V SA/Wa 256/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi S. w R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2013 r. nr ... w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz S. w R. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego. Po rozpatrzeniu odwołania S. od decyzji nr ..., wydanej w dniu ... sierpnia 2013 r. przez dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie przyznania płatności z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w zmniejszonej wysokości Prezes ARiMR decyzją z dnia ... listopada 2013 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m. in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu ... maja 2013 r. S.na podstawie decyzji nr ... o przyznaniu pomocy finansowej, złożyła wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od ... kwietnia 2012 r. do ... kwietnia 2013 r., tj. za pierwszy rok działalności. Zgodnie z wnioskiem o płatność, wartość rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków wynosiła ... zł. W dniach ... lipca 2013 r., w siedzibie Grupy została przeprowadzona kontrola na miejscu. Następnie, w dniu ... sierpnia 2013 r., Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr ..., przyznał Grupie środki finansowe z tytułu pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od .. kwietnia 2012 r. do ... kwietnia 2013 r. w zmniejszonej wysokości. Uznając trafność powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż zagadnienia dotyczące zasad przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 81, poz. 550, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem gpr". Ustalenie wysokości udzielanej pomocy w danym roku uregulowane zostało w § 8 rozporządzenia. Organ podkreślił, że z dokumentacji sprawy wynika, iż jednym z nabywców produktu, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków jest P. D., jako osoba fizyczna posiadająca status przedsiębiorcy wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą, którą rozpoczęła w dniu ... listopada 2005 r., zaś przeważającym przedmiotem działalności firmy jest działalność agentów zajmujących się sprzedażą płodów rolnych, żywych zwierząt, surowców dla przemysłu tekstylnego i półproduktów, (firma posiada nr NIP ...). Pod tym samym numerem P. D. zarejestrowana jest w ewidencji producentów prowadzonej przez ARiMR. Oprócz działalności gospodarczej prowadzi wraz z mężem, M. S., gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha, położone w miejscowości G., gmina D. Wspólne prowadzenie gospodarstwa zostało potwierdzone przez M. S., złożeniem w Biurze Powiatowym w G.oświadczenia z dnia ... kwietnia 2012 r. oraz oświadczenia z dnia ... maja 2013 r. do sprawy wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych", w okresie od ... kwietnia 2012 r. do dnia ... kwietnia 2013 r. Powyższe skutkowało nieuwzględnieniem przychodów (netto) grupy w wysokości ... zł., do obliczenia należnej Grupie płatności, z uwagi na treść § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zgodnie z którym, wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędących członkami grupy. Następnie organ przywołał treść art. 35 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz załącznika II do tego rozporządzenia. Stwierdził, że zgodnie z przedstawionymi dokumentami wartość udokumentowanych przez S. rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków wyniosła ... zł. Po przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku, w wyniku odrzucenia faktur wystawionych na odbiorcę Firma H. P. D., na kwotę netto ... zł., ostatecznie zadeklarowane przez grupę roczne przychody netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków, zostały pomniejszone do wartości netto ... zł. W związku z powyższym, wysokość pomocy finansowej została wyliczona w następujący sposób: 1) przyjmując kurs euro 4,074 zł., kwota pomocy do ... euro wynosi (... 2) wysokość pomocy dla zadeklarowanych przychodów, z uwzględnieniem faktu, iż górna wartość pomocy w pierwszym roku działalności nie może przekroczyć ... euro (... zł.), tj. ...zł.; 3) łączna wnioskowana przez Grupę kwota pomocy (... – ... zł.; 4) kwota pomocy wynikająca z odrzuconych przychodów w wyniku kontroli, nienależnie wnioskowana (... – ... zł.; 5) kwota pomocy wyliczona dla zakwalifikowanych przychodów (... zł. ... – ... zł.; 6) procentowa wartość zawyżenia kwoty płatności: ... W dalszej kolejności organ zacytował treść art. 30 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Podkreślił, że zgodnie z w/w. przepisem należną pomoc obliczono odejmując od kwoty, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku o płatność tj. ... zł., kwotę obliczonej redukcji tj. ... zł. Tak więc kwota należnej pomocy wyniosła: ... zł. Zatem w ocenie organu odwoławczego Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR, działając zgodnie z art. 30 ust. 1 rozporządzenia 65/2011, jak również mając na uwadze § 8 ust. 1 rozporządzenia gpr, w prawidłowej wysokości przyznał Grupie płatność za okres od dnia 13 kwietnia 2012 r. do 12 kwietnia 2013 r. Odnosząc się do wniesionego odwołania organ II instancji przypomniał, że za kwalifikowane przychody do przyznania płatności przyjmuje się tylko te, które powstały ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy, sprzedanych przez Grupę podmiotom, nie będącym członkami Grupy. Zatem brak było możliwości uwzględnienia jako podstawy naliczenia pomocy finansowej, sprzedaży dokonanej przez Grupę P. D., prowadzącej wspólnie z mężem, a członkiem Grupy, gospodarstwo rolne, co jednoznacznie potwierdzone zostało w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu. Zdaniem organu ustawodawca w § 8 ust. 1 rozporządzenia posługuje się określeniem "produkty wytworzone w gospodarstwach członków grupy", a nie "produkty wytworzone przez członków grupy". Pierwsze z tych sformułowań ma charakter szerszy i należy uznać, że obejmuje swym zakresem produkty wytworzone w ramach funkcjonowania gospodarstwa przez wszelkie podmioty prowadzące w nim działalność wytwórczą, tzn. oboje małżonków będących współwłaścicielami i współzarządzającymi tym gospodarstwem. Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła S. zarzucając jej naruszenie przepisu § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez uznanie, że sprzedaż produktów wytworzonych przez skarżącego małżonkowi członka Grupy producentów rolnych nie stanowi sprzedaży odbiorcy nie będącemu członkiem Grupy. Podnosząc powyższy zarzut skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia ... listopada 2013 r. nr ... i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia ... sierpnia 2013 r. nr ...; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono m. in. że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Jak wynika zatem z powyższego przepisu ustawodawca w sposób bardzo wyraźny rozróżnia "gospodarstwo członka grupy" od "członka grupy". Pierwsze z tych sformułowań ma charakter szerszy i należy uznać, że obejmuje swoim zakresem produkty wytworzone w ramach funkcjonowania gospodarstwa przez wszystkie podmioty prowadzące w nim działalność wytwórczą, w tym również małżonka członka grupy będącego współwłaścicielem gospodarstwa członka grupy. Natomiast drugie z określeń obejmuje wyłącznie członka grupy producentów rolnych. W ocenie skarżących dokonana przez organy obu instancji interpretacja rozszerzająca sformułowania "sprzedaż odbiorcy niebędącemu członkiem grupy" jest niedopuszczalna. Ustawodawca w treści art. 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej (...) w sposób wyraźny odróżnił członka grupy od gospodarstwa członka grupy, posługując się w tym przepisie oboma tymi sformułowaniami. Sformułowanie "członek grupy" nie może zatem być interpretowane w ten sposób, że oznacza ono nie tylko samego członka grupy, ale również osoby prowadzące wspólnie z nim gospodarstwo rolne. W takim bowiem przypadku ustawodawca nie posłużyłby się określeniem "sprzedaż odbiorcom niebędącym członkami grupy", a np. sprzedaż odbiorcom nie będącym członkami grupy lub prowadzącym z członkami grupy wspólne gospodarstwo rolne. Zdaniem skarżącego mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że sprzedaż produktów dokonanych przez Grupę producentów rolnych P. D., która nie jest członkiem tej Grupy, winna zostać uwzględniona przy wyliczaniu przez organ wysokości udzielanej pomocy finansowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983 ze zm.). Stosownie do art. 2 ustawy GR – osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Ustawa określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, miedzy innymi grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów (art. 3 ust. 1 pkt 1). W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4). W art. 6 ustawy GR zawarta jest delegacja dla ministra właściwego do spraw rolnictwa do określenia w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii organizacji wskazanych w ustawie, wykazu produktów i grup produktów dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalną roczną wielkość produkcji towarowej oraz minimalną liczbę członków grupy. Wypełniając delegację ustawową Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424). Spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie GR oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy GR, czyli w ww. rozporządzeniu z 9 kwietnia 2008 r. stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy. Marszałek dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa. Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" określa wydane na podstawie art. 29 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.), dalej: rozporządzenie. Zgodnie z ww. rozporządzeniem pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru. Natomiast w art. 10 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. przewidziano, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005" oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w ww. rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r. Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa. Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. Tak więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1975/2006". Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów: a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup; b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności. Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. Problem z jakim mamy do czynienia w sprawie niniejszej sprowadza się do właściwej wykładni przepisu § 8 ust. 1 rozporządzenia na tle jasnego i nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu przed organami. Przepis ten stanowi, że wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na postawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów ze względu na które grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Otóż w sprawie niniejszej mamy do czynienia z powinowactwem I-go stopnia wynikającym z zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy osobą która jest członkiem grupy producenckiej i która prowadzi gospodarstwo rolne ze współmałżonkiem, który członkiem tejże grupy nie jest, ale który prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w ramach której m. in. dokonuje zakupu produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy. W ocenie sądu w/w. przepis nie zakazuje wytwarzania produktów w gospodarstwach członków grupy którzy są współwłaścicielami tychże gospodarstw. Członkiem grupy może być bowiem jeden ze współwłaścicieli gospodarstwa i to niezależnie od tego czy ten drugi w gospodarstwie tym pracuje czy też nie. Jeszcze raz trzeba bowiem podkreślić iż w/w. przepis mówi o wytworzeniu produktów w gospodarstwach członków grupy, nie wskazuje natomiast na to, że ci producenci mają być wyłącznymi właścicielami takich gospodarstw i że muszą samodzielnie je prowadzić. Sąd stoi na stanowisku iż jasny jest również ten fragment omawianego przepisu który dotyczy sprzedaży produktów odbiorcom nie będącym członkami grupy. Z akt sprawy niespornie wynika iż żona członka grupy P. D. nie jest członkiem grupy (jest nim wyłącznie jej mąż M. S.). Jak już wyżej nadmieniono prowadzi ona jednoosobową działalność gospodarczą (z odrębnym numerem identyfikacyjnym NIP) i to wyłącznie w jej ramach kupuje m.in. produkty wytworzone w gospodarstwach członków grupy. Jest więc odbiorcą o którym mowa w cytowanym przepisie. Zdaniem sądu powyższe przemawia za tym iż wykładnia w/w. przepisu której dokonano w skardze jest właściwa. To zaś oznacza, że sprzedaż produktów dokonana przez grupę P. D. powinna być uwzględniona przy wyliczeniu wysokości pomocy finansowej udzielonej grupie. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit.a.