VI SA/Wa 1220/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant ref. staż. Katarzyna Skurzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę VI S.A./Wa 1220/13 Uzasadnienie Minister Sprawiedliwości decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r., na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) – dalej także jako ustawa lub u.r.p. - sprzeciwił się wpisowi J. W. na listę aplikantów radcowskich, prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], dokonanemu uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Decyzje podjęto w następujących ustaleniach; J. W. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin wstępny na aplikację radcowską, co stwierdziła uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] ds. aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...]. Po podjęciu uchwały przez Komisję Egzaminacyjną o zdaniu egzaminu wstępnego na aplikację J. W. złożył wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich załączając informację z Krajowego Rejestru Karnego. Z informacji tej wynika, że J. W. prawomocnym wyrokiem Sąd Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. został skazany na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 5 lat, karę grzywnę i 3 lata zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz orzeczono w stosunku do skazanego nawiązkę. Skazany został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178 § 1 w zw. z art. 177 § 1 k.k. – naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym i spowodowanie wypadku drogowego, w którym inna osoba odniosła obrażenia. W tych warunkach wydana została wymieniona na wstępie decyzja administracyjna, w której Minister Sprawiedliwości (wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego) podkreślał, że fakt skazania za przestępstwo określone wymienionymi przepisami prawa karnego oraz niezakończenia wskazanego w wyroku okresu próby, J. W. nie spełnia wymagań z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy - przesłanki nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. J. W. dopuścił się popełnienia występku o charakterze kwalifikowanym, gdyż naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego powodując u innej osoby obrażenia ciała i zbiegł z miejsca zdarzenia. Orzeczony w stosunku do skazanego okres próby (5 lat) jeszcze nie upłynął, w związku z tym nie można przyjąć, by J. W. mógł zostać uznany za osobę posiadająca nieskazitelny charakter oraz za dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Od decyzji J. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. art. 7, 8, 10, 75, 77 § 1, 80, 81 i 86 k.p.a.) oraz art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 u.r.p. podnosząc, że osoba starająca się o wpis na listę aplikantów nie musi dawać rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, a skazanie wyrokiem sądu karnego nie zawsze decyduje o braku nieskazitelności charakteru, gdyż okoliczność ta powinna zostać dokładnie zbadana pod kątem stanu faktycznego konkretnej sprawy. Skarżący podkreślał, że Minister Sprawiedliwości nie wziął pod uwagę okoliczności towarzyszących popełnianiu występku, które w ocenie J. W. jednoznacznie wskazują, że przyczyną wypadku nie był stan nietrzeźwości skazanego lecz brak oznakowania drogi. Nadto organ administracji nie wezwał J. W. do przedłożenia odpowiednich dokumentów/opinii mogących świadczyć o nieskazitelności charakteru skarżącego, jak i takich dowodów nie przeprowadził z urzędu. Powołane natomiast w uzasadnieniu decyzji orzeczenia sądów skarżący uznał za nie mające zastosowania w sprawie. J. W. podkreślał, że popełniony występek miał charakter nieumyślny i był w jego życiu incydentem, a nieprzyznanie się do winy nie może stanowić o braku przesłanek z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Należało bowiem mieć przede wszystkim na względzie zachowanie skarżącego po wydaniu wyroku i ocenić to zachowanie w aspekcie wymienionego przepisu ustawy o radcach prawnych. Skarżący zarzucił decyzji błędne odniesienie warunków z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy do osoby dopiero starającej się o wpis na listę aplikantów radcowskich. Zdaniem skarżącego warunek dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego ma zastosowanie do starającego o wpis na listę radców prawnych, a nie do osoby predestynującej na aplikację radcowską. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem a dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie VI S.A./Wa 456/12 uchylił zaskarżoną decyzje stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu. Sąd podzielił argumentacje skarżącego o niewyjaśnieniu przez organ administracji istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – nie zbadanie okoliczności wypadku drogowego i niezbadanie oraz nieocenienie zachowania skarżącego po wydaniu wyroku. W związku więc z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, decyzja została uchylona. Wskazując na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Minister Sprawiedliwości złożył od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjna domagając się uchylenia w całości zaskarżonego orzeczenia. Zaskarżonemu wyroki zarzucił naruszenie wymienionego przepisu w związku art. 24 ust. 2a ustawy o radcach prawnych przez jego niezastosowanie i uznanie, że osoba która nie złożyła w toku postępowania administracyjnego informacji z Krajowego Rejestru Karnego mogła zostać wpisana na listę aplikantów. Naczelny Sąd Administracyjny, przychylając się do argumentacji Ministra Sprawiedliwości, wyrokiem z dnia 7 marca 2013 r. wydanym w sprawie II GSK 1825/12 uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzając koszty postępowania kasacyjnego od J. W. na rzecz Ministra Sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu Ministra Sprawiedliwości o naruszeniu przez zaskarżony wyrok przepisu art. 24 ust. 2a u.r.p. podkreślając, że wskazana regulacja prawna nie określa pozytywnej przesłanki wpisu na listę aplikantów. J.W. załączając ową informację z KRS spełnił wymagania wskazane dla wniosku. Na podstawie tej informacji Minister Sprawiedliwości pozyskał wiedzę o fakcie skazania J. W. na podaną tam karę za wymienione przestępstwo. J. W. został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego W [...] z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie [...] na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności w warunkach zawieszenia wykonania tej kary na okres 5 lat oraz orzeczono w stosunku do skazanego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat i nawiązkę w kwocie 1000 zł. W związku z tym, co podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, to nie niekaralność warunkuje wpis na listę aplikantów, lecz nieskazitelność charakteru i dotychczasowe zachowanie predestynującego o wpis dające rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, są przesłankami tego wpisu. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości wymienionych w wyroku przepisów postępowania, gdyż ewentualne naruszenia tych przepisów nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, popełniony przez J. W. występek komunikacyjny w warunkach określonych przez przepis art. 178 § 1 k.k. z doznaniem obrażeń ciała przez inną osobę, świadczy o tym, że J. W. nie posiada nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Nie spełnia tym samym przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, jako że już sama okoliczność prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości w istocie stanowi podstawę do przyjęcia niespełnienia warunków tego przepisu. Przy czym nie bez znaczenia jest fakt, że okres, próby orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego w [...], w dacie wydawania decyzji jeszcze nie upłynął. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc związany poglądem prawnym wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny wydanym w tej samej sprawie stwierdza, że zarzut naruszenia przez zaskarżony wyrok przepisu art. 24 ust. 2a u.r.p. został prawomocnie rozstrzygnięty. W uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny także wyraził pogląd, uzasadniony okolicznościami sprawy, iż J. W. nie spełniał przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pogląd ten podziela. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto m.in. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Jednakże zdaniem skarżącego przesłanki wskazane w przepisie art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. dotyczą wyłącznie osób starających się o wpis na listę radców prawnych, a nie starających o wpis na listę aplikantów tego samorządu zawodowego. Należy zatem, wskazując na przepis art. 33 ust. 2 ustawy stwierdzić błędność tej tezy. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. J. W. uzyskał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego, jednakże warunków z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy nie spełnił. Nie można bowiem, zdaniem Sądu w składzie orzekającym uznać, że J. W., wobec prawomocnego skazania za występek z art. 177 § 1 k.k. w związku z art. 178 § 1 k.k., spełniał przesłankę nieskazitelnego charakteru dając rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, także z uwagi na fakt, że nie upłynął jeszcze, wyznaczony wyrokiem skazującym, okres próby. Przesłanka, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z 1982 r. o radcach prawnych, nie odnosi się wyłącznie do określonych następstw, lecz także do powodujących je okoliczności. Następstwem zachowania skarżącego było spowodowanie kolizji komunikacyjnej, w której obrażenia ciała poniosła inna osoba. Jednakże okolicznościami, które legły u podstawy tych następstw było prowadzenie pojazdu mechanicznego przez skarżącego pod wpływem alkoholu. Zatem skarżący naruszył umyślnie zasady obowiązujące w ruchu drogowym powodując nieumyślnie zaistniałe następstwa. Już zatem w świetle faktów ustalonych przez sąd karny skazujący J. W. za występek popełniony w warunkach art. 178 § 1 k.k. należało stwierdzić, że skarżący swoim zachowaniem nie spełniał warunków z przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Zgodnie z tym przepisem, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Pojęcie nieskazitelnego charakteru, nie zostało przez prawodawcę dookreślone. Dlatego też, wielokrotnie było przedmiotem analizy w orzecznictwie, zarówno w odniesieniu do powołanego przepisu, jak i przepisów innych ustaw, w których użyto tego sformułowania (art. 61 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, czy art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie). W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 czerwca 2001 r. wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie akt: II SA 1610/00 sąd ten wskazał m.in., iż przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji jak i wymagane rekomendacje. Ocenie jednakże powinno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie. Należy jednak podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjny, że nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter strony (wyrok z dnia 15 kwietnia 2011 r. wydany w sprawie II GSK 458/10). Jak już nadmieniono Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego w niniejszej sprawie wyraził stanowisko stwierdzające, że J. W. nie spełniał warunków z art. 24 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny również nie znalazł podstaw do odmiennej oceny zaskarżonej decyzji administracyjnej. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.