II SAB/Rz 45/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi E. Ł. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej - postanawia – I. umorzyć postępowanie; II. zwrócić skarżącej E. Ł. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Przedmiotem skargi E. Ł. jest bezczynność Starosty [...] dotycząca udostępnienia informacji publicznej. W oparciu o przesłane do Sądu dokumenty ustalono, że w dniu 6 kwietnia 2013 r. E. Ł. skierowała do Starosty [...] za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji w jaki sposób władze powiatu na terenie pomieszczeń publicznych będących bezpośrednio lub pośrednio przez nie zarządzanymi, zapewniają obecność krzyży zgodnie z zasadami prawnymi ich umieszczania, usuwania, a nadto poszanowania relacji do symboli państwowych i innych znaków religijnych, a także ewentualnych prac legislacyjnych związanych z tym tematem. Reagując na powyższy wniosek, Starosta [...] pismem z dnia 9maja 2013 r., nr [...], poinformował, że w powiecie [...] funkcjonuje obecnie 26 jednostek organizacyjnych. W większości są to szkoły ponadgimnazjalne, placówki oświatowe oraz domy pomocy społecznej. Wyjaśnił, że nie ma żadnej regulacji na poziomie powiatu określającej kwestie związane z wywieszaniem symboli religijnych w budynkach będących własnością powiatu. Podniósł, że we wszystkich jednostkach w tym także w Starostwie Powiatowym od wielu lat w sposób godny nie obrażający niczyich uczuć religijnych zawieszane są krzyże oraz godło państwowe (a w niektórych przypadkach dodatkowo herb powiatu). Nigdy nie było przypadku jakiegokolwiek zachowania uwłaczającego symbolowi tak państwa jak i religii. Starosta wyraził swoje ubolewanie, że E. Ł. nie otrzymała odpowiedzi na wniosek w przewidzianym terminie i wyjaśnił, że zakres tej informacji wymagał czasu, aby skonfrontować się ze wszystkimi podległymi jednostkami. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E. Ł. zarzuciła Staroście [...] bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej i przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wskazując na powyższe wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosku z dnia 6 kwietnia 2013 r. o udostępnieniu informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2) wymierzenie organowi grzywny w wymiarze do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, jeżeli organ nie przekaże Sądowi skargi, odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy w terminie 15 dni od dnia otrzymania niniejszej skargi. Skarżąca zarzuciła, że termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu 20 kwietnia 2013 r., lecz mimo to nie otrzymała pisemnej odpowiedzi organu. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o umorzenie postępowania i potwierdził, że w dniu 5 kwietnia 2013 r. wpłynął za pośrednictwem poczty mailowej – wniosek E. Ł. Z przyczyn obiektywnych wniosek nie został załatwiony w terminie, gdyż zakres żądanej informacji wymagał skontaktowania się ze wszystkimi podległymi jednostkami co niewątpliwe wydłużyło czas jej przygotowania. Przeoczeniem było nie zawiadomienie skarżącej o konieczności wydłużenia terminu udzielenia informacji publicznej. Starosta stwierdził, że wprawdzie nastąpiło przekroczenie terminu do udzielenia informacji, lecz niezwłocznie po otrzymaniu skargi udzielił żądanej informacji publicznej. Z uwagi na uwzględnienie skargi w całości organ wniósł o umorzenie postępowania. W dniu 17 czerwca 2013 r., wpłynęło do Sądu pismo sporządzone w imieniu skarżącej przez upoważnionego przez nią pełnomocnika radcę prawnego. Pełnomocnik strony podkreślił, że treść odpowiedzi na skargę potwierdza, że organ wysyłając spóźnioną odpowiedź uznał skargę za uzasadnioną. Dodano również, iż wniosek o dostęp do informacji publicznej dotyczył sprawy, do której mają zastosowanie przepisy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badanie skarg w sprawach na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej przebiega dwuetapowo. Sąd pierwszej instancji zobligowany był przede wszystkim ustalić czy objęta wnioskiem skarżącego informacja stanowi informację publiczną a następnie czy organ rzeczywiście nie podejmuje działań nakazanych mu przez prawo. Analiza żądania strony skarżącej nie pozwala wątpić, iż informacje których się domaga stanowią informacje publiczne. Należy przypomnieć, że Strona skarżąca żądała udzielenia informacji na temat umieszczania symbolu krzyża w budynkach urzędów i innych jednostek administracyjnych Powiatu [...]. W literaturze podkreśla się, że symbol krzyża jest nie tylko symbolem religijnym ale także symbolem dziedzictwa kulturowego i spójności społecznej (por. J. Szymanek, Obecność symboli religijnych w przestrzeni publicznej (w.:) Prawne gwarancje wolności sumienia i wyznania, pod. red. J. Kondratiewy - Bryzik, R. Wierszewskiego, M. Wyrzykowskiego, Warszawa 2012 r., Lex dla Sędziego i Prokuratora Plus). Natomiast budynki urzędów i innych jednostek administracyjnych obejmują przestrzeń publiczną, czyli taką do której ma prawo dostępu każdy członek wspólnoty państwowej. Są to rzeczy w użyciu zewnętrznym administracji publicznej. Żądane przez skarżącą informacje mają charakter publiczny wobec treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.; zwana dalej u.d.i.p.). Przytoczony przepis należy interpretować przez pryzmat tych regulacji Konstytucji RP, które nakładają na władze publiczne obowiązek zachowania bezstronności m.in. w sprawach przekonań religijnych i światopoglądowych. O tym obowiązku stanowi art. 25 ust. 2 ustawy zasadniczej. Zagadnienie umieszczania symbolu krzyża w miejscach publicznych wiąże się bezpośrednio z realizowaniem przez władze samorządu terytorialnego gwarancji państwa świeckiego. Poruszone we wniosku skarżącej problemy nie mogą nie mieć charakteru niepublicznego, albowiem sposób zachowania się władz samorządowych może wpływać na postrzeganie przez społeczeństwo neutralności państwa wobec symboli religijnych (por. wyrok Wielkiej Izby ETPC w sprawie Lautsi przeciwko Włochom skarga nr 30814/06, z dnia 18 marca 2011 r.). Obywatel ma prawo do wiedzy o tym, w jaki sposób organy samorządu terytorialnego traktują sprawy religijne i światopoglądowe i czy we właściwy sposób szanują symbolikę nie tylko religijną ale także o wymiarze ogólnospołecznym (kulturowym, historycznym). Do tego wniosku przekonuje także uregulowanie wyposażenia domu pomocy społecznej w miejsca kultu religijnego zgodnego z wyznaniem mieszkańca domu (zob. § 6 ust. 1 pkt 2 lit. j rozporządzenia z dnia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej, Dz.U. z 2012 r. poz. 964). Ponieważ informacja dotycząca umieszczania symboliki religijnej ma charakter publiczny, czyli taki którego nie można zawęzić do interesu oznaczonej jednostki, to niewątpliwie skarżąca miała chronione przez prawo roszczenie o dostęp do informacji określonych w pkt 1 i 2 swego wniosku (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W świetle ugruntowanego stanowiska Sądów Administracyjnych pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. stosownych do sytuacji czynności prawnych lub faktycznych o skutkach prawnych. Do tych czynności należy albo udostępnienie informacji, co odbywa się w drodze czynności materialno – technicznej albo też wydanie decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Kr 122/12). Na równi z nieudzieleniem informacji orzecznictwo traktuje przedstawienie informacji innej niż ta, której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, co może powodować uzasadnione wątpliwości adresata odpowiedzi co do tego, czy organ w ogóle udzielił odpowiedzi na jego wniosek (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 51/12). Wypada dodać, że oceny bezczynności organu Sąd dokonuje według stanu faktycznego na dzień orzekania. Analizując sprawę pod kątem bezczynności Starosty, Sąd stwierdza że Organ ten nie pozostawał bezczynny w sprawie o udostępnienie informacji na dzień orzekania. Wyczerpujących informacji udzielono stronie skarżącej w piśmie z dnia 9 maja 2013 r. Wyjaśniono w nim, iż na poziomie Powiatu nie ma żadnej regulacji normującej kwestie związane z umieszczaniem symboli religijnych w budynkach będących własnością powiatu, czy też przekazanych przez tą jednostkę w trwały zarząd. Jednocześnie wskazano skarżącej na te przepisy prawa powszechnie obowiązującego, których treścią może być zainteresowana. Starosta odpowiedział też skarżącej, że od wielu lat w Starostwie Powiatowym, czyli w urzędzie obsługującym władze powiatu, w sposób godny i nie obrażający niczyich uczuć religijnych zawieszane są krzyże oraz godło państwowe. Reasumując, pismo z dnia 9 maja 2013 r. jest czynnością materialno-techniczną, którą Starosta udostępnił żądaną przez wnioskodawczynię informację publiczną. Dodać wypada, że według zwrotnego potwierdzenia odbioru tego pisma zostało ono doręczone stronie wnioskującej w dniu 13 maja 2013 r. Prawdą jest, że czynność udostępnienia nastąpiła z przekroczeniem terminu jaki wyznacza dla tego rodzaju działań art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Jednakże, nie przekreśla to faktu, że informacja objęta wnioskiem skarżącej została jej udzielona przed dniem rozpoznania skargi. Ustalona forma udostępnienia informacji odpowiada prawu gdyż jak wspomniano czynność udostępnienia odbywa się poprzez podjęcie czynności faktycznej o skutkach prawnych. Wobec tego, że wniosek strony skarżącej został w całości uwzględniony na chwilę orzekania, Sąd zobowiązany jest do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przytoczony przepis ma zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem Starosta dokonał czynności, co do której pozostawał w bezczynności (por. uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4, poz. 63). Udzielenie w pełnym zakresie żądanej przez wnioskodawczynię informacji powoduje, że Sąd nie możliwości zastosowania środków przewidzianych w art. 149 p.p.s.a., czyli zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności w określonym terminie. Z tych przyczyn orzeczono o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 54 § 3 w związku z art. 201 § 1 p.p.s.a.