IV SA/Wr 195/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant : Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B. P.,D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania B. P. (dalej: skarżąca) wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta B. z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka A. W. i D. W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławcze wskazało, że wyżej opisaną decyzją z dnia 30 października 2012 r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskowanego świadczenia, albowiem dzieci ukończyły pierwszy rok życia, a świadczenie może zostać przyznane wyłącznie w okresie do ukończenia pierwszego roku życia. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podała, iż wcześniej nie mogła złożyć dokumentów, gdyż dzieci nie miały zmienionego nazwiska. W sądzie toczyło się postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa. Początkowo nie złożyła pozwu w sądzie i nie miała pojęcia o konieczności zachowania sześciomiesięcznego terminu, a później musiała to załatwiać przy udziale prokuratora. Terminy w sądach były długotrwałe. Czekała na nowe akty urodzenia dzieci. Musiała między innymi jechać do R. do USC. Sprawa wydania nowych aktów urodzenia przeciągała się nie z jej winy. Podała również, iż ma jeszcze dwójkę innych dzieci i każdy grosz się przyda. Dalej organ odwoławczy podniósł, że skarżąca złożyła w dniu 24 października 2012 r. wniosek o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dzieci – D. W. i A. W. Dzieci urodziły się w dniu 16 lutego 2011 r. Przed Sądem Rejonowym w D. toczyło się powództwo o zaprzeczenie ojcostwa wytoczone przez Prokuratora Rejonowego w dniu 2 kwietnia 2012 r. W wyniku tego postępowania doszło do zaprzeczenia ojcostwa męża skarżącej – R. P. - i ustalenia ojcostwa D. W. Kolegium Odwoławcze wskazało na podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji – art. 9 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 9 ust. 1 o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 5. wniosek o dodatek, o którym mowa w art. 9, składa się do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Wskazano, że posłużenie się w art. 9 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych alternatywą łączą "lub" powoduje, że zwrot "matce lub ojcu" jest tożsamy ze zwrotami: "matce", "ojcu" oraz "matce i ojcu". Nie jest zatem konieczne aby o zasiłek ten występowali łącznie matka i ojciec dziecka. Przyznanie takiego zasiłku nie jest również uzależnione od nazwiska jakie noszą nowonarodzone dzieci. W ocenie Kolegium okoliczność związana z ustalaniem ojcostwa nie stanowiła przeszkody w ubieganiu się o zasiłek rodzinny na dzieci. W ocenie Kolegium nie było przeszkód prawnych ani faktycznych, w tym aby skarżąca jako matka dzieci sprawująca nad nimi opiekę, niezamieszkująca z ich ojcem samodzielnie złożyła wniosek o przyznanie świadczenia. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, iż sam pozew o zaprzeczenie ojcostwa wpłynął do sądu ponad rok od urodzenia się dzieci, a zatem okoliczności ustalenia ojcostwa nie była bezpośrednią przeszkodą w złożeniu wniosku. Również okoliczności związane z koniecznością wyjazdu do R. nie stanowiła w ocenie Kolegium wystarczającego usprawiedliwienia dla niedochowania terminu. Ustawodawca, w art. 26 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyznaczył stosunkowo długi, bo aż roczny termin do złożenia wniosku, tak aby dać możliwości stosunkowo rozciągniętą w czasie. Już bowiem sam termin roczny uwzględnia w sobie czas niezbędny do uporania się z niezbędnymi formalnościami i uwzględnia trudniejszą sytuację rodziny tuż po urodzeniu dzieci. W skardze skarżący zarzucili, iż z winy pracowników ośrodka pomocy społecznej w Bielawie nie złożyli wniosku o przyznanie dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dzieci w terminie 1 roku od ich urodzenia. Pracownicy bowiem poinformowali skarżących, że do przyznania świadczenia konieczne jest sądowe zaprzeczenie ojcostwa i dołączenie nowych aktów urodzenia dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) – dalej ustawa. Przepis ten mówi, że dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 1). Dodatek przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka w wieku do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia, jeżeli nie został przyznany rodzicom lub opiekunowi prawnemu dziecka. Według art. 26 ust. 5 ustawy wniosek o dodatek, o którym mowa w art. 9, składa się do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Z unormowań zamieszczonych w tych przepisach wynika, iż ze stosownym roszczeniem osoba uprawniona może wystąpić w terminie do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Termin określony w przepisie art. 9 ust. 2 powołanej ustawy jest terminem prawa materialnego, do którego nie stosuje się przepisów określających instytucję przywrócenia terminu. Cytowany przepis nie określił wprawdzie konsekwencji spóźnienia tego rodzaju roszczenia tym niemniej nie budzi wątpliwości składu orzekającego, że dotrzymanie terminu w takiej sytuacji stanowi warunek, którego spełnienie będzie skutkować rozstrzygnięcie negatywne. Z akt sprawy wynika, w sposób niewątpliwy, że dzieci skarżących urodziły się w dniu 16 lutego 2011 r. natomiast ich wniosek o przyznanie stosownego świadczenia został wniesiony do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w dniu 24 października 2012 r., a zatem po upływie omówionego terminu. Okoliczność ta nie jest zresztą przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Kwestią bowiem zasadniczą według skarżących jest to, że zostali oni źle poinformowani o sposobie dochodzenia tego świadczenia. Skarżący przedstawili bowiem taki stan faktyczny sprawy w którym do spóźnienia tego terminu musiało dojść, jeśli uwzględni się, że wskazano im konieczność wszczęcia stosownego postępowania w przedmiocie zaprzeczenia ojcostwa obu małoletnich. W sprawie nie ulega wątpliwości, że ojcem małoletnich jest inna osoba. Jednakże co innego w zakresie informowania skarżących o ich uprawnieniach wynika z materiału sprawy, a zwłaszcza z pisma OPS w B. z dnia 6 marca 2013 r. OPS.SR.5210.394.12.2013 skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Podniesiono w nim, że skarżąca faktycznie zgłosiła się wcześniej do ośrodka pomocy społecznej z zapytaniem, czy w jej skomplikowanej sytuacji rodzinnej będą przysługiwać świadczenia rodzinne. Skarżąca była wówczas osobą zamężną, a w aktach urodzenia dzieci jako ojciec wpisany był jej mąż, choć jak oświadczyła, nie był on ich ojcem (faktycznym ojcem dzieci jest D. W.). Pracownik działu poinformował skarżącą jakie dokumenty winna zgromadzić, aby ubiegać się o świadczenia rodzinne. Jednym z wymaganych dokumentów były dokumenty dochodowe męża, których jak wówczas skarżąca oświadczyła nie dostarczy, bo nie ma z nim kontaktu i nie chce od niego żadnych dokumentów. Skarżąca została wówczas poinformowana, że w tej sytuacji świadczenia nie będą przysługiwać, gdyż aby je przyznać należy zbadać sytuację dochodową rodziny. Zasiłki rodzinne wraz z dodatkami do zasiłków rodzinnych są świadczeniami uzależnionymi od dochodów rodziny. W składzie rodziny wówczas musiałby być przedstawiony również mąż, a nie D. W. Przy takim stanie faktycznym i prawnym skarżąca została poinformowana, że musi złożyć stosowny wniosek rozwodowy lub o separację oraz wniosek o zaprzeczenie ojcostwa, bo z chwilą uzyskania rozwodu stanie się osobą samotnie wychowującą dzieci, a taka osoba aby uzyskać świadczenie rodzinne musi mieć uregulowaną sytuację alimentacyjną. Z chwilą zaprzeczenia ojcostwa i uznaniem dzieci przez ojca biologicznego, przy jednoczesnym wspólnym wychowywaniu dzieci skarżącej wraz z D. W. i dziećmi staliby się rodziną w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ pomocy społecznej zaznaczył, że z chwilą złożenia dokumentów na świadczenie rodzinne po unormowaniu swojej i dzieci sytuacji rodzinnej to właśnie pracownicy informowali, wzywali i pouczali skarżącą jakie świadczenia może uzyskać, o jakie świadczenia winna się ubiegać i jak skorygować wniosek, aby należne świadczenie uzyskać. Ponadto podkreślono, że skarżąca informowała ośrodek pomocy społecznej, że próbowała ubiegać się o świadczenia rodzinne (zasiłki rodzinne wraz z dodatkami do zasiłków rodzinnych z tytułu urodzenia dziecka) w OPS R. i tam otrzymała jednakową odpowiedź co w ośrodku pomocy w B. (uzyskała tylko pomoc w postaci jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dzieci gdyż do tych świadczeń nie badało się wówczas sytuacji dochodowej rodziny). Nie można przy tym pominąć jednakże uwag wcześniej poczynionych a zwłaszcza tego, że pozytywne rozstrzygnięcie zostało uzależnione przez ustawodawcę od dochowania terminu, który przekroczony nie może podlegać przywróceniu. Gdyby więc nawet uznać, że istotnie do określonego zaniechania lub nietrafnego pouczenia ze strony organu pierwszej instancji doszło to okoliczności te nie mogłyby przyczynić się do przywrócenia terminu ani do skasowania zaskarżonych decyzji. Do rozważenia pozostawałoby jedynie ewentualne odwołanie się do reguły zawartej w art. 417 kc, według którego za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa (§ 1). Jeżeli wykonanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego oraz Skarb Państwa. Wobec powyższego skargę należało oddalić stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).