VI SA/Wa 262/13

WyrokWSA w Warszawie2013-06-20

Skład orzekający: Andrzej Czarnecki, Ewa Frąckiewicz, Magdalena Maliszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny i przeprowadził postępowanie dowodowe, opierając się wyłącznie na informacjach od operatora systemu poboru opłat elektronicznych, w sytuacji gdy informacje te były sprzeczne i niepełne, a skarżący kwestionował ich wiarygodność?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na sprzecznych i niepełnych informacjach od operatora systemu poboru opłat, nie wyjaśniając istotnych wątpliwości dotyczących braku komunikacji między urządzeniem a bramownicą oraz stanu środków na koncie użytkownika. Brak ten mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście kwestionowania przez skarżącego prawidłowości działania systemu i poboru opłat na kolejnych bramownicach.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 zł na kierowcę W.S. za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 24 listopada 2011 r. Kierowca, powołując się na zapewnienia pracodawcy o posiadaniu środków na koncie oraz na problemy z systemem viaTOLL, kwestionował zasadność nałożonej kary. Organ administracji publicznej, opierając się głównie na informacjach od operatora systemu K. sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2012 r.; stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13 k ust. 1 pkt 1, art. 13 k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.) - dalej jako u.d.p. lub ustawa oraz pkt 10 załącznika nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez W.S. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] łącznie przekraczającym Dopuszczalną Masę Całkowitą 3,5t, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję u z dnia [...] marca 2012 r. Decyzje wydano przy następujących ustaleniach; W dniu [...] grudnia 2011 r. na drodze krajowej nr [...] w G., zatrzymano do kontroli wymieniony zespół pojazdów kierowany przez W. S. W chwili zatrzymania pojazd poruszał się odcinkiem drogi krajowej nr [...] węzeł G.-węzeł R. podlegającym opłacie zgodnie z załącznikiem nr 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. W wyniku analizy wydruku z tachografu oraz na podstawie zeznań kierowcy złożonych w charakterze strony ustalono, że w dniu [...] listopada 2011 r. oraz [...] listopada 2011 r., W.S także kierował pojazdem marki M. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. Pojazd był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych, co kierujący pojazdem potwierdził. Wykonując przejazd w dniu [...] listopada 2011 r. na drodze ekspresowej nr [...] na odcinku węzeł R. (A1) – węzeł G. (skrzyżowanie z ul. M.) o godz. 17.29.06 system viaTOLL zarejestrował brak środków na koncie pre-pay. Poczynione ustalenia utrwalono w protokole kontroli z dnia [...] grudnia 2012 r. Przesłuchany jako strona W.S. podał, że w dniach [...] oraz [...] listopada 2011 r. poruszał się drogą krajową [...] na odcinku węzeł G.-węzeł R., wykonując przewóz żwiru. Oświadczył, iż przejeżdzając pod bramownicami usytuowanymi na trasie [...], słyszał sygnał wielokrotny. Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. poinformowano W.S. o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o uprawnieniach jakie mu przysługują w postępowaniu. W odpowiedzi na zawiadomienie, pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. pracodawca W.S. (B. sp. z o.o. z siedzibą w W.) złożył wyjaśnienia podnosząc, że spółka, użytkując kilkanaście pojazdów (w tym pojazd kontrolowany), zawsze zapewniała na koncie środki przeznaczone na opłaty elektroniczne za przejazd. Załączając noty obciążeniowe otrzymywane z systemu viaTOLL wskazywano na przekłamania obliczeniowe systemu, czego dowodem są korekty opłat. W związku z tym, że w miesiącu listopadzie 2011 r. przekazane środki w kwocie 500 zł także nie zostały zaksięgowane na koncie viaTOLL, w dniu [...] listopada 2011 r. złożono reklamację pod pozycją "Zgłoszenie problemu nr [...], która nie została jeszcze rozpatrzona. W.S. także złożył wyjaśnienie w sprawie stwierdzając, że urządzenie viaBOX nie sygnalizowało w dniu [...] listopada 2011 r. braku środków za przejazd, co jest zgodne z zapewnieniem pracodawcy o zabezpieczeniu wymaganych środków pieniężnych na koncie w dniu przejazdu. Główny Inspektor Transportu Drogowego, pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., wezwał firmę K. sp. z.o.o. odpowiedzialną za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat, działającą w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, do złożenia wyjaśnień związanych z przedmiotowym przejazdem. Wezwano do wskazania, czy opłata elektroniczna za przejazd odnotowany w dniu [...] listopada 2011 r., godz. 17.29.06, na drodze krajowej [...], km [...] m, została uiszczona oraz w jakiej formie zawarto umowę z użytkownikiem pojazdu. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., operator systemu poinformował organ, iż za przejazd po drodze ekspresowej [...], zarejestrowany przez bramownicę nr [...], dnia [...] listopada 2011 r., o godzinie 17.29, z urządzenia viaBOX znajdującego się w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...], nie pobrano opłaty elektronicznej z powodu braku środków na koncie użytkownika, a ponadto wyjaśniono, że umowa zawarta z użytkownikiem pojazdu nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu, bowiem zawarto umowę typu przedpłacowego. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., organ zawiadomił W.S. o zakończeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, zakreślając mu 7-dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, złożenia dodatkowych wyjaśnień, żądań i dokumentów oraz zapoznania się z aktami sprawy. Strona nie zajęła stanowiska w sprawie. Pismami z dnia [...] lutego 2012 r., [...] marca 2012 r., organ informował stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. W tych ustaleniach, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 u.d.p. nałożył na W.S. karę pieniężną w wysokości 3000 zł za przejazd po drodze krajowej, w dniu [...] listopada 2011 r., godz. 17.29.06, bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. W decyzji organ administracji opisał stan faktyczny sprawy, wskazując podstawy prawne stwierdzonego naruszenia. Wyjaśnił, iż argumenty podniesione przez stronę nie mogły zostać uwzględnione, gdyż organ nie posiadał szczegółowych informacji na temat wyników reklamacji urządzenia pokładowego viaBOX zgłoszonej w dniu [...] listopada 2011 r. strona nie wykazała okoliczności, które pozwalałyby na wydanie decyzji innej niż nakładającą karę pieniężną w wysokości 3000 złotych. Od powyższej decyzji W.S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi błędne ustalenia faktyczne oraz niepoinformowanie o zakończeniu postępowania. Podniósł, iż niesłusznie nie uwzględniono jego wyjaśnień oraz jego pracodawcy, bowiem fakt niezrealizowanej wpłaty na konto, co potwierdzono reklamacją, miał zasadniczy wpływ na okoliczności stwierdzonego naruszenia. Strona wniosła o ponowną analizę dokumentacji rozliczeniowej dokonanych opłat i wyjaśnienie stanu posiadanych środków konta firmowego spółki B. podając, ze z posiadanych informacji od innego kierowcy wie, iż w dniu [...] listopada 2011 r. wystąpiła awaria systemu dlatego w tamtej sprawie postępowanie zostało umorzone. W uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona przesłała kopię rozliczenia konta viaTOLL dotyczącego pojazdu marki M. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. Zdaniem strony, z dokumentacji wynikało, iż w dniu [...] listopada 2011 r., o godz. 17.29 opłata za przejazd zarejestrowany przez bramownicę nr [...] została pobrana. Jako potwierdzenie swego twierdzenia strona dołączyła zestawienie transakcji za okres rozliczeniowy [...] listopada 20 1 r. oraz [...] listopada 2011 r. informując, że z rozmowy telefonicznej z przedstawicielem operatora systemu viaTOLL wynika, iż w dniach [...] i [...] listopada 2011 r. wystąpiła awaria systemu. Pismem z dnia [...] maja 2012 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego wezwał K. sp.zo.o. do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do podania, czy opłata za przejazd została uiszczona a w związku z tym o podanie czy w dniu [...]listopada 2011 r. na koncie użytkownika pojazdu były środki i jakie było saldo tego konta w momencie bezpośrednio poprzedzającym incydent. K. sp. zo.o. w odpowiedzi podała, że w dniu [...] listopada 2011 r. urządzenie pokładowe viaBOX nie nawiązało komunikacji z bramownicą stwierdzając, iż opłata elektroniczna za przejazd nie została uiszczona. Odnośnie zestawienia załączonego do uzupełnienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wyjaśniono, iż przedstawia jedynie operacje zarejestrowane na koncie użytkownika, co nie jest równoznaczne z pobraniem opłaty. Oświadczono, iż użytkownik nie składał reklamacji w przedmiocie niesprawności urządzenia viaBOX przypisanego do przedmiotowego pojazdu. Odnośnie reklamacji, uznano jej zasadność, dokonano zwrotu kwoty 500 złotych na konto użytkownika w dniu [...] lutego 2012 r., wyjaśniając iż ta okoliczność nie miała znaczenia dla stwierdzonego incydentu. Wyjaśniono, że w dniu [...] listopada 2011 r., na koncie użytkownika nie było środków pieniężnych, stan salda na godz. 17.29 - 0zł. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., powiadomiono W.S. o poczynionych ustaleniach, pouczając jednocześnie o treści art. 10 k.p.a. Pismem z dnia [...] września 2012 r., ponownie zwrócono się do K. sp z o.o. podanie, czy w dniu [...] listopada 2011 r. opłata za przedmiotowy przejazd została uiszczona, czy w tym dniu prawidłowo działał system poboru opłaty elektronicznej, czy przedmiotowa bramownica działała prawidłowo. Ponadto wezwano o przesłanie dokumentacji fotograficznej, dokumentującej przejazd pojazdu marki M. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], w dniu [...] listopada 2011 r., przez bramownicę nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia [...] października 2012 r., K. sp. z o.o. , wyjaśniła, że opłata nie została uiszczona, bramownica i system opłat w tym viaBOX w dniu [...] listopada 2011 r., działały poprawnie. Pismem z dnia [...] października 2012 r., organ powiadomił W.S. o zgromadzonym w sprawie materiale, pouczając o treści art. 10 k.p.a. W odpowiedzi strona nie zgodziła się z ustaleniami K sp. zo.o , ponosząc, iż nikt nie dokonywał kontroli poprawności działania urządzenia viaBOX zainstalowanego w pojeździe, zatem nie można było stwierdzić jednoznacznie czy działało poprawnie. Nadto W.S. podnosił, iż na następnych bramownicach drogi [...] opłaty zostały pobrane, co wskazuje, że na koncie były środki. W tych warunkach Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał wymienioną na wstępie decyzję administracyjną. W uzasadnieniu, organ wskazując na datę 1 lipca 2011 r., od której system "winietowy" został zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat, podkreślił, że opłaty obowiązują kierującego pojazdem, co wynika z art. 13k u.d.p. Ponadto przywołując treść przepisu art. 5 ust. 1 u.d.p., w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wyjaśnił podstawy uiszczania opłat elektronicznych za przejazd po drodze krajowej. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za każdy przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, którą według art. 13k ust. 4 u.d.p., nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 u.d.p. Organami tymi są inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego działający z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W tym miejscu Główny Inspektor przeprowadził wywód prawny uzasadniający kompetencje działalności Inspekcji Transportu Drogowego w zakresie kontroli wnoszenia opłat i nakładania kar pieniężnych za ich niewniesienie, wyjaśniając także techniczne zasady działania urządzeń i systemów kontrolujących. Organ odnosząc się do zarzutów strony, uznał iż prawidłowo ustalono stan faktyczny. Z pism podmiotu odpowiedzialnego za pobór opłat wynikało jednoznacznie, że za kontrolowany przejazd opłata elektroniczna nie została uiszczona, a stan środków na koncie użytkownika w dniu [...] listopada 2011 r. o godzinie 17:29 wynosił 0 zł. Dodatkowo, organ podkreślił, że K. Sp. z o.o. wskazała, iż zapisy widoczne na przesłanym zestawieniu transakcji przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie były równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi. Poza tym wskazano, iż nieuiszczenie opłaty nie było spowodowane awarią systemu viaTOLL, ani urządzenia viaBOX. Organ, uznał za prawdziwe informacje pochodzące bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat. Odnośnie zarzutu strony wyjaśnił, że w trakcie przejazdu urządzenie viaBOX informuje kierowcę, o tym czy opłata elektroniczna została pobrana, poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. W przypadku stwierdzenia wadliwości działania urządzenia kierujący pojazdem zobowiązany jest niezwłocznie zjechać z płatnego odcinka drogi krajowej w celu wymiany wadliwego urządzenia. Tak więc podczas wykonywanego przejazdu kontrolowany kierowca miał dostateczną możliwość sprawdzenia i posiadał informację o tym czy opłata elektroniczna jest pobierana. Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBOX, należało więc uznać, iż podczas wykonywania kontrolowanego przejazdu, ww. urządzenie działało prawidłowo. Strona wskazała również, że wyjaśnienia wymagał fakt pobrania opłat na kolejnych bramownicach znajdujących się na drodze krajowej nr [...]. Jednakże, jak podnosił organ, przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...], zarejestrowanym w dniu [...] listopada 2011 r. o godzinie 17:29 przez bramownicę nr [...]. Odnośnie kwestii awarii systemu, organ wskazał, iż brak było jakichkolwiek dowodów świadczących o wadliwości działania systemu. Zarzut strony o naruszeniu przez organ przepisów w zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym braku poinformowania o zakończeniu postępowania, organ uznał za bezzasadny, bowiem w dniu [...] stycznia 2012 r. organ prowadzący postępowanie, zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie, pouczając o treści art. 10 k.p.a. W kontekście nieuwzględnienia wyjaśnień w zakresie niezrealizowanej wpłaty na konto, organ powołując się na oświadczenie K. Sp. z o.o. uznał, iż zgłoszenie, na które powoływała się strona zostało rozpatrzone pozytywnie. Jednakże wskazano, iż nieprawidłowość nie miała wpływu na spowodowanie ww. incydentu. Dodatkowo powołując się na moc dowodową protokołu kontroli, organ podkreślił, iż strona podpisała go, nie wnosząc zastrzeżeń. W.S. wniósł skargę na wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. Strona ponownie zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez niepoinformowanie o zakończeniu postępowania oraz nieuwzględnienie wyjaśnień złożonych w toku postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, iż nie powinien być stroną postępowania, bowiem to nie on zawierał umowę z podmiotem odpowiedzialnym za obsługę systemu poboru opłat elektronicznych. Podkreślił, że przepisy zawarte w ustawie o drogach publicznych, na podstawie których nakłada się karę pieniężną na kierującego pojazdem za brak opłaty na koncie systemu opłat są niekonstytucyjne. Jako kierowca nie miał bowiem wpływu na stan konta, ani możliwości wglądu do stanu konta, a jedynie uzyskał zapewnienie pracodawcy, o wystarczającej ilości środków pieniężnych na zrealizowanie przejazdu. Odwołując się do przepisów ustawy i rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2011 r. skarżący podkreślał, że to nie on zawierał umowę z pobierającym opłatę, to nie on odbierał urządzenie viaBOX i to nie on wnosił opłatę, gdyż to nie on jest użytkownikiem w rozumieniu przepisów rozporządzenia albowiem nie ma fizycznej możliwości zawarcia umowy z firmą pobierającą opłaty. Dodatkowo, podkreślił, iż w dniu [...] listopada 2011 r., urządzenie zainstalowane w pojeździe nie sygnalizowało niskiego stanu środków, a tym bardziej ich braku. Strona zarzuciła organowi, iż nie dokonał sprawdzenia czy urządzenie zainstalowane w pojeździe było sprawne. Tylko prawidłowo działające urządzenie gwarantowało, iż kierujący był w stanie zorientować się, że nie ma już środków na koncie. Organ nie wystąpił do pracodawcy o wyjaśnianie zaistniałej sytuacji, a wyjaśnienia spółki z dnia [...] grudnia 2011 r. pominięto. Firma wyjaśniała wówczas, że wystąpił problem z płatnością, co zostało zarejestrowane jako zgłoszenie problemu. Strona podniosła, że na podstawie zestawień załączonych do akt sprawy należy wywieść, iż opłata została pobrana, a przecież karę pieniężną nakłada się za niewniesienie opłaty, a nie za brak środków na koncie. Skarżący poddał w wątpliwość rzetelność działania podmiotu odpowiedzialnego za pobór opłat elektronicznych oraz całego sytemu, gdyż w przypadku firm transportowych posiadających wiele pojazdów, może dochodzić do sytuacji, iż wjeżdżając na drogę objętą systemem poboru opłat kierowca będzie mijał bramki poboru opłat posiadając środki na koncie, do momentu ich wyczerpania przez inne pojazdy. Kierowca nie będzie poinformowany, że na kolejnej bramce pobierającej opłatę na koncie firmy nie będzie już środków na koncie. Ponadto, wjeżdżając na drogę objętą systemem poboru opłat kierowca nie ma możliwości upewnienia się, że środki na koncie się znajdują. Powyższe świadczy o tym, że system nie jest doskonały i narusza podstawowe prawa obywatela do równego traktowania go w stosunku do spełnienia obowiązków nałożonych przez prawo. Dodatkowo podniósł, iż tego samego dnia ([...] listopada 2011 r.) na tej samej bramownicy (na innych nie) stwierdzono cztery naruszenia, co było podstawą wydania czterech decyzji administracyjnych. W związku z tym skarżący postawił pytania: ile razy można karać za to samo naruszeni, dlaczego tylko na tej bramownicy były sygnały o niewniesieniu opłat i czy bramownica ta była zbadana, dlaczego Główny Inspektor przyjmuje bezkrytycznie informacje firmy pobierającej opłaty i czy to jest zgodne z przepisami, że urządzenie rejestrujące (viaBOX) nie posiada legalizacji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o oddalenie skargi, jednocześnie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Przy piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. W.S. załączył wystąpienie z dnia 4 stycznia 2013 r. Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do dotyczące problematycznej kwestii poboru opłat elektronicznych za przejazd po drodze płatnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (pojazd samochodowy - pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h; określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego;), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Niewniesienie wymaganej opłaty za pomocą systemu elektronicznego jej pobierania jest podstawą do nałożenia sankcji z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy w postaci kary pieniężnej w kwocie 3000 zł. Zatem w sprawie koniecznym jest nie budzące wątpliwości ustalenie, że pojazd przejechał pod bramownicą bez uiszczenia opłaty. Główny Inspektor Transportu Drogowego, jak podkreślał, przyjął za dowody uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie ustalenia/informacje przekazane przez K. Sp. z o.o. (firmę pobierającą opłaty i nadzorująca działanie systemu poboru tych opłat). Zachodzi zatem pytanie, dlaczego owe informacje spółki uznał za niepodważalne dowody skoro sama firma odpowiedzialna za pobieranie tych opłat zastrzegała się, że przekazana wiadomość ma wyłącznie charakter informacyjny (pismo K. z dnia [...] stycznia 2012 r.). Pytanie to nie jest odosobnione, bowiem już w piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. firma odpowiedzialna za prawidłowość działania systemu stwierdziła, że w dniu [...] listopada 2011 r. o godz. 17.29.06 bramownica o podanym numerze nie nawiązała komunikacji z urządzeniem rejestrującym viaBOX zainstalowanym w kontrolowanym pojeździe. Po tym stwierdzeniu zawarto następne o braku środków na koncie skarżącego. Jednocześnie w kolejnym piśmie firmy K. ([...] października 2012 r.) stwierdza, że system viaTOLL ani urządzenie viaBOX w dniu kontroli nie miały awarii. Co zatem było przyczyną owego braku komunikacji urządzenia viaBOX z bramownicą i na jakiej podstawie przy braku tej komunikacji K. stwierdził brak środków na koncie skarżącego (w zasadzie powinno być to stwierdzenie o środkach na koncie jego pracodawcy, gdyż W.S. nie miał konta w firmie K.). Organ administracji w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśnił tych kwestii, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli więc organ administracji przyjmuje za wiarygodne informacje, co do których sam K. zastrzega, iż są to wyłącznie dane o charakterze informacyjnym, a nie dowodowym, jednocześnie nie dostrzegając sprzeczności w podanych informacjach, to nie można odmówić racji skarżącemu, że w tym zakresie organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. W tej i podobnych sprawach przeważnie skarżący podnoszą, że zabezpieczyli środki na koncie i na poszczególnych bramownicach były one pobierane przez system. K. Sp. z o.o. w takich sytuacjach stwierdza, że zapisy na zestawieniu operacji finansowych użytkownika przedstawiają operacje zarejestrowane na jego koncie, które nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłat za przejazd po płatnym odcinku drogi. Jednocześnie K. nie przedstawia żadnych dowodów stwierdzających, w jaki sposób odbywała się procedura przejazdu pod poszczególnymi bramownicami i w jaki sposób system odnotowywał (w zakresie opłat) te przejazdy – które bramownice odnotowały przejazd bez wniesienia opłaty, a które jej uiszczenie potwierdziły i w jakich wysokościach. Jeżeli zatem organ Inspekcji Transportu Drogowego opiera się na dowodach dostarczonych przez firmę K., to powinien domagać się kompletnej dokumentacji w tym zakresie, by przedstawić ją (zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.) w motywach rozstrzygnięcia. Przyjęcie za dowody w sprawie stwierdzeń firmy K. nie popartych właściwa dokumentacją, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, do którego przeprowadzenia Inspekcja Transportu Drogowego w tego rodzaju sprawie jest obowiązana. Tym bardzie stwierdzenie organu administracji, iż nie interesuje go co odnotowały następne bramownice, gdyż sprawa dotyczy nieuiszczenia opłaty na bramownicy wskazanej w decyzji, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe. Jeżeli bowiem skarżący wskazuje, że na konkretnej bramownicy wystąpiły problemy z pobraniem opłaty (co niejako potwierdza sama firma K.), a na następnych bramownicach opłata została prawidłowo skasowana, to można się jedynie domyślać, przy braku domagania się przez organ administracji publicznej od firmy K. właściwych ustaleń, że w tym miejscu (na konkretnej bramownicy) coś się działo z systemem. Nie można natomiast bez jednoznacznych ustaleń przyjmować za udowodnione, że brak skasowania na konkretnej bramownicy opłaty był skutkiem braku środków na koncie użytkownika, tym bardziej, jeżeli następne bramownice odnotowały pobranie opłat. Dostrzegając zatem brak koniecznych ustaleń z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd w składzie orzekającym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 plit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło