II SAB/Lu 209/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. Ł. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie; II. zasądzić od Wójta Gminy na rzecz skarżącej E. Ł. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 6 marca 2013 r. E. Ł., za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwróciła się na podstawie art. 2 i art. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej do Wójta Gminy [...] z następującym wnioskiem: "Proszę uprzejmie o udzielenie pisemnej informacji, jakie konkretnie Wójt i Rada Gminy prowadzą (należące do zadań własnych gminy) polityki: 1. związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych; 2. wzmocnienia bezpieczeństwa obywateli i porządku publicznego w zakresie zabezpieczenia mieszkańców gminy przed ułatwionym dostępem do nielegalnych wyrobów alkoholowych; 3. przeciwdziałania narkomanii. Proszę również o rzetelne udzielenie informacji publicznej, czy Wójt i Rada Gminy widzą potrzebę zintensyfikowania tych polityk i zamierzają to czynić, a jeśli nie, to dlaczego. Jeśli Wójt i Rada Gminy widzą potrzebę poprawy sytuacji poprzez zintensyfikowanie wyżej wymienionych polityk, wnoszę w tym zakresie o podanie mi konkretnych zamiarów zmierzających do tego celu, a także o podanie, czy mają miejsce w gminie prace legislacyjne mające na celu zmianę prawa miejscowego w kierunku zintensyfikowania wyżej wymienionych polityk, a jeśli tak, to wnoszę również o podanie, czego one konkretnie dotyczą, które osoby są odpowiedzialne za prace nad projektami, jaki jest zakres przedmiotowy tych projektów, jakie są założenia i ustalenia do tych projektów, jaki jest ich tekst, jaki jest ewentualny czas niezbędny do zakończenia prac nad nimi. Udostępniając mi informację publiczną zgodnie z powyższym wnioskiem, proszę o dokonanie niezbędnych wyłączeń wynikających z właściwych przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie tajemnic ustawowo chronionych." Wnioskodawczyni poprosiła o przesłanie pisemnej odpowiedzi na powyższe pytanie na jej adres zamieszkania. W dniu 9 kwietnia 2013 r. (data wpływu do organu) E. Ł. – reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego K. Ł. – wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, za pośrednictwem Wójta Gminy [...], skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej objętej jej wnioskiem z dnia 6 marca 2013 r. Skarżąca podniosła, że termin do załatwienia przedmiotowego wniosku upłynął w dniu 21 marca 2013 r., jednakże do dnia sporządzenia skargi nie otrzymała żadnej odpowiedzi od organu. Strona domagała się zatem zobowiązania Wójta Gminy [...] do rozpoznania powyższego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o umorzenie postępowania, a nadto o zniesienie kosztów postępowania między skarżącą i organem w zakresie zastępstwa sądowego. Argumentując wniosek o odrzucenie skargi organ wyjaśnił, że skarżąca w wykazie załączników do skargi wymieniła dowód uiszczenia wpisu. Dokument ten nie został jednak złożony wraz ze skargą co – zdaniem organu – oznacza, że skarga nie została należycie opłacona. Uzasadniając z kolei ewentualny wniosek o umorzenie postępowania organ stwierdził, że poza sporem pozostaje, iż nie udostępnił skarżącej żądanych przez nią informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Przyczyną zaistniałej bezczynności – jak wyjaśnił – było omyłkowe zapisanie wniosku skarżącej, przesłanego za pomocą poczty mailowej, w folderze spam. W ocenie organu, jego bezczynność ustała jednak po otrzymaniu skargi z dnia 9 kwietnia 2013 r. Końcowo organ podniósł, że wniosek o zniesienie kosztów między stronami zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca w pewien sposób przyczyniła się do zaistnienia bezczynności poprzez niejednoznaczne zatytułowanie wiadomości elektronicznej, nie wskazując wprost, że jest to wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a organ po ujawnieniu bezczynności bez zbędnej zwłoki bezczynność tę uchylił. Do odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] załączył pismo z dnia 9 kwietnia 2013 r. stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącej z dnia 6 marca 2013 r. W piśmie procesowym z dnia 1 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącej – odnosząc się do treści odpowiedzi na skargę – podniósł, że dla stwierdzenia bezczynności adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez znaczenia pozostają przyczyny nieudzielenia wnioskodawcy odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. Ewentualne, nieprawidłowe działanie w Urzędzie Gminy programu komputerowego, skutkujące błędnym kwalifikowaniem niektórych wiadomości jako spam, nie może – zdaniem strony – powodować przerwy bądź zawieszenia terminu do udzielenia odpowiedzi. Pełnomocnik E. Ł. nie zgodził się ponadto z twierdzeniem, jakoby jego mocodawczyni przyczyniła się do zaistnienia w niniejszej sprawie bezczynności organu, wyjaśniając, że żaden przepis prawa nie reguluje kwestii tytułowania listu elektronicznego, zawierającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Pełnomocnik skarżącej wskazał również, że 5 maja 2013 r., tj. w terminie wyznaczonym zarządzeniem Sądu z dnia 22 kwietnia 2013 r., dokonał polecenia przelewu wpisu od skargi, a zatem wniosek o jej odrzucenie z powodu braku wpisu jest bezpodstawny. Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. Sąd postanowił wezwać pełnomocnika Wójta Gminy [...] – radcę prawnego W. Z. – do nadesłania w terminie 3 dni wniosku skarżącej z dnia 6 marca 2013 r. oraz koperty, w której została przesłana jej skarga, jak również dowodu nadania do skarżącej pisma z dnia 9 kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pełnomocnik Wójta - w piśmie z dnia 13 czerwca 2013 r. - wyjaśnił, że nie może doręczyć koperty, w której została wniesiona skarga E. Ł., albowiem organ koperty tej nie zachował. Do pisma tego załączył natomiast potwierdzenie doręczenia skarżącej odpowiedzi na jej wniosek (pisma z dnia 9 kwietnia 2013 r.), z którego wynika, że została ona nadana na adres skarżącej w dniu 11 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Należy podkreślić, że sąd, oceniając czy organ jest bezczynny, bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dniu orzekania. Na wstępie – odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi – należy wyjaśnić, że wprawdzie zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., od skargi, jako pisma wszczynającego postępowanie, pobiera się wpis, który należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu (art. 219 § 1 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.), jednak w razie nieuiszczenia wpisu przy wniesieniu skargi, w pierwszej kolejności – w świetle art. 220 § 1 p.p.s.a. – należy wezwać wnoszącego skargę, aby pod rygorem jej odrzucenia przez sąd uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W przedmiotowej sprawie, pomimo, że skarżąca nie uiściła wpisu od skargi przy jej wniesieniu, bezspornie dokonała tej czynności po doręczeniu jej wezwania z dnia 22 kwietnia 2013 r., zachowując przy tym siedmiodniowy termin, o którym mowa w powołanym wyżej art. 220 § 1 p.p.s.a. Wobec tego wniosek o odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia należnego wpisu od tego pisma należy uznać za całkowicie chybiony. W rozpoznawanej sprawie skarga E. Ł. dotyczyła zarzucanej przez nią bezczynności w zakresie rozpatrzenia przez Wójta Gminy [...] wniosku z dnia 6 marca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej "u.d.i.p." W tym miejscu należy wskazać, że wbrew argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, wniosek E. Ł. jednoznacznie powoływał się na tę właśnie ustawę. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wójt gminy – jako organ władzy publicznej – jest na mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Wskazać również należy, że wniosek skarżącej z dnia 6 marca 2013 r. zawierał żądanie udostępnienia informacji mającej walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Skarżąca domagała się bowiem udostępnienia jej danych na temat wykonywanych przez gminę zadaniach publicznych z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi i narkomanii, jak również informacji na temat ewentualnych, prowadzonych w tym przedmiocie prac legislacyjnych. W świetle zaś art. 6 ust. 1. pkt 1 u.d.i.p., podlegającą udostępnieniu informacją publiczną jest m.in. informacja o polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o: a) zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, b) projektowaniu aktów normatywnych, c) programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań. W związku z powyższym należy stwierdzić, że dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej z dnia 6 marca 2013 r. znajdował zastosowanie tryb przewidziany w u.d.i.p. Organ winien był zatem bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, udostępnić skarżącej żądaną informację (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie udzielić wyjaśnień, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p. lub wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, że w chwili wniesienia przez skarżącą jej skargi (datowanej na dzień 6 kwietnia 2013 r.), która wpłynęła do Urzędu Gminy w [...] w dniu 9 kwietnia 2013 r., Wójt Gminy [...] pozostawał w bezczynności w sprawie przedmiotowego wniosku z dnia 6 marca 2013 r., który winien był załatwić do dnia 21 marca 2013 r. (jako datę otrzymania wniosku przez organ należy przyjąć 7 marca 2013 r., albowiem wniosek ten wpłynął do skrzynki mailowej Urzędu Gminy w dniu poprzednim dopiero o godz. 22:27, a zatem już po godzinach urzędowania organu). Z akt sprawy wynika jednak, że organ przestał tkwić w tej bezczynności już po otrzymaniu skargi, tj. w dniu 11 kwietnia 2013 r., przekazując skarżącej pismo z dnia 9 kwietnia 2013 r., w którym wskazał dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej akty regulujące prowadzoną przez gminę politykę w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi i narkomanii oraz określił podmioty, z którymi współpracuje wykonując te zadania. Podkreślić należy, że skarżąca nie kwestionowała, by zawarte w tym piśmie informacje nie czyniły zadość jej wnioskowi. Rozpatrzenie przez Wójta Gminy [...] wniosku skarżącej poprzez udzielenie jej żądanej informacji, wyłącza możliwość uwzględnienia rozpoznawanej skargi na bezczynność, pomimo, że czynność ta została podjęta z naruszeniem przewidzianego terminu. Sąd nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. postanowienie NSA z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1628/11, LEX nr 1149205). Mając jednak na uwadze, iż rozpoznawana skarga była zasadna w chwili jej wniesienia, brak było podstaw do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a. W tej sytuacji – jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę – postępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/2008, jeśli organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, już po wniesieniu skargi na bezczynność, zastosowanie znajduje przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o zniesienie kosztów postępowania pomiędzy stronami należy wyjaśnić, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie występuje taka instytucja. W niniejszej sprawie za uzasadniony wypada natomiast uznać wniosek strony skarżącej o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesowych. Skoro bowiem udostępnienie skarżącej żądanej informacji publicznej nastąpiło dopiero po wniesieniu przez nią skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, niezależnie od przyczyny powstałej po stronie organu zwłoki uznać należy, że Wójt Gminy [...] udzielając informacji, w istocie uwzględnił przedmiotową skargę w całości w trybie przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. To z kolei – mając na uwadze treść art. 201 § 1 p.p.s.a. - uzasadnia zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu niezbędnych kosztów sądowych poniesionych przez nią dla celowego dochodzenia swoich praw w niniejszej sprawie (por. powołana wyżej uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/2008, LEX nr 463487). Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji postanowienia.