II GZ 13/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 344/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi W. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić W. H. termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 344/13, odmówił [...] przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2013 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że W dniu [...] marca 2013 r. wpłynęła skarga [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2013 r. Następnie Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Rzeszowie wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 120 zł. Wezwanie to zostało doręczone [...] i odebrane przez dorosłego domownika - [...] (żona skarżącego) w dniu [...] kwietnia 2013 r. (k. 19 akt sądowych sprawy). Termin do uiszczenia wpisu mijał z dniem [...] kwietnia 2013 r. Pomimo upływu wskazanego terminu wpis nie został uiszczony. Skarżący pismem z [...] maja 2013 r. (k. 21 akt sądowych) wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wpis sadowy od skargi nie mógł zostać uiszczony w terminie z powodu jego choroby. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie potwierdzające niezdolność do pracy skarżącego z powodu choroby w okresie od [...] kwietnia 2013 r. do [...] maja 2013 r. (k. 22 akt sądowych). Sąd I instancji uzasadniając oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazał, że choroba, z którą wiąże się uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o niezdolności pracy, nie jest okolicznością faktyczną, której zaistnienie uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Niezdolność do pracy stanowiąca przyczynę wystawienia zaświadczenia lekarskiego nie musi, bowiem oznaczać, że osoba niezdolna do pracy, nie jest w stanie wykonywać jakichkolwiek czynności. W ocenie Sądu I instancji z akt sprawy wynika, że skarżący uzasadnił uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi chorobą uniemożliwiająca mu uiszczenie ww. wpisu. Na tę okoliczność przedstawiono zaświadczenia lekarskie. Zdaniem Sądu I instancji uiszczenie wpisu sądowego od skargi nie jest czynnością, którą skarżący musi wykonać osobiście. Stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Nie wyklucza, bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę lub uiszczenia wpisu przez dorosłego domownika lub inną osobę. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz że uchybienie terminu było od niego niezależne i nie wynikało z zaniedbania. [...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie mógł usunąć przeszkody uniemożliwiającej mu dotrzymanie terminu na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Wskazał, że w terminie do uiszczenia wpisu sądowego był niezdolny do pracy z powodu choroby, czego potwierdzeniem jest zaświadczenie lekarskie z [...] maja 2013 r. W związku z tym, stan zdrowia uniemożliwił mu uiszczenie wpisu sądowego. Po chorobie zgromadził środki finansowe na wpis sądowy oraz dokonał wpłaty tych środków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić, gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia, zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący jako przesłankę braku winy w uchybieniu temu terminowi wskazał chorobę - niedyspozycję zdrowotną. Z nadesłanego zaświadczenia lekarskiego wynikało, że okres niezdolności do pracy skarżącego trwała w okresie od dnia [...] kwietnia 2013 r., do [...] maja 2013 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe okoliczności nie uprawdopodabniały braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, bowiem uiszczenie wpisu sądowego od skargi nie jest czynnością, którą skarżący musi wykonać osobiście. Choroba, aby mogła być uznać za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu może być uznać tylko wówczas, gdy rzeczywiście uniemożliwia stornie podjęcie czynności procesowych. Powyższego, zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej spawie zabrakło. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny przesłanek braku winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upływał z dniem [...] kwietnia 2013 r. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że przekroczenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wynikało z niedyspozycji zdrowotnej choroby skarżącego. Okoliczność tę uprawdopodabnia przedstawione zaświadczenie lekarskie (k. 22 akt sądowych), wskazujące na czas trwania niezdolności do pracy ([...] kwietnia 2013 do [...] maja 2013 r.). Kierując się względami doświadczenia życiowego należy uznać, że wiąże się dolegliwościami np. bólowymi, stanami podgorączkowymi niezwiązanymi z przeziębieniem. Powyższe mogło w sposób usprawiedliwiony uniemożliwiać skarżącemu uiszczenie w ustawowym terminie wpis sądowego od skargi. Należy w tym miejscu również zauważyć, że okres niezdolności do pracy obejmował końcową część terminu do uiszczenia rzeczonego wpisu sądowego od skargi (wezwanie do jego uiszczenia odebrała żona skarżącego [...] kwietnia 2013 r., k 19 akt sądowych). W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie są również trafne argumenty Sądu pierwszej instancji, że skarżący winien dokonać czynności procesowej przez dorosłego domownika lub inną osobę. Strona nie ma, bowiem obowiązku wcześniejszego uiszczenia wpisu sądowego w celu zabezpieczenia się przed wystąpieniem potencjalnych, niemożliwych do przewidzenia późniejszych okoliczności (w tym choroby), które mogłyby uniemożliwić mu dokonanie tej czynności w terminie. Z kolei możliwość skorzystania z pomocy osób trzecich przy czynności uiszczenia wpisu sądowego nie ma znaczenia w sytuacji, gdy z powodu choroby skarżący nie mógł zgromadzić wystarczających środków finansowych przed upływem ustawowego terminu. Strona postępowania ma także inne zobowiązania i nie może kierować całego swojego zainteresowania i poświęcić całego swojego czasu wyłącznie sprawie sądowej. Oznacza to, że strona może dowolnie w ramach określonego terminu rozłożyć w czasie podjęcie działania w celu dokonania czynności, w tym również może z jej dokonaniem czekać do ostatniego dnia biegnącego terminu. Nie ma natomiast obowiązku, dokonywania czynności w początkowym okresie biegu terminu. Jeżeli teraz w trakcie terminu na uiszczenie wpisu skarżący zachoruje nie można upatrywać negatywnych konsekwencji z tego powodu. Z uwagi na powyższe, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena w zakresie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – była nieprawidłowa, a zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie, mając na uwadze względy ekonomiki procesowej oraz fakt, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty i oświadczenia są wystarczające do oceny czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać złożony w tym zakresie wniosek strony skarżącej – uwzględniając go. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Z akt sprawy i oświadczeń skarżącej wynika, że każda ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu została spełniona. Przyczyna uchybienia terminu ustała wraz z końcem okresu, na jaki wystawiono zaświadczenie lekarskie (k. 22 akt sądowych) tj. [...] maja 2013 r. W ustawowym terminie, czyli dnia [...] maja 2013 r. – (data nadania - k . 24 akt sądowych) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wraz z opłaceniem kwoty wpisu. Jak wskazano wyżej, skarżący uprawdopodobnił również brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast samo uchybienie terminowi powodowało ujemne dla strony skutki procesowe, bowiem nie uiszczenie wpisu w terminie spowodowałoby jej odrzucenie Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu i w efekcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił stronie termin do wniesienia skargi.