III SA/Po 625/13

Dnia 13 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi A. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 23 marca 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu nr [...] z dnia 3 lutego 2011 roku; II. przyznaje adwokatowi M. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przed sądami obu instancji; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wnioskodawca A. F. wniósł o umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (za okres 02/2001 - 08/2004 oraz 10/2004 - 07/2005) i zdrowotne (za okres 03/2001-07/2005) oraz na Fundusz Pracy (04/2001 - 08/2004 oraz 10/2004 - 06/2005) wraz z odsetkami za zwłokę. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i zebraniu dowodów w sprawie decyzją nr [...] z dnia 3.02.2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu odmówił umorzenia powyższych należności. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, iż nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca został uznany orzeczeniem lekarza ZUS z 19.01.2009 r. za częściowo niezdolnego do pracy do dnia 31.01.2012r., a orzeczeniem z dnia 27.01.201 Or. uznano go za osobę ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Otrzymuje rentę w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, a od dnia 1.11.2009 r. dostaje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł miesięcznie. W 2005r. przebył udar mózgu, w sierpniu i listopadzie 2010 r. przebywał na leczeniu szpitalnym. Prowadzi gospodarstwo domowe z bezrobotną żoną, otrzymującą [...] zł zasiłku w trakcie pierwszych 3 miesięcy, a następnie zasiłek w kwocie [...] zł. Nie posiada zaległości podatkowych czy kredytowych. Jego miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą ok. [...] zł miesięcznie, a w sezonie grzewczym wydaje na zakup opału [...] zł. Jest właścicielem dwóch samochodów z 1993 i 1996 r. oraz nieruchomości położonej w M. (ul. [...]). Prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne z otrzymywanej renty jest skuteczne. Nie korzysta on na stałe z pomocy opieki społecznej. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał w wystarczającym stopniu, iż spłata przedmiotowego zadłużenia pozbawiłby go i jego rodzinę środków do życia. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. F. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku stwierdził, iż spełnia warunki dla uzyskania umorzenia przedmiotowych należności ze względu na bardzo trudną sytuację rodzinną i majątkową. Wskazał na zły stan posiadanych pojazdów i nieruchomości, otrzymanej w spadku po teściach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu decyzją nr [...] z dnia 23 marca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 3 lutego 2011 r., którą odmówiono umorzenia należności. Powtórnie badając sprawę organ oparł się na zebranym w toku postępowania przed organem I instancji materiale dowodowym, gdyż wnioskujący o umorzenie należności pomimo jego pouczenia w trybie art. 10 §1 kpa nie przedstawił żadnych nowych okoliczności czy dowodów na poparcie swojego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011r., sygn. akt III SA/Po 417/11 oddalono skargę A. F. na powyższą decyzję. W rezultacie złożonej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 08 marca 2013r. wydanym w sprawie II GSK 2176/11 uchylił wyrok sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano na konieczność ponownej oceny stanu zdrowia skarżącego jak też możliwości finansowych jego oraz jego rodziny. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Przede wszystkim podkreślić należy, że w realiach rozpoznawanej sprawy sąd stosownie do treści art. 190 ustawy o p.p.s.a. ponownie rozpoznając sprawę związany jest wykładnią prawa zawartą w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 08 marca 2013r. Przepis ten stanowi bowiem, iż Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W takiej sytuacji, Sąd ponownie rozpoznając skargę stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Jak stwierdził Sąd odwoławczy w uzasadnieniu wyroku postępowanie administracyjne przeprowadzono z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem w dostatecznym stopniu nie została zbadana i rozważona przez organ, wynikająca z przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365) przesłanka zbyt ciężkich dla skarżącego i jego rodziny skutków związanych ze spłatą omawianego zadłużenia, a w szczególności, czy nie następuje to kosztem możliwości zaspokojenia elementarnych potrzeb bytowych rodziny, mając na uwadze wykazaną w sprawie wielkość dochodów, jakie uzyskuje skarżący i jego żona, oraz konieczność ponoszenia stałych kosztów leczenia, w szczególności na rzecz skarżącego. Ponadto - jak stwierdził NSA - organ rentowy nie wziął pod uwagę i nie rozważył dostatecznie przeszkody w spłacie zadłużenia z tytułu zaległych składek, jaką jest przewlekła choroba skarżącego, który w świetle dokumentów załączonych do akt sprawy jest osobą schorowaną, dotkniętą wieloma przypadłościami chorobowymi, przebywającą w ostatnim okresie na szpitalnym leczeniu, zaliczonym do stopnia niepełnosprawności znaczącego, a ostatecznie uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 23 września 2015r. Zaistnienie powyższych okoliczności, na które powoływał się skarżący, zostało udokumentowane w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. Odnosi się to również, aczkolwiek w mniejszym stopniu, do żony skarżącego, która ubiegała się o uznanie jej za osobę niepełnosprawną i ostatecznie uznaną za taką w świetle orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 30 marca 2011 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany będzie uwzględnić powyższe stanowisko i rozpatrzyć wszystkie dowody w sprawie. Przebieg postępowania dowodowego musi zaś znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany jest w sposób dokładny i wnikliwy odnieść się do całej argumentacji strony. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono w punkcie II sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c) i ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163,poz.1348 ze zm.).