II GSK 322/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I.S. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2013/12 w sprawie ze skargi I. S. Spółki z o.o. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 czerwca 2011 r. nr Sp. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok; 2. odrzucić skargę; 3. zwrócić I.S. Spółce z o.o. w K. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych tytułem wpisu od skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2013/12, wydanym w sprawie ze skargi I.Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 czerwca 2011 r. nr Sp. . w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, oddalił skargę. Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Przedsiębiorstwo J.z siedzibą w K. (U.) jest uprawnione do znaku towarowego VALIDOL o numerze .... przeznaczonego do oznaczania leków. W dniu 8 października 2008 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej wpłynął wniosek spółki I.Sp. z o.o. z siedzibą w K., dalej "skarżąca" o unieważnienie prawa ochronnego na powyższy znak towarowy. W ocenie skarżącej prawo do znaku Validol zostało udzielone z naruszeniem prawa. Znak ten uniemożliwia skarżącej, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dotyczącej obrotem lekami na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, wprowadzanie na polski rynek leku o nazwie "Validol". Skarżąca upatruje w tym naruszenie swobody działalności gospodarczej stosownie do przepisu art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 ze zm.) oraz art. 20 Konstytucji RP. Jak podniosła posiada zezwolenia na wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terenie Polski leku "Validol", wydane przez Ministra Zdrowia w dniu 1 sierpnia 2005 r. (nr .), zaktualizowane decyzjami tego organu nr .. Powołała się na wystąpienie podmiotu uprawnionego z żądaniem zaniechania przez skarżącą wprowadzania na teren Polski towarów oznaczanych znakiem towarowym "Validol". Na wniosek uprawnionego zostało wszczęte przez Prokuraturę Rejonową w P. stosowne postępowanie przygotowawcze. Ponadto, jak wskazała, zgłosiła w celu uzyskania prawa ochronnego znak towarowy "Darvalidol", jednakże Urząd Patentowy odmówił udzielenia ochrony na ten znak z uwagi na istnienie wcześniejszego prawa ochronnego na sporny znak towarowy Validol. Uprawniony ze spornego znaku wniósł o oddalenie wniosku, kwestionując po stronie skarżącej posiadanie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego do omawianego znaku. Decyzją z dnia 26 maja 2010 r. Sp. . Urząd Patentowy umorzył postępowanie w sprawie, przychylając się do stanowiska uprawnionego co do braku po stronie skarżącej interesu prawnego dla domagania się unieważnienia spornego znaku towarowego. Zdaniem organu skarżąca posiada jedynie nie chroniony prawem interes faktyczny w unieważnieniu spornego prawa ochronnego. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał przepis art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. W myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 256 ust. 1 p.w.p., do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W decyzji, nie wskazując podstawy prawnej, Urząd Patentowy pouczył strony o prawie złożenia wniosku do Urzędu Patentowego (Departamentu Orzecznictwa) o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia decyzji. W następstwie wspomnianego pouczenia, rozpoznając wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 14 czerwca 2011 r. Sp. .Urząd Patentowy utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 26 maja 2010 r., podtrzymując prezentowane w sprawie stanowisko. Urząd Patentowy pouczył strony o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. za pośrednictwem Urzędu Patentowego RP - Departamentu Orzecznictwa - w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wskazał w tym względzie przepis art. 257 p.w.p. Stosownie do tego przepisu, na decyzje oraz postanowienia Urzędu Patentowego w sprawach, o których mowa w art. 255, stronom przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Rozpoznając od powyższej decyzji skargę wniesioną przez skarżącą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem, o czym była już mowa, skargę tę oddalił. Według Sądu pierwszej instancji, podzielającego stanowisko Urzędu Patentowego, skarżącej nie przysługuje interes prawny w złożeniu w trybie postępowania spornego wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na omawiany znak towarowy, a tym samym skarżąca nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu w świetle przepisu art. 28 k.p.a. W myśl tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie, a także uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia 26 maja 2010 r. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 164 p.w.p. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie posiadała interesu prawnego do domagania się unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy VALIDOL. W myśl art. 164 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. Niemniej, odstępstwem od zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej jest także przepis art. 189 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. W myśl tezy 1. uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r. II GPS 5/09, w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. jest dopuszczalne zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego (ONSAiWSA 2010/3/40). Przepis art. 189 p.p.s.a. jest regulacją kompletną i wyczerpującą. Jeżeli pojawią się przesłanki wskazane w tym przepisie, a więc podstawy do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, przepis ten nie daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu żadnego wyboru, poza wydaniem postanowienia uchylającego wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniem skargi bądź umorzeniem postępowania. Z powyższego przepisu płynie także nakaz badania z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny, czy przed wojewódzkim sądem administracyjnym prawidłowo nadano sprawie bieg, tzn. czy w sprawie nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania przepisu art. 189 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Istotnym w sprawie mankamentem postępowania, przemawiającym za zastosowaniem przepisu art. 189 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przez Naczelny Sąd Administracyjny, czego nie zauważył Sąd pierwszej instancji, było zaakceptowanie stanowiska Urzędu Patentowego, dopuszczającego od decyzji wydanej w postępowaniu spornym uruchomienie trybu ponownego rozpatrzenia sprawy, podczas gdy od decyzji wydanej w postępowaniu spornym stronie nie przysługuje taka możliwość, lecz skarga do sądu administracyjnego (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie). Wynika to wyraźnie z brzmienia powołanego przepisu art. 257 p.w.p., w świetle którego na decyzje oraz postanowienia Urzędu Patentowego w sprawach, o których mowa w art. 255, stronom przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast przed skierowaniem skargi do sądu administracyjnego wymagane jest wyczerpanie środka zaskarżenia, polegającego na złożeniu przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w odniesieniu do spraw toczących się w trybie postępowania administracyjnego, o którym mowa w przepisach tytułu VI ustawy Prawo własności przemysłowej. Stosownie do 244 ust. 1 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące rozpatrywania odwołania od decyzji (art. 244 ust. 11 p.w.p.). Innymi słowy, wyczerpanie środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczy trybu postępowania administracyjnego, regulowanego przepisami tytułu VI omawianej ustawy, nie zaś przepisami tytułu VII, jaki odnosi się do postępowania spornego. W stosunku do decyzji oraz postanowień wydawanych w postępowaniu spornym, objętym tytułem VII, na co wskazuje powołany przepis art. 257 p.w.p., nie przysługuje środek zaskarżenia, polegający na wyczerpaniu postępowania w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz bezpośrednio skarga do sądu administracyjnego (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie). Tym samym skarga do sądu administracyjnego od takiej decyzji oraz postanowienia nie podlega obowiązkowi wyczerpania środka zaskarżenia w świetle przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich. Dlatego decyzja wydana przez Urząd Patentowy w postępowaniu spornym, stosownie do przepisu art. 257 p.w.p., ma walor decyzji ostatecznej, a tym samym można od niej wnieść skargę do sądu administracyjnego bez konieczności wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. Reasumując, decyzja w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy (art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.), dla wydania której właściwy jest Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego (art. 257 p.w.p.), ma walor decyzji ostatecznej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego bez wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, o których mowa w przepisach art. 52 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy Sąd pierwszej instancji błędnie zaakceptował możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego od decyzji Urzędu Patentowego wydanej z nie mającym zastosowania w sprawie trybie ponownego rozpatrzenia sprawy. Ubocznym skutkiem tego stanu rzeczy było niezaskarżenie do sądu administracyjnego wydanej przez Urząd Patentowy wcześniejszej decyzji z dnia 26 maja 2010 r., podlegającej skardze do sądu administracyjnego. W szczególności doszło do uchybienia 30-dniowego terminu do wniesienia takiej skargi. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Bez skutecznego przywrócenia, stosownie do przepisów art. 86 i art. 87 p.p.s.a., terminu do wniesienia skargi od wspomnianej decyzji z dnia 26 maja 2010 r., wydanej w trybie przepisu art. 257 p.p.s.a., nie jest prawnie dopuszczalne postępowanie sądowoadministracyjne dla skontrolowania zgodności z prawem tej decyzji. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę (art. 189 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 i art. 193 p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto o zwrocie całego uiszczonego wpisu od skargi orzeczono w myśl art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.