II SA/Wa 2202/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Mierzejewska (sprawozdawca), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Katarzyna Skurzyńska, referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpoznaniu odwołania A. G. utrzymał w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. w sprawie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia w stan spoczynku wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister Obrony Narodowej ustalił następujący stan faktyczny. [...] A. G. pełnił zawodową służbę wojskową do 2004 r., ostatnio na stanowisku służbowym [...] w [...]. Wskutek orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej – [...] z dnia [...] listopada 2003 r., decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony w stan spoczynku. Decyzja została doręczona ww. w dniu 28 stycznia 2004 r. W dniu [...] marca 2011 r. A. G. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r., żądając uchylenia tej decyzji. Żądanie powyższe zainteresowany oparł na przepisie art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 Kpa. Wskazywał, że orzeczeniem z dnia [...] lutego 2011 r. Rejonowa Komisja Lekarska w [...] orzekła, że jest zdolny do zawodowej służby wojskowej, a więc został uchylony akt administracyjny, stanowiący podstawę wydania decyzji ostatecznej, co stanowi przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Ponadto, nietrwałość niezdolności wnioskodawcy do zawodowej służby wojskowej, zawartą w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lutego 2011 r., można traktować jako nową okoliczność nieznaną organowi. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. i po przeprowadzeniu postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., odmówił uchylenia wskazanej wyżej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. W ocenie organu, A. G. nie wykazał, aby w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 8 albo w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. została podjęta z uwzględnieniem orzeczenia TWKL w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., stwierdzającego trwałą niezdolność ww. do zawodowej służby wojskowej. Wspomniane orzeczenie TWKL w [...] było jedynie dowodem na okoliczność nieodwracalnego skutku prawnego wywołanego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. Orzeczenie TWKL w [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nie zostało uchylone, zmienione, ani też w inny sposób wyeliminowane z obrotu prawnego. Takiego skutku nie wywołuje również wobec tego orzeczenia późniejsze orzeczenie RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., gdyż jest ono decyzją wydaną w nowej sprawie. Zatem fakt wydania orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie powzięte w decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. Orzeczenie to także nie istniało w dacie wydania wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r., ani jako dowód, ani jako okoliczność faktyczna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. G. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011 r. i o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Podnosił zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 Kpa, polegającego na nieuwzględnieniu przez organ faktu uchylenie orzeczenia TWKL w [...] z dnia [...] listopada 2003 r. przez orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej, którym orzeczono zdolność do zawodowej służby wojskowej, wobec ustania trwałej niezdolności do służby stwierdzonej wcześniejszym orzeczeniem, jest nową okolicznością. Nie jest bowiem trwałą niezdolnością do służby takowa, która następnie ustaje. Konieczność zatem dokonania jednoznacznej wykładni pojęcia nowej okoliczności faktycznej nieznanej organowi w chwili wydawania decyzji, zaś istniejącej w chwili jej wydania, z punktu widzenia niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione w dniu [...] marca 2011 r., natomiast z decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. A. G. został zapoznany w dniu 28 stycznia 2004 r., a więc określony w art. 146 § 1 Kpa termin upłynął w dniu 28 stycznia 2009 r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2010 r. (sygn. akt I OSK 561/09), treść art. 146 § 1 Kpa wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ i jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 Kpa nie może ulec przerwaniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział. Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 Kpa narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Upływ okresu przedawnienia oznaczonego w art. 146 § 1 Kpa oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną postępowanie wznawia się, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest to, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Nadto, te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji trafnie wskazały na brak wystąpienia w niniejszej sprawie przyczyn skutkujących uchyleniem ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r. w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż skarżący, powołując się na przesłanki zawarte w art. 145 § 1 pkt 8 i pkt 5 kpa, wskazywał na fakt wydania w dniu [...] lutego 2011 r. przez RWKL w [...] orzeczenia, stwierdzającego jego zdolność do zawodowej służby wojskowej. Jednakże, czego w ogóle skarżący nie dostrzega, orzeczenie to w żaden sposób nie podważa wcześniejszego orzeczenia TWKL w [...] z dnia [...] listopada 2003 r., która wówczas stwierdziła jego trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Każde z tych orzeczeń określa zdolność żołnierza do zawodowej służby wojskowej w innym czasie. Orzeczenia te dzieli od siebie okres ośmiu lat, a więc stan zdrowia badanego mógł ulec w tym czasie zmianie. Nadto, orzeczenie z dnia [...] lutego 2011 r. w żaden sposób nie ustosunkowuje się do poprzedniego orzeczenia z 2003 r. Do orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich należy stosować zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, aby orzeczenie z dnia [...] stycznia 2003 r. TWKL w [...] zostało uchylone albo zmienione. Wykazał jedynie, iż w lutym 2011 r. był zdolny do zawodowej służby wojskowej, co nie jest jednoznaczne z tym, iż orzeczenie Komisji Lekarskiej z listopada 2003 r. było nieprawidłowe w chwili jego wydania albo zostało uchylone. Zatem zasadność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2004 r., która zasadzała się na okoliczności niemożności pełnienia przez A. G. zawodowej służby wojskowej ze względów zdrowotnych (okoliczność ta niewątpliwie istniała w chwili podejmowania tej decyzji i była stwierdzona orzeczeniem TWKL z listopada 2003 r.), jako na przesłance uniemożliwiającej przywrócenie go do pełnienia tej służby, nie została przez skarżącego w niniejszym postępowaniu administracyjnym wzruszona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Należy podkreślić, że użyty w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 Kpa łącznik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy ("nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła) stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy", po drugie - istniały w dniu wydania decyzji (nie ma przy tym znaczenia czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności lub dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę); oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję. W rozpoznawanej sprawie – niewątpliwie - orzeczenie komisji lekarskiej, oceniające stan zdrowia skarżącego odmiennie, niż miało to miejsce w 2003 r., stanowi nowy dowód, a nie okoliczność faktyczną jak chce tego chce skarżący. Nie jest to jednak nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, uzasadniający uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. Podstawy do uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej nie można upatrywać w orzeczeniu komisji lekarskiej z dnia [...] lutego 2011 r., gdyż dowód ten nie istniał w dacie wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. Orzeczenie lekarskie, sporządzone po wydaniu decyzji ostatecznej, nigdy nie może być nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Jak bowiem stwierdzono wcześniej, dowody o jakich mowa w wymienionym przepisie, muszą być ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, ale też muszą istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Określa się je jako nowe tylko dlatego, że nie były znane organowi w chwili podejmowania decyzji. Dowód przestawiony przez skarżącego w postaci nowego orzeczenia komisji lekarskiej nie może podważać ustaleń i oceny jaka legła u podstaw podejmowania decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. W dacie podejmowania decyzji, orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia [...] listopada 2003 r., skarżący został uznany za trwale niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.), żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby ustala wojskowa komisja lekarska. Osoba niezdolna do służby nie może pełnić służby wojskowej. Skoro w chwili wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. nie istniało orzeczenie komisji lekarskiej podważające niezdolność skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej stwierdzoną orzeczeniem z dnia [...] listopada 2003r., to orzeczenie z dnia [...] lutego 2011 r. nie stanowi dowodu, o jakim mowa w art.145 § 1 pkt 5 Kpa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.