I SA/Bd 1/13

WyrokWSA w Bydgoszczy2013-06-18

Skład orzekający: WSA Leszek Kleczkowski, WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.), WSA Ewa Kruppik-Świetlicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia i umorzył postępowanie w sprawie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt rejestracyjnych, uznając, że czynności sprawdzające nie pozwalają na stosowanie przepisów o postępowaniu podatkowym?
Ratio decidendi
Czynności sprawdzające, uregulowane w art. 272-280 Ordynacji podatkowej, stanowią odrębny rodzaj postępowania, odmienny od kontroli podatkowej i postępowania jurysdykcyjnego. Do czynności sprawdzających nie stosuje się przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, w tym art. 169 dotyczącego pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, chyba że przepisy o czynnościach sprawdzających odsyłają do nich w określonym zakresie. W związku z tym, Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, które zostało wydane z naruszeniem tych zasad.
Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego wzywał podatnika do aktualizacji danych rejestracyjnych działalności gospodarczej. Podatnik nie dokonał aktualizacji i złożył wnioski o wyznaczenie innego terminu, udostępnienie dokumentów z akt rejestracyjnych oraz zwolnienie od kosztów. Naczelnik pozostawił wniosek o udostępnienie dokumentów bez rozpatrzenia, stosując przepisy o postępowaniu podatkowym. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika, uznając, że czynności sprawdzające nie pozwalają na stosowanie tych przepisów, i umorzył postępowanie. Podatnik złożył skargę do WSA, domagając się zobowiązania Naczelnika do wydania decyzji w terminie. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz doradcy podatkowego kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji w całości i umorzenia postępowania 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz doradcy podatkowego D. T. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w B. podał, że decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. orzekł o dalszym prowadzeniu przez J. A. działalności gospodarczej na podstawie zaświadczenia o wpisie (dokonanym w dniu [...]r.) do ewidencji działalności gospodarczej. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. czterokrotnie wzywał (pismami z dnia: [...] r.,[...] r., [...] r., [...] r.) J. Aj., na podstawie art. 155 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; aktualna publikacja: Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej jako O.p., w celu dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-1, a następnie (po zmianie przepisów) do wypełnienia obowiązującego formularza CEIDG-1, zawierającego kompletne dane w sprawie zgłoszenia w organie samorządowym działalności gospodarczej osoby fizycznej. Skarżący nie dokonał aktualizacji danych, a pismem z dnia [...] r. zwrócił się do Naczelnika o wyznaczenie innego terminu do dokonania ww. czynności "z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne w sprawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej na potrzeby dotacji z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B." oraz w związku z wystąpieniem "o interpretację do Ministra Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie". Ponadto, dnia [...] r. J. A. wystąpił z wnioskiem do Naczelnika o "wydanie odpisów uwierzytelnionych, znajdujących się w aktach tego Urzędu Skarbowego", żądając w uzasadnieniu tego wniosku sporządzenia kserokopii i wydania ich z akt rejestracyjnych oraz wnosząc o "zwolnienie od kosztów administracyjnych". Wnioskami z dnia [...] r. zwrócił się o przedłużenie o miesiąc terminu do dokonania czynności wymienionych w wezwaniach. Wskazał, że czeka na udostępnienie dokumentów z akt rejestracyjnych urzędu. Postanowieniem z dnia [...] r. wydanym w trybie art. 169 § 1 O.p. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. wezwał skarżącego do sprecyzowania – w ciągu siedmiu dni – żądania zawartego we wniosku o udostępnienie mu dokumentów i zwolnienia od kosztów. Organ ocenił, że bezskutecznie upłynął wyznaczony termin (wnioskodawca nie sprecyzował żądania, a jedynie w piśmie z dnia [...] r. stwierdził, że na powyższe postanowienie powinno przysługiwać zażalenie). W konsekwencji powyższego Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. ww. postanowieniem pozostawił wniosek bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. Następnie do Dyrektora Izby Skarbowej w B. skarżący skierował dwa pisma: - z dnia [...] r. nazwane "zażaleniem" na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej pisma z [...] r. o przedłużenie terminu do aktualizacji danych rejestracyjnych, a stanowiącego odpowiedź na wezwanie z [...] r. Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. (k. [...] akt administracyjnych); - z dnia [...] r. stanowiące zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. wraz z kopią pisma z [...] r. o sprostowanie pouczenia w postanowieniu z dnia [...] r. i przedłużenie terminu wyznaczonego postanowieniem z dnia [...] r. W piśmie z dnia [...] r. skarżący zarzucił organowi I instancji, że nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania. Twierdził, że rozpoznanie jego wniosku o wyznaczenie innego terminu do złożenia zgłoszenia aktualizacyjnego należy do obowiązków organu zgodnie z art. 120 O.p. w zw. z art. 14b § 3 O.p. oraz, że przekroczony został termin do załatwienia sprawy przewidziany w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; aktualna publikacja: Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej jako kpa. Ponadto, skarżący zawarł polemikę z pouczeniem zawartym w wezwaniu z dnia [...] r. stanowiącym, że niedopełnienie obowiązków aktualizacji danych rejestracyjnych podlega karze grzywny zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765; aktualna publikacja: Dz.U. z 2013 r., poz. 186). Z kolei w piśmie z dnia [...] r. skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] r. o udostępnienie mu dokumentów z akt rejestracyjnych. Ponadto, skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania dwóch postanowień organu I instancji, tj. z dnia [...] r. i z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) uchylił w całości postanowienie Naczelnika o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia i umorzył postępowanie w sprawie. Dyrektor uwzględnił zażalenie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane przez skarżącego. Podał, że przepisy działu IV Ordynacji podatkowej w postępowaniu sprawdzającym znajdują zastosowanie w zakresie, w jakim odsyłają do nich regulacje dotyczące czynności sprawdzających. Prowadzone czynności związane z analizą danych w zakresie zgłoszeń identyfikacyjnych i aktualizacyjnych, oparte były na przepisach od art. 272 do art. 280 O.p., dotyczących czynności sprawdzających. Zdaniem organu, czynności sprawdzające należą do czynności materialno-technicznych, które nie wszczynają procedury postępowania podatkowego. Na mocy art. 280 O.p. przy czynnościach sprawdzających nie znajduje uzasadnienia zastosowanie przepisów od art. 165 do art. 171 O.p. w zakresie wszczęcia postępowania oraz przepisów od art. 161 do art. 164 O.p. w zakresie przywrócenia terminu. Organ II instancji stwierdził zatem, że nie znajduje uzasadnienia wydanie przez organ I instancji postanowienia w sprawie sprecyzowania żądania. Za nieuzasadnione Dyrektor uznał wydanie na podstawie art. 169 § 4 O.p. zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów wskazanych w nim akt rejestracyjnych. Podniósł, że obowiązek udostępnienia akt przysługuje na mocy art. 178 O.p. z zastrzeżeniem art. 179 O.p. W opinii organu, na wniosek z dnia [...]. należało w świetle regulacji art. 178 § 3 O.p. wydać uwierzytelnione odpisy. W sprawie natomiast kosztów obciążających stronę z tytułu odpisów uwierzytelnionych dokumentów na podstawie art. 267 § 1 pkt 3 O.p., należało mieć na względzie regulacje zawarte w art. 270 i art. 270a O.p. Ponadto organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącego na niezałatwienie w terminie sprawy z jego wniosku z dnia [...] r., wskazując na obowiązek aktualizacji danych rejestracyjnych oraz wyjaśniając, dlaczego wniosek nie może zostać uwzględniony. Organ podał, że skarżący znajduje się w bazie podatników Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., po migracji danych z Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. na podstawie zgłoszenia NIP-3, dotyczącego osoby fizycznej nieprowadzącej samodzielnie działalności gospodarczej. Natomiast decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. potwierdzono, że dnia [...] r. uzyskał status przedsiębiorcy. W ocenie organu zasadnym było zatem wyjaśnienie statusu prawno-podatkowego podatnika. Dyrektor zaznaczył, że zgodnie z art. 5 i art. 5a ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681 ze zm.) podatnicy rozpoczynający działalność gospodarczą w ramach wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców ewidencji działalności gospodarczej składają zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne. Natomiast zgodnie z art. 14a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U z 2011 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy. Informację o zawieszeniu działalności gospodarczej należy złożyć również na formularzu CEIDG-1, zaznaczając odpowiedni powód zgłoszenia aktualizacyjnego. Organ podał, że wniosek CEIDG-1 może stanowić zgłoszenie identyfikacyjne albo aktualizacyjne do CEIDG, ZUS lub KRUS, GUS oraz naczelnika urzędu skarbowego. Odnośnie przepisów z kodeksu karnego skarbowego organ podatkowy podkreślił, że w wezwaniu poinformował jedynie o ewentualnych konsekwencjach niedopełnienia obowiązku aktualizacji. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wniósł - na podstawie art. 37 kpa w związku z art. 14b § 3 O.p. - o zobowiązanie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego do wydania decyzji w terminie 30 dni. W uzasadnieniu przywołał treść pisma z dnia [...] r. i podniósł, że wystąpił z zażaleniem na niezałatwienie w terminie podania z dnia [...] r. "w sprawie niewydania postanowienia o wszczęciu postępowania w stanie prawnym obowiązującym w 2005 r.", użyte w art. 14b § 3 O.p. Wskazał, że niezałatwienie sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 kpa może spowodować uruchomienie procedury przewidzianej w art. 37 kpa i dopiero po wyczerpaniu środków tam wskazanych "można wnieść skargę do Sądu". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie organu z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zgodne z prawem jest postanowienie z dnia [...] r. Dyrektora Izby Skarbowej w B. uchylające postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku w sprawie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt oraz zwolnienie od kosztów administracyjnych i umarzające postępowanie w sprawie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej błędnie organ I instancji zastosował do instytucji czynności sprawdzających przepis art. 169 § 1 i § 4 O.p., w wyniku czego pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. Tymczasem należało wydać odpisy żądanych dokumentów i wskazać na istnienie możliwości umorzenia lub rozłożenia na raty kosztów ich sporządzenia - w trybie art. 270 i art. 270a O.p. W ocenie natomiast strony skarżącej wnosi ona skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] (błędnie podano miesiąc listopad zamiast październik, prawidłowo wskazano numer postanowienia i jego sentencję) i domaga się zobowiązania Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego do wydania decyzji w terminie 30 dni w sprawie dotyczącej pisma z dnia [...] r. W powyższym sporze rację należy przyznać organowi. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] uchylające postanowienie organu I instancji i umarzające postępowanie (k. [...] akt administracyjnych), tj. z dnia [...]r. Nr [...] (k. [...] akt administracyjnych). Pomimo zatem, że strona przywołuje jeszcze inne sprawy, a z urzędu tut. Sądowi jest wiadomo, że zostały złożone choćby dwie skargi w sprawach powiązanych (sygn. akt I SA/Bd 56/13 i I SA/Bd 57/13), to przedmiotem oceny tut. Sądu jest wyłącznie ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. i w tych granicach tut. Sąd orzeka. Zauważyć należy, że organ I instancji przeprowadził czynności sprawdzające wobec J. A., kierując do niego cztery wezwania dotyczące zgłoszenia aktualizacyjnego (NIP-1), a następnie dotyczące zgłoszenia organowi samorządowemu działalności gospodarczej (formularz CEIDG-1). Powyższe czynności dotyczące aktualizacji danych identyfikacyjnych nie zostały dokonane w wyznaczonych terminach. Nie budzi jednak wątpliwości, że podejmowane przez organ podatkowy czynności należało zakwalifikować do czynności sprawdzających. Podać należy, że instytucja czynności sprawdzających została uregulowana w art. 272art. 280 O.p. Na podstawie art. 272 O.p. organy podatkowe pierwszej instancji, z zastrzeżeniem art. 272a, dokonują czynności sprawdzających, mających na celu: 1) sprawdzenie terminowości: a) składania deklaracji, b) wpłacania zadeklarowanych podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów; 2) stwierdzenie formalnej poprawności dokumentów wymienionych w pkt 1; 3) ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami. W doktrynie i w orzecznictwie podnosi się, że unormowane w odrębnym dziale czynności sprawdzające stanowią nowy rodzaj postępowania, wprowadzony dopiero przepisami Ordynacji podatkowej, o najmniej sformalizowanym charakterze w porównaniu z kontrolą podatkową (dział VI) i postępowaniem jurysdykcyjnym (dział IV). W piśmiennictwie czynności sprawdzające traktuje się jako część kontroli podatkowej różniącą się od niej techniką postępowania prowadzonego przez organy podatkowe przy dokonywaniu czynności sprawdzających i kontroli podatkowej (por. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2002, s. 316). W związku z tym określa się je jako wstępną kontrolę podatkową o charakterze formalnym (por. R. Kubacki, Ordynacja podatkowa. Kontrola podatkowa, PP 1998, nr 5, s. 31; R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa j.w., s. 318). Czynności sprawdzające zaliczono do postępowań odrębnych, prowadzonych poza jurysdykcyjnym postępowaniem podatkowym, stanowiących typ postępowania quasi-kontrolnego (zob. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Pasternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2002, s. 867). W orzecznictwie sądowym zwrócono uwagę na skutki odrębnego charakteru czynności sprawdzających w porównaniu z kontrolą podatkową. W wyroku z dnia 13 kwietnia 2004 r. (I SA/Łd 620/03, ONSAiWSA 2005, nr 3, poz. 54) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że czynności sprawdzające prowadzone w trybie przepisów zawartych w dziale V Ordynacji podatkowej (art. 272-280) nie są tożsame z kontrolą podatkową, o której mowa w dziale VI Ordynacji podatkowej (art. 281-292). Podać należy, że art. 272 O.p. określa trzy grupy celów, dla których spełnienia organy podatkowe pierwszej instancji powinny podejmować czynności sprawdzające. Po pierwsze dokonywanie oceny czy podatnicy, płatnicy i inkasenci terminowo wywiązują się ze swoich podstawowych obowiązków, do których należą: składanie dokumentów, które obejmuje pojęcie deklaracji oraz wpłacanie zadeklarowanych podatków (w szerokim znaczeniu wynikającym z art. 3 pkt 3), w tym pobieranych przez płatników i inkasentów. Po drugie, czynności sprawdzające służą badaniu formalnej poprawności dokumentów wymienionych w pkt 1, tj. deklaracji w znaczeniu nadanym przez art. 3 pkt 5, jak również dokumentów niezbędnych do sprawdzenia terminowego wpłacania podatków przez podatników, płatników i inkasentów. Ocena formalnej poprawności ma na celu sprawdzenie, czy dokument został sporządzony zgodnie z ustalonymi wymaganiami, jeśli takie wymagania wynikają z przepisów prawa, w szczególności prawa podatkowego, czy nie zawiera błędów lub oczywistych omyłek. Po trzecie, celem czynności sprawdzających, zgodnie z art. 272 pkt 3 O.p., może być również ustalanie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami. Do realizacji tego celu służą jedynie środki dowodowe przewidziane w tym dziale, w szczególności w art. 275 i art. 276. Czynności sprawdzające koncentrują się przede wszystkim na ocenie działań podatników, płatników i inkasentów od strony formalnej. Ustalenia udokumentowane w toku czynności sprawdzających stanowią materiał dowodowy (art. 181 O.p.), który w przypadku wszczęcia postępowania podatkowego zostanie zweryfikowany w ramach swobodnej oceny dowodów, przeprowadzanej przy czynnym udziale strony (art. 191-192 O.p.). Tak więc brak gwarancji procesowych na etapie czynności sprawdzających nie oznacza, że strona nie będzie miała możliwości zakwestionowania zebranego w ich ramach materiału (zob.: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2007, s. 792-795). Zauważyć także należy, że stosownie do art. 280 O.p. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym dziale (V) stosuje się odpowiednio przepisy art. 143 oraz przepisy rozdziałów 1-3, 5, 6, 9 z wyłączeniem art. 171a, rozdziałów 10, 14, 16 oraz 23 działu IV. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, że nie wszystkie przepisy Ordynacji podatkowej mają zastosowanie do czynności sprawdzających, lecz tylko wymienione w art. 280 tej ustawy. Warto w tym miejscu przywołać wyrok z dnia 30 czerwca 2005 r. (sygn. akt I FSK 296/05), w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że odrębność postępowania sprawdzającego sprawia, iż do postępowania prowadzonego w tym trybie przepisy działu IV znajdują zastosowanie tylko o tyle, i tylko w takim zakresie, w jakim odsyłają do nich regulacje dotyczące czynności sprawdzających. Tut. Sąd powyższy pogląd w pełni podziela. Nie budzi natomiast wątpliwości, że zastosowany przez organ I instancji art. 169 umieszczony został przez ustawodawcę w rozdziale 8 działu IV Postępowania podatkowego. Ten rozdział nie został wymieniony w art. 280 O.p., zatem nie może być stosowany do czynności sprawdzających. W związku z tym, że wniosek strony z dnia [...] r. został złożony w kontekście czynności sprawdzających (co wynika z treści pism kierowanych przez organ do podatnika i podatnika do organu), to zgodzić się należy z organem II instancji, że nie było podstaw do wydania postanowienia z dnia [...] r. wzywającego do uzupełnienia braku we wniosku (art. 169 § 1 O.p.), a następnie do wydania postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia (art. 169 § 4 O.p.). W konsekwencji wyeliminowanie postanowienia Naczelnika z dnia [...] r. było w pełni uzasadnione w świetle prawa. Sąd zauważa, że uchylenie postanowienia organu I instancji i zawarte zalecenia w zaskarżonym postanowieniu spowodowały, że po stronie organu nadal istniał obowiązek załatwienia wniosku strony z dnia [...] r. poprzez wydanie odpisów żądanych dokumentów. W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor jednoznacznie wskazał na art. 178 O.p. Podać należy, że zgodnie z art. 178 § 1 O.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu (art. 178 § 2 O.p.). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów (art. 178 § 3 O.p.). Organ podatkowy może zapewnić stronie dostęp w swoim systemie teleinformatycznym do podań wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego oraz do pism organu podatkowego doręczonych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, po identyfikacji strony w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (art. 178 § 4 O.p.). Podkreślenia wymaga, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor wręcz stwierdził jednoznacznie, iż w okolicznościach sprawy związanych z wnioskiem z dnia [...] r. należało w świetle regulacji art. 178 § 3 O.p. wydać skarżącemu uwierzytelnione odpisy akt o co podatnik wnioskował. Organ II instancji poinformował także o treści art. 270 O.p. jako podstawie do żądania umorzenia lub rozłożenia na raty kosztów sporządzenia odpisów. Zgodnie z art. 270 § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek osoby obowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części. Przepisy art. 67b § 1 pkt 1 i 2 stosuje się odpowiednio (art. 270 § 2 O.p.). Na marginesie Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa (k.[...], s. druga), z której wynika, że w związku z postanowieniem Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. przekazano skarżącemu uwierzytelnione kopie następujących dokumentów: decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., sygn. akt [...]; decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., sygn. akt [...]; pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., Nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru; pisma J. A. z dnia [...] r.; pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., Nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru; pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., Nr [...] wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Ponadto w dniu [...] r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. wydał postanowienie, którym ustalił wysokość kosztów sporządzenia kopii z dokumentów oraz ich przesyłki w łącznej kwocie [...] zł (k. [...] akt administracyjnych). W postanowieniu tym podał także, że stosownie do art. 270 § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek osoby obowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części. Uchylenie zatem postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania spowodowało, że organ I instancji został zobowiązany do wydania odpisów dokumentów z akt sprawy. Odnośnie do kosztów, skoro strona została pouczona o prawie ubiegania się o ich umorzenie, to nie ma przeszkód, aby złożyła stosowny wniosek, który podlega odrębnemu rozpatrzeniu, a wydane rozstrzygnięcie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Powyższej oceny zaskarżonego postanowienia nie zmienia także treść pisma skarżącego z dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych), a złożonego w odpowiedzi na wezwania Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. skierowane w ramach czynności sprawdzających. Dodać się godzi, że na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego na pytanie przewodniczącego składu czy wniosek zawarty w skardze o orzeczeniu zobowiązującym Naczelnika do wydania decyzji w związku z pismem z [...] r., należy potraktować jako integralną część uzasadnienia skargi na zaskarżone postanowienie, odpowiedział twierdząco. W tym kontekście tut. Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, bowiem Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. nie prowadził wobec skarżącego zarówno postępowania podatkowego, jak również kontroli podatkowej, nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, podejmował jedynie czynności sprawdzające, które nie kończą się wydaniem decyzji administracyjnej. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jako odpowiadającemu prawu nie może zostać uchylone. Mając na uwadze powyższe tut. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 i § 3 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075 ze zm.), przyznał wyznaczonemu z urzędu doradcy podatkowemu koszty nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie [...] zł, w tym [...] z tytułu podatku VAT. H. Adamczewska-Wasilewicz L. Kleczkowski E. Kruppik-Świetlicka

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło