację majątkową strony mają wpływ dochody uzyskiwane przez osobę, z którą pozostaje on w związku faktycznym i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto ponosi on ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a skoro nie uzyskuje on z tego tytułu jakichkolwiek dochodów, to winien rozważyć możliwość zatrudnienia na podstawie umowy o pracę lub w jakiejkolwiek innej formie. Zażalenie na to postanowienie wniósł D. B., wnosząc o uchylenie orzeczenia i przyznanie mu prawa pomocy, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący podkreślił swoją trudną sytuację materialną oraz to, że dostarczał wszelkie dokumenty żądane przez Sąd, a z których wynika, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagał się skarżący, może być udzielone osobie fizycznej jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu niezbędnym dla niej i jej rodziny, co wynika z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż D. B. za taką osobę uznany być nie może. Stanowisko to uznać jednak trzeba za niezasadne. Skarżący nie uzyskuje bowiem jakiegokolwiek dochodu z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, ma także zaległości w regulowaniu świadczeń alimentacyjnych, co wynika z załączonych do akt dokumentów. Pozostaje on wprawdzie we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją konkubiną, która uzyskuje stały miesięczny dochód i to w wysokości przekraczającej średnie krajowe miesięczne wynagrodzenie, jednakże nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż na osobach pozostających w tego typu związku ciążą obowiązki takie, jak na osobach będących w związku małżeńskim, zatem nie można wymagać, aby konkubina strony łożyła także na koszty postępowań sądowych, których nie jest uczestnikiem. Tym samym nie można przyjąć, aby skarżący nie mógł być uznany za podmiot, wobec którego mogło będzie mieć zastosowanie częściowego chociażby zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja materialna i rodzinna strony pozwala na stwierdzenie, że spełnia on warunki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.