III SA/Po 382/13

Dnia 20 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Poznań-Nowe Miasto M. L. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2012 roku nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę Starosta decyzją z dnia 1 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, skierował I. P. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy posiadającej uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Starosty w mocy W uzasadnieniu organ podał, że skierowanie I. P. na badania lekarskie nastąpiło na wniosek Prokuratora Rejonowego Poznań - Nowe Miasto z dnia 16.07.2012r. o skierowanie skarżącej na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z uzasadnienia wniosku wynika, że Prokuratura Rejonowa Poznań - Nowe Miasto nadzorowała postępowanie przygotowawcze prowadzone przeciwko I. P., podejrzanej o popełnienie czynu z art. 190 § 1, 190a § 1, 216 § 1 i 217 § k.k. Wniosek został uzasadniony tym, że I. P. posiada cechy zaburzonej osobowości (typ osoby paranoicznej) charakteryzującej się występowaniem cech nadwrażliwości emocjonalnej, nadmierna koncentracją na własnej osobie z uwrażliwieniem na sygnały odrzucenia, brakiem akceptacji przez otoczenie, dość niska empatią i autorefleksją, sztywnością postaw, tendencją do ksobnych interpretacji, podejrzliwości i nieufności. Okoliczność, że skarżąca jest osobą u której występują cechy zaburzonej osobowości typu paranoicznego, rodzi wątpliwość co do psychicznych zdolności do kierowania pojazdami. Prokurator Rejonowy zwrócił uwagę na to, że jedną z przyczyn opisanych w literaturze, jako obniżającą zdolność do kierowania pojazdami, mogą być zaburzenia emocjonalne z przewagą postaw agresywnych. W ocenie Prokuratora Rejonowego I. P. może stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego, wobec tego skierowanie Jej na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych jest konieczne. Na dowód twierdzeń zawartych we wniosku, dołączona została kopia protokołu przesłuchania, kopia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, kopia opinii sądowo- psychiatrycznej. Przepisem prawa stanowiącym podstawę działania organu administracji w omówionym przypadku stanowi art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w myśl którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Słowo nasuwać się występuje w języku polskim w znaczeniu: poddać komuś jakąś myśl; naprowadzać kogoś na jakąś myśl; przyczyniać się do powstania jakiejś myśli, pomysłu; przychodzić na myśl, a zatem do skierowania na badania lekarskie wystarczy prawdopodobieństwo wystąpienia zastrzeżeń co do dyspozycji zdrowotnej kierowcy. Organ odwoławczy wskazał, że w piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pogląd, że dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o to uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają. Według W. Kotowskiego (W. Kotowski, Ustawa Prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny, Dom Wydawniczy ABC, 2002) podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Może to być np. pochodząca z różnych źródeł informacja o pogorszonym stanie zdrowia, objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do wydania prawa jazdy (aktywna forma alkoholizmu, narkomanii, wada wzroku, padaczka itp.). Kolegium po przeanalizowaniu argumentów zgłoszonych przez Prokuratora Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i załączonych materiałów dowodowych stwierdziło, że skierowanie I. P. na kontrolne badania lekarskie jest uzasadnione. Akt oskarżenia skierowany przeciwko I. P. oparty został na opinii biegłych psychiatrów z dnia 10.04.2012r. [...]. Z ww. opinii wynika, że cyt.: "Po zapoznaniu się z aktami sprawy i dokonaniu badania sądowo - psychiatrycznego u I. P. nie stwierdzamy choroby psychicznej i upośledzenia umysłowego. Stwierdzamy natomiast cechy osobowości paranoicznej. Za powyższym przemawiają: nieufność, podejrzliwość, nadmierna koncentracja, objawy te ulegają nasileniu w sytuacjach trudnych." Organ odwoławczy wyjasnił również, że wprawdzie I. P. przedstawiła zaświadczenie lekarskie z dnia 9.08.2012r., wystawione przez doktora nauk medycznych J. P. - specjalistę psychiatrę, w którym jako rozpoznanie wpisano cyt: "Bez zaburzeń paranoicznych". Wymieniony lekarz psychiatra odmiennie niż biegli sądowi ocenił stan psychiczny I. P. Kolegium uważa jednak, że wobec rozbieżności w rozpoznaniach ujawnionych w opinii przedstawionej przez Prokuraturę Rejonową i ww. zaświadczeniu, badanie kontrolne przeprowadzone przez jednostkę medyczną uprawnioną do badania kierowców jest niezbędne celem wykluczenia istniejących wątpliwości. Nie bez znaczenia dla sprawy skierowania I. P. na badania lekarskie jest agresja, która ujawniła się u skarżacej w kontaktach z byłymi współpracownikami. Kolegium nie wyklucza tego, że I. P. została sprowokowana, stwierdzić jednak należy, że w ruchu drogowym zdarzają się trudne i stresujące sytuacje w związku z powyższym nie ma pewności czy taka nadmiernie emocjonalna reakcja nie wystąpi u I. P. podczas prowadzenia pojazdu. Organy administracji samorządowej nie mają wiedzy pozwalającej ocenić, czy aktualny stan zdrowia kierowcy jest przeszkodą do kierowania przezeń pojazdami mechanicznymi, stąd zgłoszenie wątpliwości w tym zakresie wymaga sprawdzenia przez lekarzy specjalistów w trybie powołanego wyżej art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Skierowanie na badania lekarskie nie oznacza cofnięcia uprawnień, ale służy wyjaśnieniu zgłoszonych zastrzeżeń, oraz zapewnieniu bezpieczeństwa zainteresowanemu i innym uczestnikom ruchu drogowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, I. P. zarzuciła decyzji SKO rażące naruszenie przepisów postępowania wyrażające się tendencyjnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie wyjaśnień strony, jak również przedstawionej przez nią opinii lekarskiej, rażące naruszenie przepisu art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie brak jest jakichkolwiek obiektywnych przesłanek do skierowania strony na badania lekarskie w związku z posiadanymi przez nią uprawnieniami do kierowania pojazdami oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawdopodabnia aby biorąc udział w ruchu drogowym dopuściła się jakichkolwiek czynów, które mogłyby wskazywać na nieprawidłowości zachowania w związku z prowadzeniem pojazdów a wniosek prokuratora został sporządzony na podstawie błędnej opinii lekarskiej sporządzonej na potrzeby postępowania karnego niezwiązanego z udziałem skarżącej w ruchu drogowym. Z opinii lekarskiej przedstawionej przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego oraz kolejnej, dołączonej do skargi wynika, że nie istnieją żadne przesłanki zdrowotne uzasadniające skierowanie jej na badanie lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji. Pełnomocnik skarżącej, adwokat zarzucił na rozprawie, że nie została spełniona przesłanka skierowania na badanie lekarskie wymieniona w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym a sama opinia psychiatryczna budzi wątpliwości i nie można poprzestać na jednej opinii lekarskiej. Prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań-Nowe Miasto w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi, wskazując że organy orzekające w sprawie, uwzględniając jego wniosek, prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Przesłanki skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem zostały określone w art. 122 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ( t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. ) Z mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy wynika, że badaniu lekarskiemu podlega osoba kierująca pojazdem w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W myśl zaś § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. z 2013 r. Nr 133 t.j. ) starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z powyższego wynika, że podstawą do wydania decyzji jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia. W niniejszej sprawie podstawę wszczęcia postępowania w sprawie skierowania I. P. na badania lekarskie stanowił wniosek Prokuratora złożony na podstawie art. 182 kpa, zawierający informację, że przeciwko skarżącej skierowano 29 czerwca 2012r. akt oskarżenia o przestępstwa z art. 190 § 1 k.k., art. 190a § 1 k.k., art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i z art. 217 k.k. W ocenia Prokuratora wydana w toku postępowania karnego opinia sądowo-psychiatryczna, z której wynika, że skarżąca jest osobą, u której występują cechy osobowości paranoicznej oraz charakter zarzucanego jej czynu powodują, że zachodzi wątpliwość co do jej psychicznych zdolności do kierowania pojazdami. Do wniosku załączone zostały odpisy protokołu przesłuchania I. P., postanowienia o przedstawieniu zarzutów, opinii sądowo-psychiatrycznej i aktu oskarżenia przeciwko I. P. Na podstawie powyższych dokumentów Kolegium uznało, że zgromadzony materiał dowodowy stanowi wiarygodną informację, uzasadniającą przeprowadzenie u skarżącej badania na okoliczność istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Informację tę słusznie Kolegium uznało za wiarygodną, gdyż pochodziła od organu państwowego i została uzyskana w toku postępowania karnego. Cechy osobowości skarżącej opisane w opinii psychiatrów oraz czyny karalne, których dopuściła się skarżąca i za które została prawomocnie skazana (por. protokół rozprawy z dnia 20.06.2013 r.), wskazują z dużym prawdopodobieństwem na istnienie zastrzeżeń mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Samo skierowanie na badania nie przesądza o tym, że ujawnione w postępowaniu karnym zachowania skarżącej stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie tej okoliczności należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wyda orzeczenie w tym zakresie. Rzeczą organów administracji jak i sądu nie jest bowiem ocena poprawności opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej na potrzeby postępowania karnego jak i prywatnych opinii lekarskich przedłożonych przez skarżącą a jedynie ocena czy zgromadzone w sprawie dowody uwiarygodniają istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Nie jest też konieczne w świetle powołanych przepisów ustawy i rozporządzenia (art. 122 ust. 1 pkt 4 i § 2 ust. 5) aby osoba skierowana na badania lekarskie dopuściła się określonych czynów, biorąc udział w ruchu drogowym dlatego zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. W wyroku z dnia 6 listopada 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "W piśmiennictwie podkreśla się, że "podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem" (tak W. Kotowski, Komentarz do ustawy z 20.06.1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, wyd. ABC 2002 r.). Ocena przesłanek uzasadniających wydanie skierowania musi być przy tym dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu danej osoby. W tym kontekście stwierdzić wypada, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę (por. R.A. Stefański, Komentarz do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wyd. ABC 2005r.). W rozpoznawanej sprawie informacja uzyskana przez Starostę z Prokuratury Rejonowej w Poznaniu o zastrzeżeniach co do zaburzeń osobowości skarżącej i popełnieniu czynów karalnych była informacja wiarygodną, uzasadniającą wydanie decyzji na podstawie art. art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.